Η δίκη του ανατραπέντος προέδρου της Συρίας Μπασάρ αλ Άσαντ και άλλων προσωπικοτήτων του καθεστώτος του ξεκίνησε την Κυριακή σε συριακό δικαστήριο στη Δαμασκό. Πρόκειται για την πρώτη σημαντική δικαστική διαδικασία στο πλαίσιο της μεταβατικής δικαιοσύνης στη Συρία, με έναν από τους κατηγορούμενους να παρίσταται με χειροπέδες. Ο Μπασάρ αλ Άσαντ και ο αδελφός του Μάχερ θα δικαστούν ερήμην, καθώς διέφυγαν από τη χώρα μετά την πτώση του καθεστώτος τους τον Δεκέμβριο του 2024.
Τι έγινε στο δικαστήριο
Η ακροαματική διαδικασία ξεκίνησε με την παρουσία του Άτεφ Νατζίμπ, εξαδέλφου του Μπασάρ αλ Άσαντ, ο οποίος οδηγήθηκε στο εδώλιο με χειροπέδες. Ο Νατζίμπ, 65 ετών, συνελήφθη τον Ιανουάριο του 2025 και είναι πρώην επικεφαλής της πολιτικής ασφάλειας της Ντεράα, της πόλης από την οποία ξεκίνησε το 2011 η εξέγερση κατά του Σύρου προέδρου. Κατηγορείται για μαζικές δολοφονίες, βασανιστήρια παιδιών και ευρεία εκστρατεία καταστολής και συλλήψεων κατά της τοπικής κοινωνίας. Η συνεδρίαση της Κυριακής αφορούσε την επίσημη απαγγελία κατηγοριών, ενώ η δίκη αναβλήθηκε για τις 10 Μαΐου.
Ο δικαστής Φακρ αλ Ντιν αλ Αριάν κήρυξε την έναρξη της διαδικασίας με χαρακτηριστικά λόγια: «Σήμερα ξεκινάμε τις πρώτες δίκες στο πλαίσιο της μεταβατικής δικαιοσύνης στη Συρία». Διευκρίνισε ότι η υπόθεση αφορά τόσο κατηγορούμενο που βρίσκεται υπό κράτηση όσο και κατηγορούμενους που «διαφεύγουν της Δικαιοσύνης». Δικαστική πηγή που θέλησε να παραμείνει ανώνυμη δήλωσε στο AFP ότι η χθεσινή ακροαματική διαδικασία ήταν προοίμιο για την εξέταση των υποθέσεων του Μπασάρ αλ Άσαντ, του αδελφού του Μάχερ και άλλων προσωπικοτήτων, συμπεριλαμβανομένου και του ίδιου του Νατζίμπ.
Οι κατηγορίες που απαγγέλθηκαν αφορούν ωμότητες που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου, ο οποίος ξέσπασε τον Μάρτιο του 2011 μετά την καταστολή φιλοδημοκρατικών διαδηλώσεων και μαινόταν για 13 χρόνια. Από τις πολεμικές συγκρούσεις έχασαν τη ζωή τους περισσότεροι από μισό εκατομμύριο άνθρωποι, ενώ δεκάδες χιλιάδες εξαφανίστηκαν, κυρίως ως κρατούμενοι σε φυλακές του καθεστώτος.
Το προφίλ του Νατζίμπ και οι κατηγορίες εναντίον του
Ο Άτεφ Νατζίμπ υπήρξε από τις πλέον αμφιλεγόμενες φιγούρες του καθεστώτος Άσαντ. Η άνοδός του στην εξουσία οφείλεται αποκλειστικά στις οικογενειακές του σχέσεις: η μητέρα του ήταν η Φατίμα Μαχλούφ, αδελφή της μητέρας του Άσαντ, Ανίσα Μαχλούφ. Μέσω αυτής της συγγένειας, η οικογένεια Μαχλούφ κατέληξε να ελέγχει μεγάλο μέρος των οικονομικών της Συρίας, έχοντας μάλιστα το κρατικό μονοπώλιο στις τηλεπικοινωνίες. Ο Νατζίμπ ήταν ήδη αντιδημοφιλής, εν μέρει λόγω της συνήθειάς του να δικαιολογεί τις αποφάσεις του με τη φράση «Είμαι ο Θεός».
Ο Νατζίμπ επέβλεψε τις πρώτες μαζικές δολοφονίες διαδηλωτών στη Ντεράα και έχει μείνει γνωστός για τη σύλληψη νέων που κατηγορούνταν ότι έγραφαν αντικαθεστωτικά γκράφιτι σε όλη την πόλη. Όταν οι γονείς αυτών των νέων τον προσέγγισαν παρακαλώντας για την απελευθέρωσή τους, τους απάντησε να ξεχάσουν τους γιους τους. Τα εγκλήματα αυτά, τα οποία διαπράχθηκαν στα πρώτα στάδια της εξέγερσης, τον καθιστούν ένα από τα πλέον ζωντανά σύμβολα της βαρβαρότητας του καθεστώτος για τη συριακή κοινή γνώμη.
Παράλληλα, οι νέες αρχές της Συρίας ανακοίνωσαν ότι και άλλες σημαντικές προσωπικότητες αναμένεται να δικαστούν στο προσεχές διάστημα. Ανάμεσά τους ο Ουασίμ αλ Άσαντ, άλλος εξάδελφος του ανατραπέντος προέδρου, καθώς και ο Αμζάντ Γιούσεφ, βασικός ύποπτος για σφαγή που διαπράχθηκε το 2013, ο οποίος συνελήφθη αυτή την εβδομάδα. Στη λίστα των κατηγορούμενων περιλαμβάνονται επίσης «πιλότοι που συμμετείχαν στον βομβαρδισμό συριακών πόλεων».
Τι ακολουθεί
Η δίκη θα συνεχιστεί στις 10 Μαΐου, ενώ οι νέες αρχές της Συρίας έχουν υποσχεθεί ότι θα αποδοθεί δικαιοσύνη για τα εγκλήματα του προηγούμενου καθεστώτος. Ο Μπασάρ αλ Άσαντ και ο αδελφός του Μάχερ παραμένουν εκτός Συρίας — ο Μπασάρ διέφυγε στη Μόσχα μετά την πτώση του, βάζοντας τέλος σε πέντε δεκαετίες διακυβέρνησης της χώρας από την οικογένειά του. Η δικαστική πηγή που επικοινώνησε με το AFP επιβεβαίωσε ότι οι υποθέσεις και των δύο αδελφών θα εξεταστούν σε επόμενες συνεδριάσεις. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την πορεία αυτών των δικών, που αποτελούν ιστορικό βήμα για τη χώρα μετά από δεκαετίες αυταρχικής διακυβέρνησης.
