Σπάνιες στιγμές πολιτικής αναδρομής και προσωπικής μαρτυρίας σημάδεψαν την παρουσίαση του βιβλίου του Λεωνίδα Μακρή με τίτλο «Γιάννης Μπουτάρης — Η πολιτική αλλιώς», η οποία συγκέντρωσε αξιοσημείωτα πρόσωπα από τον χώρο της πολιτικής, της κοινωνίας και του πολιτισμού. Από τον πρώην πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα και τη Ρένα Δούκα έως τον πρώην αρχηγό ΓΕΕΘΑ ναύαρχο Ευάγγελο Αποστολάκη και την ηθοποιό Δήμητρα Ματσούκα, η εκδήλωση εξελίχθηκε σε μια ουσιαστική τιμή προς έναν πολιτικό που χάραξε δική του, μοναδική πορεία. Κεντρικός ομιλητής υπήρξε ο Τσίπρας, ο οποίος μίλησε με ανοιχτή καρδιά για τη σχέση του με τον πρώην Δήμαρχο Θεσσαλονίκης, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα και ορισμένες άγνωστες πτυχές της κοινής τους πολιτικής πορείας.
Ο πρώην Πρωθυπουργός ξεκίνησε αναπολώντας τα πρώτα του πολιτικά βήματα, θυμίζοντας ότι υπήρξε ο μοναδικός δημοτικός σύμβουλος της παράταξής του στον Δήμο Αθηναίων, τις εποχές που ο Νικήτας Κακλαμάνης κατείχε τον δημαρχιακό θώκο και ο Κώστας Σκανδαλίδης ηγείτο της αντιπολίτευσης. Στη συνέχεια αποκάλυψε ότι σε εκείνη την περίοδο έγινε η γνωριμία του με τον Νίκο Χαρδαλιά, τον νυν Περιφερειάρχη Αττικής, ο οποίος τότε ασκούσε χρέη Δημάρχου Βύρωνα. Μια λεπτομέρεια που δεν είχε γίνει ποτέ ευρύτερα γνωστή και που ο ίδιος διάλεξε να μοιραστεί σε αυτή τη φορτισμένη βραδιά αφιερωμένη στη μνήμη και στο έργο του Μπουτάρη.
Μνημόνια, δημοψήφισμα και η ιστορική στάση στις Πρέσπες
Με ιδιαίτερη έμφαση αναφέρθηκε ο Τσίπρας στις κρίσιμες πολιτικές στιγμές που ο Γιάννης Μπουτάρης κλήθηκε να πάρει θέση, αποδεικνύοντας σε κάθε περίπτωση ότι η πολιτική του ηθική υπερίσχυε οποιουδήποτε εκλογικού υπολογισμού. «Θυμάμαι ότι στήριξε κριτικά την προσπάθεια της κυβέρνησής μου για απαλλαγή από τη μνημονιακή επιτροπεία», είπε χαρακτηριστικά, συμπληρώνοντας ότι ο Μπουτάρης παράλληλα τάχθηκε σθεναρά υπέρ του ΝΑΙ στο δημοψήφισμα του 2015. Πρόκειται για μια στάση που αποτυπώνει με ακρίβεια τον χαρακτήρα του ανθρώπου: κριτικός αλλά δίκαιος, αυτόνομος στην κρίση του, χωρίς δέσμευση σε κομματικές γραμμές που δεν υπηρετούν το γενικό συμφέρον.
Ωστόσο, ο Τσίπρας αφιέρωσε τα πιο συγκινητικά λόγια του στη στάση του Μπουτάρη απέναντι στη Συμφωνία των Πρεσπών. «Εκεί όμως που έδειξε το μεγαλύτερο θάρρος και τη μεγαλύτερη αποφασιστικότητα ήταν στη Συμφωνία των Πρεσπών. Και αυτή δεν ήταν καθόλου εύκολη απόφαση, όταν μιλάμε για τη Θεσσαλονίκη», τόνισε ο πρώην Πρωθυπουργός. Στην πόλη όπου τα εθνικά ζητήματα έχουν πάντα μεγαλύτερο συναισθηματικό φορτίο, η επιλογή του Μπουτάρη να υπερασπιστεί τη συμφωνία σήμαινε να «ξορκίσει φαντάσματα του παρελθόντος», να αντιμετωπίσει δεκαετίες στερεοτύπων για τη γειτονική Βόρεια Μακεδονία και να σταθεί απέναντι στους «κερδοσκόπους της εθνικοφροσύνης», όπως τους χαρακτήρισε με ευθύτητα ο ίδιος ο Τσίπρας.
Σωματικές απειλές και ο αγώνας κατά του εθνικισμού
Η τόλμη του Γιάννη Μπουτάρη δεν έμεινε ανέπαφη από συνέπειες. Ο Τσίπρας υπενθύμισε ότι ο τότε Δήμαρχος Θεσσαλονίκης δεν δίστασε «ακόμη και σωματικά να εκθέσει τον εαυτό του στο μίσος και τη βιαιότητα των εθνικιστών». Πρόκειται για αναφορά στο γνωστό επεισόδιο κατά το οποίο ο Μπουτάρης δέχτηκε επίθεση, πληρώνοντας στην κυριολεξία με το σώμα του την επιλογή να σταθεί στην πλευρά της λογικής και της συνεννόησης. «Στάθηκε δίπλα στην επιλογή του ορθολογισμού και της προόδου, και απέναντι στο πιο ακραίο κύμα εθνικιστικού λαϊκισμού που έχει δει η χώρα μας», τόνισε ο πρώην Πρωθυπουργός, χαράσσοντας με σαφήνεια τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον «πατριωτισμό» και την «πατριδοκαπηλία».
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Τσίπρας δεν άφησε ανεπισήμαντη την υπόμνηση ότι κάποιοι επέλεξαν τότε τη «ψηφοθηρία», και μάλιστα όχι μόνο από τη δεξιά. Ήταν μια σαφής πολιτική αιχμή για τους τηρήσαντες αποστάσεις, χωρίς ωστόσο ονόματα, αφήνοντας στο κοινό να συμπληρώσει τα κενά από τη συλλογική μνήμη εκείνης της ταραγμένης εποχής. Η αντίθεση μεταξύ της θέσης του Μπουτάρη και εκείνης άλλων πολιτικών παραγόντων παρέμεινε ως υπόρρητο αλλά ισχυρό μήνυμα ολόκληρης της ομιλίας.
Κλείνοντας, ο πρώην Πρωθυπουργός επέστρεψε στο παρόν, κάνοντας μια πικρή διαπίστωση: «Λείπουν σήμερα από το πολιτικό μας σύστημα σε όλο του το εύρος άνθρωποι σαν τον Γιάννη Μπουτάρη. Αφοσιωμένοι στο λαό και την αλήθεια, ξένοι σε κάθε ιδέα και πρακτική διαχωρισμών και αυταρχισμού». Η παρατήρηση αυτή ηχεί σαν πρόκληση προς το σύνολο της σύγχρονης πολιτικής ηγεσίας, η οποία — σύμφωνα με τον Τσίπρα — αδυνατεί να πείσει και να παράγει δικαιοσύνη, ιδίως όταν η «κοινωνική ιδιοτέλεια» συναντά τη διαφθορά, τροφοδοτώντας έναν φαύλο κύκλο παράλυσης που επιβαρύνει τη χώρα.
