Νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση δημοσιεύθηκε και θέτει αυστηρούς κανόνες για τον καθαρισμός οικοπέδων ενόψει της αντιπυρικής περιόδου. Οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές και μισθωτές ακινήτων έχουν προθεσμία έως τις 15 Ιουνίου για να ολοκληρώσουν τις εργασίες καθαρισμού και να υποβάλουν τη σχετική δήλωση. Η ΚΥΑ εξειδικεύει τις διατάξεις του νόμου 4662/2020 με βάση τις αλλαγές που εισάγει ο νόμος 5281/2026. Στόχος είναι η ουσιαστική μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.
Τι ισχύει για τον καθαρισμό οικοπέδων
Σύμφωνα με την ΚΥΑ, η υποχρέωση καθαρισμού ξεκινά από την 1η Απριλίου και η προθεσμία για την ολοκλήρωσή του λήγει στις 15 Ιουνίου κάθε έτους. Η υποχρέωση δεν σταματά εκεί: οι ιδιοκτήτες οφείλουν να συντηρούν τους χώρους τους καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, η οποία εκτείνεται έως τις 31 Οκτωβρίου. Οι υποχρεώσεις αφορούν ιδίως περιοχές εντός σχεδίου πόλης, εντός ορίων οικισμών, αλλά και εκτάσεις σε ακτίνα έως 100 μέτρων από αυτές, εφόσον δεν εμπίπτουν στη δασική νομοθεσία. Η ΚΥΑ καλύπτει επίσης οικόπεδα εκτός σχεδίου που φέρουν κτίσμα, καθώς και κάθε είδους ακάλυπτους χώρους.
Οι εργασίες που προβλέπει η απόφαση περιλαμβάνουν ένα σαφές πλέγμα υποχρεώσεων. Κάθε υπόχρεος πρέπει να προχωρεί στην απομάκρυνση ξηρής βλάστησης και φυτικών υπολειμμάτων, καθώς και στο κλάδεμα δέντρων και την αραίωση θάμνων. Απαραίτητη είναι επίσης η συλλογή και μεταφορά των υλικών καθαρισμού, μαζί με την απομάκρυνση κάθε είδους εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων. Παράλληλα, ορίζεται ρητά η διατήρηση χαμηλού φορτίου καύσιμης ύλης καθ’ όλη την περίοδο υψηλού πυρκαγιακού κινδύνου, δηλαδή όχι μόνο έως τον Ιούνιο αλλά έως το τέλος Οκτωβρίου.
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, οι υπόχρεοι οφείλουν να υποβάλουν έως τις 15 Ιουνίου υπεύθυνη δήλωση στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα του υπουργείου. Για όσους αντιμετωπίζουν αντικειμενική αδυναμία χρήσης της ψηφιακής πλατφόρμας, η ΚΥΑ προβλέπει δυνατότητα υποβολής και μέσω ΚΕΠ ή Πυροσβεστικών Υπηρεσιών. Η ψηφιακή πλατφόρμα υποβολής δηλώσεων λειτουργεί μέσω του εθνικού συστήματος διακυβέρνησης και επιτρέπει την άμεση καταγραφή της συμμόρφωσης.
Πρόστιμα και κυρώσεις για μη συμμόρφωση
Το νέο νομικό πλαίσιο εισάγει αυστηρό σύστημα κυρώσεων για όσους δεν συμμορφωθούν. Ο ιδιοκτήτης που δεν προχώρησε ούτε σε καθαρισμό ούτε σε υποβολή δήλωσης καλείται να πληρώσει πρόστιμο 500 ευρώ. Αντίθετα, εάν ο καθαρισμός έγινε αλλά δεν υποβλήθηκε δήλωση, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ. Ωστόσο, το βαρύτερο οικονομικό βάρος πέφτει σε όσους δεν καθαρίσουν καθόλου το οικόπεδό τους: το πρόστιμο υπολογίζεται σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο όριο τα 2.000 ευρώ.
Πέρα από τα οικονομικά πρόστιμα, η ΚΥΑ προβλέπει και τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό από τον ίδιο τον Δήμο σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, με ταυτόχρονη χρέωση της δαπάνης στον υπόχρεο. Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι συνέπειες για όσους υποβάλουν ψευδή δήλωση: η ΚΥΑ προβλέπει ποινικές κυρώσεις που περιλαμβάνουν φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ. Ο συνδυασμός διοικητικών και ποινικών κυρώσεων στοχεύει στην αποτροπή παραβάσεων που θέτουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές και περιουσίες.
Όσον αφορά τους ελέγχους, η ΚΥΑ κατανέμει τις αρμοδιότητες με σαφήνεια. Οι Δήμοι αξιοποιούν το Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών για την υποστήριξη των ελέγχων τους. Το Πυροσβεστικό Σώμα, από την πλευρά του, διενεργεί ελέγχους αποκλειστικά κατόπιν καταγγελίας κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Αυτή η διαβάθμιση ελέγχων επιτρέπει την αποτελεσματικότερη διαχείριση των πόρων και την εστίαση σε περιπτώσεις υψηλού κινδύνου.
Τι ακολουθεί — στόχοι και επόμενα βήματα
Το υπουργείο τόνισε με σχετική ανακοίνωσή του ότι στόχος της νέας ΚΥΑ είναι η έγκαιρη προετοιμασία ενόψει της αντιπυρικής περιόδου. Η απόφαση θέτει, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, «σαφείς κανόνες για την πρόληψη πυρκαγιών, ενισχύοντας τον έλεγχο, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων από τους αρμόδιους φορείς». Το υπουργείο κάλεσε όλους τους πολίτες και τους αρμόδιους φορείς να συμβάλουν ενεργά στην εφαρμογή των μέτρων, επιδεικνύοντας υπευθυνότητα και συνεργασία για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος. Με τον νόμο 5281/2026 ως νομοθετική βάση, το νέο πλαίσιο αποτελεί ουσιαστική αναβάθμιση των υφιστάμενων διατάξεων του νόμου 4662/2020, εισάγοντας πιο αυστηρούς μηχανισμούς ελέγχου και διαφάνειας.
