Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ απηύθυνε έκτακτη έκκληση για εθνική ενότητα απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, κατηγορώντας την Ουάσιγκτον ότι επιχειρεί να διαλύσει το Ιράν εκ των έσω μέσω οικονομικής πίεσης και ναυτικού αποκλεισμού. Οι δηλώσεις του ανώτατου αξιωματούχου έγιναν σε περίοδο έντονης κρίσης, καθώς η Τεχεράνη βρίσκεται αντιμέτωπη με τις βαρύτατες συνέπειες της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου. Ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών παραλύει την οικονομία της χώρας, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει αποφασισμένος να τον διατηρήσει μέχρι να επιτευχθεί πυρηνική συμφωνία.
Τι είπε ο Γκαλιμπάφ για τον αμερικανικό αποκλεισμό
Μιλώντας μέσω της ιρανικής κρατικής τηλεόρασης, ο Γκαλιμπάφ χαρακτήρισε τον ναυτικό αποκλεισμό μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής υπονόμευσης. «Ο εχθρός έχει περάσει σε μια νέα φάση και θέλει να ενεργοποιήσει την οικονομική πίεση και τις εσωτερικές διαιρέσεις μέσω του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και μιας εκστρατείας μέσω των μέσων ενημέρωσης, για να μας αποδυναμώσει ή ακόμα και να μας οδηγήσει σε κατάρρευση εκ των έσω», τόνισε. Στράφηκε επίσης απευθείας κατά του Τραμπ, λέγοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος «διχάζει τη χώρα σε δύο ομάδες: σκληροπυρηνικούς και μετριοπαθείς, και αμέσως μετά μιλάει για ναυτικό αποκλεισμό για να αναγκάσει το Ιράν να υποταχθεί μέσω της οικονομικής πίεσης και της εσωτερικής διχόνοιας». Ο Γκαλιμπάφ κατέληξε τονίζοντας ότι «η μόνη λύση για την αντιμετώπιση της νέας συνωμοσίας του εχθρού είναι η διατήρηση της ενότητας».
Ο ίδιος αξιωματούχος έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πιο ισχυρούς παράγοντες στο ιρανικό πολιτικό σκηνικό από την έναρξη του πολέμου. Ήταν ο επικεφαλής διαπραγματευτής κατά τη διάρκεια του μοναδικού μέχρι σήμερα γύρου απευθείας συνομιλιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, ενισχύοντας σημαντικά την πολιτική του θέση. Παράλληλα, υποστηρίζει μαζί με τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν μια πολιτική διπλωματικών επαφών με τις ΗΠΑ, αν και χωρίς να δέχεται παραχωρήσεις.
Βαριές απώλειες στην ιρανική ηγεσία και η κατάσταση στο μέτωπο
Από την έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης στις 28 Φεβρουαρίου, η ιρανική ηγεσία έχει υποστεί τεράστιες απώλειες. Ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ και ο αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης Μοχαμάντ Πακπούρ σκοτώθηκαν στις πρώτες ώρες του πολέμου, σε ένα πλήγμα που αποδεκάτισε την κορυφή της εξουσίας. Λίγες ημέρες αργότερα, τον Μάρτιο, έχασε τη ζωή του και ο Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας, σε εξέλιξη που εμβάθυνε ακόμα περισσότερο το κενό ηγεσίας.
Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, που διαδέχτηκε τον πατέρα του στην ανώτατη ηγεσία, δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως από την έναρξη των συγκρούσεων. Ο νέος αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης Αχμάντ Βαχιντί και ο επικεφαλής της ασφάλειας Μοχαμάντ Μπαγέρ Ζολγάντρ περιορίζονται αποκλειστικά στη δημοσίευση γραπτών μηνυμάτων, χωρίς δημόσιες εμφανίσεις. Αυτή η αδιαφάνεια στην ηγεσία ήταν, σύμφωνα με τον Τραμπ, ένας από τους λόγους που ανακοίνωσε στις 21 Απριλίου την παράταση της κατάπαυσης του πυρός, επικαλούμενος τον «σοβαρό διχασμό στους κόλπους της ιρανικής κυβέρνησης».
Οι ΗΠΑ επέβαλαν τον αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια ως αντίποινα για τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη. Το μέτρο έχει ήδη παραλύσει μεγάλο μέρος της ιρανικής οικονομίας, στερώντας από τη χώρα τη δυνατότητα εξαγωγής πετρελαίου. Κατά τη διάρκεια συνάντησής του με ηγέτες της πετρελαϊκής βιομηχανίας την Τρίτη, ο Τραμπ ανέφερε την πιθανότητα ο αποκλεισμός να διαρκέσει «για πολλούς μήνες», σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου.
Τραμπ: Ο αποκλεισμός παραμένει μέχρι πυρηνική συμφωνία
Σε αποκλειστική συνέντευξή του στο ισραηλινό δίκτυο Channel 12 την Τετάρτη, ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι το ιρανικό καθεστώς να αποδεχθεί συμφωνία που θα καθησυχάζει τις ανησυχίες των ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα. Με τις δηλώσεις αυτές απέρριψε επισήμως την ιρανική πρόταση που διαβιβάστηκε νωρίτερα εκείνη την εβδομάδα, η οποία προέβλεπε το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αποκλεισμού ως πρώτο βήμα, με τις πυρηνικές συνομιλίες να μετατίθενται για αργότερα. Ο Αμερικανός πρόεδρος απέκλεισε αυτό το σενάριο κατηγορηματικά.
Ο Τραμπ εμφανίστηκε βέβαιος για την αποτελεσματικότητα της πίεσης, χρησιμοποιώντας σκληρή γλώσσα για την κατάσταση στην Τεχεράνη. «Ο ναυτικός αποκλεισμός, σε κάποιο βαθμό, είναι πιο αποτελεσματικός από τους βομβαρδισμούς. Οι Ιρανοί ασφυκτιούν και θα γίνει χειρότερο γι’ αυτούς. Δεν μπορούν να έχουν πυρηνικά όπλα», δήλωσε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε ότι η επιθυμία της Τεχεράνης για συμφωνία πηγάζει από την ανάγκη άρσης των κυρώσεων, ενώ προειδοποίησε ότι οι πετρελαϊκές υποδομές του Ιράν «πρόκειται να εκραγούν σύντομα» λόγω της αδυναμίας εξαγωγής πετρελαίου.
Τι ακολουθεί: Διπλωματία ή στρατιωτική επιλογή;
Παρά τη ρητορική υπέρ του αποκλεισμού, πηγές με γνώση των λεπτομερειών αποκάλυψαν ότι η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) έχει ήδη προετοιμάσει σχέδιο για ένα «σύντομο και ισχυρό» κύμα πληγμάτων κατά του Ιράν, με στόχο να σπάσει το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις. Στόχοι της επιχείρησης θα ήταν υποδομές, με σκοπό να αναγκαστεί το ιρανικό καθεστώς να επιστρέψει στο τραπέζι με μεγαλύτερη διάθεση για υποχωρήσεις. Ωστόσο, οι ίδιες πηγές διευκρίνισαν ότι ο Τραμπ δεν έχει δώσει ακόμα εντολή για στρατιωτική δράση, προτιμώντας να δει αν η οικονομική πίεση θα αποδώσει αποτελέσματα.
Η ιρανική πλευρά βρίσκεται έτσι σε δίλημμα: να αποδεχθεί πυρηνικές διαπραγματεύσεις χωρίς προηγούμενη άρση του αποκλεισμού, ή να αντέξει την οικονομική ασφυξία με κίνδυνο κατάρρευσης υποδομών. Ο Γκαλιμπάφ και οι υπόλοιποι επιζήσαντες της ιρανικής ηγεσίας προσπαθούν να διαχειριστούν μια κατάσταση που, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, αναμένεται να παραμείνει ρευστή για τους επόμενους μήνες.
