Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε την Τετάρτη 23 Απριλίου 2026 τη Βρετανία με επιβολή «μεγάλου τελωνειακού δασμού», αν το Λονδίνο δεν καταργήσει τον φόρο ψηφιακών υπηρεσιών που εφαρμόζει και τον οποίο η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι στοχεύει αδίκως αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας. Η προειδοποίηση διατυπώθηκε στον Λευκό Οίκο μπροστά σε δημοσιογράφους και αφορά κολοσσούς όπως η Apple, η Google (Alphabet) και το Facebook (Meta). Η ένταση εκτυλίσσεται λίγες μέρες πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψη του βασιλιά Καρόλου στις ΗΠΑ, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στη σύγκρουση.
Τι είπε ο Τραμπ για τον φόρο ψηφιακών υπηρεσιών
Μιλώντας στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ ήταν κατηγορηματικός: «Αν δεν καταργήσουν τον φόρο, πιθανόν θα επιβάλλουμε μεγάλο δασμό στο Ηνωμένο Βασίλειο». Η δήλωση αυτή αποτελεί τη σαφέστερη και πιο άμεση απειλή εμπορικών αντιποίνων που έχει διατυπώσει η αμερικανική κυβέρνηση κατά Βρετανίας τους τελευταίους μήνες. Ο πρόεδρος υποστήριξε ότι ο φόρος αυτός βάζει στο στόχαστρο αμερικανικές επιχειρήσεις, τις οποίες η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει ως εθνικά στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία. Σύμφωνα με τον ίδιο, τέτοιες μονομερείς επιβαρύνσεις δεν γίνονται ανεκτές από τη νέα αμερικανική διοίκηση.
Ο φόρος ψηφιακών υπηρεσιών τον οποίο επέβαλε η Βρετανία το 2020 ανέρχεται σε 2% επί των εσόδων που αποκομίζουν οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας από βρετανούς χρήστες. Το μέτρο αυτό έχει αποτελέσει πηγή τριβής μεταξύ Λονδίνου και Ουάσιγκτον για αρκετά χρόνια. Αξιοσημείωτο είναι ότι δεν είναι μόνο ο Τραμπ που αντιτάχθηκε σε αυτό: ακόμα και ο Δημοκρατικός προκάτοχός του, Τζο Μπάιντεν, είχε ασκήσει έντονη κριτική στο εν λόγω φορολογικό μέτρο, γεγονός που δείχνει πόσο βαθιά ριζωμένη είναι η αντίθεση στην αμερικανική πολιτική.
Στο επίκεντρο της διένεξης βρίσκονται τρεις από τις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας παγκοσμίως: η Apple, η Google (Alphabet) και το Facebook (Meta). Η αμερικανική πλευρά εκτιμά ότι ο βρετανικός φόρος τις επιβαρύνει δυσανάλογα σε σχέση με ευρωπαϊκές ή βρετανικές επιχειρήσεις αντίστοιχου μεγέθους. Η Ουάσιγκτον βλέπει αυτή τη φορολόγηση ως μορφή εμπορικής διάκρισης και ζητά την κατάργησή της ως προϋπόθεση για την ομαλοποίηση των διμερών σχέσεων.
Το πλαίσιο: εντάσεις και επίσκεψη Καρόλου
Η απειλή του Τραμπ διατυπώθηκε σε εξαιρετικά φορτισμένη χρονική συγκυρία: μόλις λίγα 24ωρα πριν από την ανακοινωμένη επίσκεψη του βασιλιά Καρόλου στις ΗΠΑ, η οποία είναι προγραμματισμένη για την ερχόμενη εβδομάδα. Η αγγλοαμερικανική σχέση, που παραδοσιακά χαρακτηρίζεται ως «ειδική», περνά αυτή την περίοδο ασυνήθιστες εντάσεις, και το εμπορικό ζήτημα αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες τριβής. Ο Τραμπ φαίνεται να αξιοποιεί τη συγκεκριμένη στιγμή για να ασκήσει μέγιστη πίεση στο Λονδίνο.
Ο ίδιος ο Τραμπ εκτιμά ότι ο Βρετανός μονάρχης, ο οποίος είναι τυπικά αρχηγός του κράτους, θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην αποκατάσταση της διμερούς σχέσης. Η άποψη αυτή αποκαλύπτει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος αντιμετωπίζει την επίσκεψη του Καρόλου ως ευκαιρία διπλωματικής αποκλιμάκωσης. Ωστόσο, η αποστολή ενός αυστηρού μηνύματος δασμών λίγες ώρες πριν από αυτή την επίσκεψη δείχνει ότι η Ουάσιγκτον δεν σκοπεύει να υποχωρήσει στο φορολογικό ζήτημα χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Οι εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Βρετανίας τους τελευταίους μήνες δεν περιορίζονται μόνο στο φορολογικό πεδίο. Η γενικότερη αμερικανική πολιτική των εμπορικών δασμών που υιοθέτησε η κυβέρνηση Τραμπ έχει δοκιμάσει τις σχέσεις Ουάσιγκτον με πολλούς παραδοσιακούς συμμάχους. Η Βρετανία του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ βρίσκεται σε δύσκολη θέση: από τη μία πλευρά επιδιώκει να διατηρήσει τη «ειδική σχέση» με τις ΗΠΑ, και από την άλλη αντιμετωπίζει εσωτερικές πιέσεις να μην εγκαταλείψει φορολογικά μέτρα που θεσπίστηκαν για την προστασία των βρετανικών δημόσιων εσόδων.
Τι ακολουθεί
Η επίσκεψη του βασιλιά Καρόλου στις ΗΠΑ την ερχόμενη εβδομάδα αναμένεται να φέρει στο προσκήνιο, έστω και σε διπλωματικό επίπεδο, το ζήτημα του φόρου ψηφιακών υπηρεσιών. Η βρετανική κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει δημόσια αν σκοπεύει να τροποποιήσει ή να καταργήσει το μέτρο που ισχύει από το 2020. Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά έχει ξεκαθαρίσει τη θέση της με τον πιο σαφή τρόπο, αφήνοντας στο Λονδίνο ελάχιστα περιθώρια αμφισημίας για το τι θα σημάνει η διατήρηση του φόρου. Το εμπορικό μέτωπο ΗΠΑ–Βρετανίας παραμένει ανοιχτό, με τις επόμενες κινήσεις να αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο στις αγορές όσο και στις διπλωματικές πρωτεύουσες.
