Η ελληνική αντιπροσωπεία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ πήρε σαφή θέση υπέρ της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, ευθυγραμμιζόμενη με τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη συζήτηση για τη χρήση βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Η τοποθέτηση αυτή έγινε σε κλίμα έντονης ανησυχίας για τις διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ, μίας από τις κρισιμότερες θαλάσσιες οδούς του πλανήτη. Η Ελλάδα ψήφισε υπέρ σχεδίου απόφασης που κατέθεσαν έξι αραβικές χώρες για τη διασφάλιση της ελεύθερης διέλευσης εμπορικών πλοίων. Η τοποθέτηση ανέδειξε για άλλη μία φορά τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει η χώρα στα διεθνή ναυτιλιακά ζητήματα.
Τι έγινε στη Γενική Συνέλευση
Ο πολιτικός συντονιστής της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας, Κ. Θανόπουλος, παρέλαβε τον λόγο και ανέπτυξε τη θέση της χώρας με έμφαση στο διεθνές δίκαιο. Τόνισε ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας αποτελεί «μία από τις αρχαιότερες και πιο αναγνωρίσιμες αρχές του διεθνούς δικαίου», κατοχυρωμένη στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Η σύμβαση αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, θέτει το καθολικό και ενιαίο νομικό πλαίσιο για όλες τις δραστηριότητες στους ωκεανούς και τις θάλασσες. Ο Θανόπουλος υπογράμμισε ότι η Ελλάδα, ως κορυφαίο ναυτιλιακό έθνος, παραμένει βαθιά προσηλωμένη στην προάσπιση της θαλάσσιας ασφάλειας.
Η ελληνική αντιπροσωπεία υπερψήφισε το σχέδιο απόφασης που κατέθεσαν το Μπαχρέιν, η Ιορδανία, το Κουβέιτ, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η πρόταση αυτή υπογράμμιζε τη σημασία της διασφάλισης της ελεύθερης διέλευσης εμπορικών πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Τα Στενά χαρακτηρίστηκαν ρητά ως «μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες οδούς στον κόσμο» και ζωτικής σημασίας αρτηρία για το διεθνές εμπόριο. Ωστόσο, το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν κατάφερε να επιτύχει συναίνεση και να υιοθετήσει την απόφαση, παρά τις εντατικές διαβουλεύσεις που προηγήθηκαν.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η ελληνική τοποθέτηση δεν περιορίστηκε στη διακήρυξη αρχών, αλλά απέκτησε ιδιαίτερο βάρος λόγω της θέσης της χώρας στην παγκόσμια ναυτιλία. Η Ελλάδα ελέγχει έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους στον κόσμο, γεγονός που καθιστά κάθε διαταραχή στις θαλάσσιες οδούς ζήτημα άμεσου εθνικού ενδιαφέροντος. Η ευθυγράμμιση με τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενίσχυσε περαιτέρω το διπλωματικό βάρος της τοποθέτησης.
Αντιδράσεις και πλαίσιο της κρίσης
Η ελληνική αντιπροσωπεία κατεδίκασε με σαφήνεια «τις παράνομες και απρόκλητες επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη από το Ιράν εναντίον χωρών της περιοχής του Κόλπου». Οι επιθέσεις αυτές, όπως τονίστηκε, στράφηκαν και κατά πολιτικών υποδομών και κρίσιμων ενεργειακών εγκαταστάσεων, επιδεινώνοντας την ήδη τεταμένη κατάσταση στην περιοχή. Παράλληλα, η Ελλάδα εξέφρασε σταθερή αλληλεγγύη προς τους εταίρους του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), υιοθετώντας σαφή στάση απέναντι στις προκλήσεις της περιφερειακής κρίσης. Η καταδίκη αυτή αντικατοπτρίζει την ευρύτερη ευρωπαϊκή γραμμή απέναντι στις ιρανικές ενέργειες.
Η ελληνική πλευρά εξέφρασε επίσης έντονη ανησυχία για τις συνεχιζόμενες διαταραχές στις παγκόσμιες ενεργειακές και αγροτικές προμήθειες μέσω του κρίσιμου θαλάσσιου διαδρόμου. Προειδοποίησε μάλιστα για επικείμενες και πρωτοφανείς επιπτώσεις, που περιλαμβάνουν ελλείψεις τροφίμων και φαρμάκων, οι οποίες πλήττουν ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς ανά τον κόσμο. Η κρίση, όπως επισημάνθηκε, δεν έχει τοπικό χαρακτήρα — οι επιπτώσεις της αγγίζουν «όλα τα κράτη», ανεξαρτήτως γεωγραφικής θέσης. Αυτή η προειδοποίηση ανέδειξε την ανάγκη για άμεση διεθνή δράση πριν η κατάσταση ξεφύγει από τον έλεγχο.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ασφάλεια των ναυτικών που διασχίζουν τα Στενά. Η ελληνική αντιπροσωπεία κατεδίκασε κάθε αδικαιολόγητη επίθεση κατά της διεθνούς εμπορικής ναυτιλίας που θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια αθώων ναυτικών, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Τόνισε ρητά ότι «οι ζωές των ναυτικών και η ασφαλής εμπορική ναυσιπλοΐα πρέπει να γίνονται σεβαστές σε όλες τις περιστάσεις». Πρόκειται για θέση που αποκτά ιδιαίτερο συμβολικό βάρος από μία χώρα με τόσο βαθιές ναυτιλιακές ρίζες.
Τι ακολουθεί
Η Ελλάδα χαιρέτισε τη συμφωνία κατάπαυσης πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, εκφράζοντας ανακούφιση για αυτή την εξέλιξη. Ταυτόχρονα, κάλεσε για επείγουσα παύση των εχθροπραξιών στον Λίβανο, διευρύνοντας το αίτημα αποκλιμάκωσης πέρα από τον Κόλπο. Η αποτυχία του Συμβουλίου Ασφαλείας να υιοθετήσει κοινή απόφαση, παρά την κοινή κατανόηση της σημασίας του ζητήματος, αναδεικνύει τα δομικά προβλήματα στη λειτουργία του διεθνούς οργανισμού. Η Ελλάδα τάχθηκε υπέρ της συνέχισης των διαβουλεύσεων με στόχο την εξεύρεση βιώσιμης λύσης που θα διασφαλίζει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα για όλες τις χώρες.
