Ίχνη κοκαΐνης που ρυπαίνουν ποτάμια και λίμνες ενδέχεται να συσσωρεύονται στον εγκέφαλο των σολομών και να διαταράσσουν τη συμπεριφορά τους, σύμφωνα με νέα έρευνα που προκαλεί ανησυχία για τις επιπτώσεις στους πληθυσμούς των ψαριών. Η μελέτη, που διεξήχθη από επιστήμονες του Σουηδικού Πανεπιστημίου Γεωπονικών Επιστημών, έδειξε ότι νεαροί σολομοί του Ατλαντικού που εκτέθηκαν στο ναρκωτικό εμφάνισαν αξιοσημείωτες αλλαγές στη δραστηριότητά τους. Τα αποτελέσματα εγείρουν ερωτήματα για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της χημικής ρύπανσης στα υδάτινα οικοσυστήματα.
Τι έδειξε η έρευνα
Οι ερευνητές τοποθέτησαν εμφυτεύματα σε σολομούς ηλικίας δύο ετών που εκτράφηκαν σε ιχθυοτροφείο. Τα εμφυτεύματα απελευθέρωναν αργά ρεαλιστικά επίπεδα κοκαΐνης ή του κύριου μεταβολίτη της, της βενζοϋλεκγονίνης. Μια τρίτη ομάδα ψαριών με εμφυτεύματα χωρίς φάρμακο χρησίμευσε ως ομάδα ελέγχου. Σε όλα τα ψάρια τοποθετήθηκαν ακουστικοί πομποί για την παρακολούθησή τους.
Τα ψάρια απελευθερώθηκαν στη λίμνη Βέτερν, τη δεύτερη μεγαλύτερη λίμνη της Σουηδίας με έκταση σχεδόν 2.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Χρησιμοποιώντας αισθητήρες τοποθετημένους γύρω από τη λίμνη, οι ερευνητές παρακολούθησαν τους σολομούς για δύο μήνες. Στη λίμνη διαβιούν επίσης μεγάλοι αρπακτικοί λούτσοι, γεγονός που καθιστούσε κρίσιμη την παρακολούθηση της κινητικότητας των ψαριών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα εκτεθειμένα ψάρια, ιδιαίτερα προς το τέλος της μελέτης, ήταν πιο δραστήρια σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Τα ψάρια που είχαν εκτεθεί στον μεταβολίτη βενζοϋλεκγονίνη διένυσαν ακόμη μεγαλύτερες αποστάσεις και μετακινήθηκαν πιο βόρεια, υπογραμμίζοντας ότι τα παράγωγα της κοκαΐνης ενδέχεται να έχουν ισχυρότερη επίδραση από την ίδια την ουσία.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Ο Δρ Τζακ Μπραντ από το Σουηδικό Πανεπιστήμιο Γεωπονικών Επιστημών επεσήμανε τους κινδύνους με σαφήνεια. «Σε μεγάλο βαθμό, δεν γνωρίζουμε τις συνέπειες, αλλά αναμένω να υπάρξουν αντισταθμίσεις», δήλωσε. «Μπορεί να καταλήξουν σε χειρότερη κατάσταση ή να πρέπει να το αντισταθμίσουν αναζητώντας πολύ περισσότερη τροφή, πράγμα που σημαίνει ότι θα περνούν περισσότερο χρόνο εκτεθειμένα». Η αυξημένη δραστηριότητα οδηγεί σε μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας, αναγκάζοντας τα ψάρια να αναζητούν τροφή και να εκτίθενται σε αρπακτικά για μεγαλύτερο διάστημα.
Η νέα αυτή έρευνα εντάσσεται σε μια σειρά ευρημάτων που προκαλούν ανησυχία για τη χημική ρύπανση υδάτινων οικοσυστημάτων. Προηγούμενες μελέτες έχουν καταγράψει πέστροφες με συμπεριφορές «εθισμού» στη μεθαμφεταμίνη και πέρκες που έχουν χάσει τον φόβο τους απέναντι στα αρπακτικά λόγω έκθεσης σε αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Το 2019, δοκιμές σε γαρίδες γλυκού νερού σε ποτάμια του Σάφολκ εντόπισαν ίχνη δεκάδων διαφορετικών φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένης της κοκαΐνης, της μεθαμφεταμίνης, αντικαταθλιπτικών, αγχολυτικών και αντιψυχωσικών.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι ρύποι εισέρχονται στα υδάτινα οικοσυστήματα κυρίως μέσω εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων. Η επιστημονική κοινότητα έχει χαρακτηρίσει τη ρύπανση από φαρμακευτικές ουσίες «σημαντικό και αυξανόμενο κίνδυνο για τη βιοποικιλότητα» και έχει καλέσει τις φαρμακευτικές εταιρείες να παράγουν πιο «πράσινα» φάρμακα που αποσυντίθενται στο περιβάλλον. Παράλληλα, οι αξιολογήσεις κινδύνου πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τις αρχικές χημικές ενώσεις αλλά και τα παράγωγά τους, ώστε να μην υποεκτιμάται η πραγματική περιβαλλοντική απειλή.
Τι ακολουθεί
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η βελτίωση της διαχείρισης λυμάτων και ιδίως ο περιορισμός της απόρριψης ακατέργαστων λυμάτων θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τους κινδύνους για τα ψάρια και την άγρια ζωή γενικότερα. Ωστόσο, τα πλήρη αποτελέσματα της χρόνιας έκθεσης στην κοκαΐνη και τους μεταβολίτες της παραμένουν ακόμη αδιευκρίνιστα. Η έρευνα του Δρ Μπραντ και της ομάδας του ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω μελέτες που θα εξετάσουν τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στους πληθυσμούς των σολομών και άλλων υδρόβιων οργανισμών.
