Η ελληνική θεατρική σκηνή αποχαιρέτησε έναν από τους πιο πολυσχιδείς και σημαντικούς εκπροσώπους της. Ο Στέφανος Ληναίος, ηθοποιός, σκηνοθέτης, συγγραφέας και αγωνιστής, άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 98 ετών, αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο καλλιτεχνικό και κοινωνικό αποτύπωμα. Η είδηση του θανάτου του έγινε γνωστή την Τετάρτη 22 Απριλίου 2026 μέσα από μία συγκινητική ανάρτηση στο Facebook, την οποία υπέγραψε η κόρη του, Μαργαρίτα Μυτιληναίου. Τα λόγια που επέλεξε να χρησιμοποιήσει ήταν γεμάτα αγάπη, σεβασμό και βαθιά κατανόηση ενός βίου που δεν χαραζόταν πάντα σε ευθεία γραμμή.
«Έφυγες πλήρης και πλήρης ημερών, χαμογελαστός και γεμάτος αγάπη. Μεγάλο πράγμα», έγραψε η Μαργαρίτα Μυτιληναίου, αποτυπώνοντας με λίγες λέξεις ολόκληρη μια ζωή. Σε αυτό το πλαίσιο, τόνισε ότι ο πατέρας της αντιμετώπισε κατά τη διάρκεια της ζωής του εξορίες, οικονομικές καταστροφές και πολιτικές απογοητεύσεις, χωρίς ποτέ να λυγίσει. Ο δρόμος που περπάτησε είχε, κατά λόγια της κόρης του, πολλή μοναξιά αλλά και μεγάλες νίκες. Ως αντίδωρο στον πατέρα της, του χάρισε με λόγια τον ήλιο της Άνοιξης, την ευωδιά της νεραντζιάς, τη γεύση του παγωτού καϊμάκι και τη θέα του Μεσσηνιακού κόλπου — εικόνες που αγαπούσε βαθιά.
Μια ζωή αφιερωμένη στο θέατρο και την τέχνη
Ο Στέφανος Ληναίος γεννήθηκε στις 6 Αυγούστου 1928 στη Μεσσήνη, με το πραγματικό του όνομα να είναι Διονύσιος Μυτιληναίος. Αποφοίτησε από τη Σχολή Θεάτρου Αθηνών το 1951 και αργότερα, το 1969, ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη διάσημη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης του Λονδίνου, αποκτώντας ένα σπάνιο για την εποχή διεθνές εκπαιδευτικό υπόβαθρο. Η επαγγελματική του πορεία ξεκίνησε δυναμικά: μεταξύ 1954 και 1967 συνεργάστηκε με περισσότερους από 20 θιάσους, λαμβάνοντας μέρος σε πάνω από 100 θεατρικά έργα. Παράλληλα, η παρουσία του σε 100 κινηματογραφικές ταινίες, ραδιοφωνικές εκπομπές και τηλεοπτικές παραγωγές τον κατέστησε μία πανταχού παρούσα καλλιτεχνική φωνή.
Από το 1970 και έπειτα, ο Ληναίος στράφηκε ενεργά στη σκηνοθεσία, σκηνοθετώντας και πρωταγωνιστώντας σε περισσότερα από 50 θεατρικά έργα, ενώ συνέχισε να συμμετέχει σε πλήθος ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών παραγωγών. Ήταν ο ιδρυτής του θιάσου Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο στο θέατρο Άλφα της Αθήνας, ένας θεσμός που άφησε ανεξίτηλο σημάδι στην ελληνική θεατρική ζωή. Ωστόσο, η συνεισφορά του δεν περιορίστηκε στη σκηνή: έγραψε διηγήματα, ανάμεσα στα οποία τα «Μερικοί θάνατοι», καθώς και θεωρητικές μελέτες όπως το «Σύγχρονο θέατρο» και το «TV μέσο Παιδείας». Η τελευταία αυτή εργασία επηρέασε άμεσα την καθιέρωση της εκπαιδευτικής τηλεόρασης της ΕΡΤ, αποδεικνύοντας ότι η σκέψη του εκτεινόταν πολύ πέρα από τα στενά όρια της τέχνης.
Αγωνιστής, συνδικαλιστής και βουλευτής
Η ζωή του Στέφανου Ληναίου δεν ήταν μόνο καλλιτεχνική· ήταν βαθιά συνυφασμένη με τους αγώνες της εποχής του. Το διάστημα 1966-1967 διετέλεσε γενικός γραμματέας του Συνδέσμου Ελλήνων Ηθοποιών, θέση από την οποία παύθηκε αμέσως μετά την επιβολή της χούντας λόγω των πολιτικών του φρονημάτων. Η στάση αυτή αποκαλύπτει έναν άνθρωπο που δεν δίσταζε να πληρώσει το τίμημα των ιδεών του, ακόμα και όταν αυτό συνεπαγόταν διώξεις και εξορίες. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ληναίος αναδείχτηκε σε μία από τις πιο συμβολικές φιγούρες αντίστασης στον ελληνικό πολιτισμό της δύσκολης εκείνης περιόδου.
Μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, συνέχισε να δραστηριοποιείται με αμείωτο ζήλο. Από το 1975 διετέλεσε σύμβουλος της Πανελλήνιας Ένωσης Ελευθέρου Θεάτρου, ενώ από το 1977 ανέλαβε αντίστοιχο ρόλο στο Ελληνικό Κέντρο Θεάτρου. Παράλληλα, αποτελούσε μέλος του Σωματείου Βρετανών Ηθοποιών, γεγονός που φανερώνει τη διεθνή αναγνώρισή του. Η πολιτική του δραστηριότητα εκφράστηκε μέσα από τις τάξεις του ΠΑΣΟΚ, με αποκορύφωμα την εκλογή του ως βουλευτή Α΄ Αθηνών κατά την περίοδο 1989-1990. Ήταν ένας άνθρωπος που πίστευε ακράδαντα πως η τέχνη και η πολιτική αποτελούν δύο όψεις του ίδιου νομίσματος για όποιον είναι αληθινά αφοσιωμένος στην κοινωνία.
Ο Στέφανος Ληναίος ήταν παντρεμένος με την ηθοποιό Έλλη Φωτίου, με την οποία μοιράστηκε τη ζωή για πολλά χρόνια. Μαζί απέκτησαν δύο παιδιά, τη Μαργαρίτα και τον Αλέξη. Η Μαργαρίτα Μυτιληναίου, που ανήγγειλε τον θάνατο του πατέρα της, αποτύπωσε με τον πιο τρυφερό τρόπο την κληρονομιά που άφησε: έναν άνθρωπο που αγαπούσε τη ζωή, τον αγώνα και τον συνάνθρωπό του. Η απώλεια του Ληναίου αφήνει ένα μεγάλο κενό στον ελληνικό πολιτισμό, αλλά το έργο και η παρακαταθήκη του θα συνεχίζουν να εμπνέουν τις επόμενες γενιές που θα στραφούν στη θεατρική τέχνη και τον κοινωνικό αγώνα.
