Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στο τραπέζι το ζήτημα της ανωνυμίας στο Διαδίκτυο κατά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, καλώντας σε ουσιαστικό διάλογο για τον τρόπο αντιμετώπισής της. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η «κουκούλα» που προσφέρει το διαδίκτυο συχνά χρησιμοποιείται ως όχημα τοξικότητας και χυδαιότητας, χωρίς να υπάρχουν ουσιαστικές συνέπειες για τους υπευθύνους. Παράλληλα, στο ίδιο υπουργικό συμβούλιο παρουσιάστηκαν οι νέες ρυθμίσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την προστασία από τις SLAPP αγωγές, με στόχο να θωρακιστεί η ελευθερία της έκφρασης. Η κυβερνητική αυτή κίνηση έρχεται σε συνέχεια της πρότασης που είχε διατυπώσει πρόσφατα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης για την ταυτοποίηση των χρηστών στα social media.
Τι ειπώθηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε ευθέως κατά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου το ζήτημα της ανωνυμίας στο Διαδίκτυο, αναφερόμενος χαρακτηριστικά στο φαινόμενο της «κουκούλας» που επιτρέπει σε πολλούς να κρύβονται πίσω από ανώνυμους λογαριασμούς και ιστοσελίδες. Τόνισε ότι η ανωνυμία συχνά μετατρέπεται σε όχημα «χυδαίας τοξικότητας», προσφέροντας ασυλία σε όσους στοχεύουν πολίτες, πολιτικούς και δημόσια πρόσωπα με συκοφαντικές επιθέσεις. Ο Μητσοτάκης περιέγραψε την αδυναμία αντίδρασης του θύματος: όταν κάποιος επιχειρεί να κινηθεί νομικά, συναντά ένα αδιαπέραστο «τείχος», αφού είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστεί ποιος πραγματικά κρύβεται πίσω από ανώνυμους λογαριασμούς. Πρόκειται, όπως τόνισε, για πρόβλημα που απαιτεί άμεσες και συγκεκριμένες απαντήσεις.
«Καλό είναι κάποια στιγμή να δούμε και εμείς, ως πολιτικοί, πώς προστατευόμαστε από την ανώνυμη χυδαία τοξικότητα του διαδικτύου», δήλωσε ο πρωθυπουργός, απευθυνόμενος στον αρμόδιο υπουργό. Πρόσθεσε ότι όταν ένας πολιτικός αποφασίσει να κινηθεί ποινικά εναντίον ανώνυμων ιστοσελίδων ή λογαριασμών, πέφτει σε «τείχος», γιατί κανείς δεν μπορεί να εντοπίσει ποιος κρύβεται πίσω τους. Ο Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η συζήτηση για την ταυτοποίηση δεν σκοπεύει να περιορίσει την ελευθερία της έκφρασης, αλλά να λειτουργήσει ως «το αναγκαίο αντίβαρο» για την προστασία της αξιοπρέπειας και της αλήθειας στον δημόσιο διάλογο. Χαρακτήρισε μάλιστα το ζήτημα ως «φυσικό αντίβαρο» στις νέες νομοθετικές ρυθμίσεις για τις SLAPP αγωγές που παρουσιάστηκαν στο ίδιο υπουργικό συμβούλιο.
Στο ίδιο Υπουργικό Συμβούλιο τέθηκαν στο τραπέζι και οι νέες ρυθμίσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την καταπολέμηση των SLAPP αγωγών — δηλαδή των αβάσιμων καταχρηστικών αγωγών που χρησιμοποιούνται ως εργαλείο φίμωσης δημοσιογράφων, ακτιβιστών και απλών πολιτών. Οι νέες ρυθμίσεις θωρακίζουν τα θύματα τέτοιων πρακτικών και ενισχύουν το νομικό πλαίσιο προστασίας της ελεύθερης έκφρασης. Μέσα από αυτή τη διπλή κίνηση, το Υπουργείο Δικαιοσύνης επιδιώκει να καλύψει και τις δύο πλευρές του ίδιου προβλήματος: την ανεμπόδιστη έκφραση και την προστασία από τη διαδικτυακή συκοφαντία.
Πλαίσιο και κυβερνητικός σχεδιασμός
Ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι ο κυβερνητικός σχεδιασμός κινείται σε δύο παράλληλους άξονες. Ο πρώτος αφορά την ενίσχυση των θεσμικών εγγυήσεων για την ελεύθερη έκφραση μέσα από ρυθμίσεις κατά των SLAPP αγωγών. Ο δεύτερος αφορά τη διαμόρφωση ενός ψηφιακού περιβάλλοντος όπου η ανωνυμία δεν αποτελεί ασπίδα για τη συκοφαντία και τη χυδαιότητα. «Ο στόχος μας είναι να θωρακίσουμε το αγαθό της ελεύθερης έκφρασης», υποστήριξε ο Μητσοτάκης, ξεκαθαρίζοντας ότι αυτό απαιτεί τη συνδυαστική προσέγγιση ελευθερίας και ευθύνης. Ωστόσο, φρόντισε να τονίσει ότι οι νέες ρυθμίσεις ενισχύουν ταυτόχρονα τα νομικά αντίβαρα εναντίον κάθε μορφής κατασυκοφάντησης.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι στην Ελλάδα η ελευθερία της έκφρασης είναι «απολύτως προστατευμένη και κατοχυρωμένη», παραδεχόμενος ωστόσο ότι η ψηφιακή εποχή απαιτεί επικαιροποιημένες απαντήσεις. Στόχος, όπως εξήγησε, είναι το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης να συνυπάρχει με την ευθύνη και τον σεβασμό στον διαδικτυακό δημόσιο χώρο. Η τοποθέτηση αυτή εντάσσεται στη γενικότερη κυβερνητική προσπάθεια για ψηφιακή διακυβέρνηση με σαφή κανόνες και θεσμικά αντίβαρα. Η πρωτοβουλία του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη για την ταυτοποίηση χρηστών στα social media, που είχε προηγηθεί της συνεδρίασης, αποτέλεσε το εναυσμα για τη σημερινή ευρύτερη συζήτηση.
Τι αναμένεται να ακολουθήσει
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε από τον αρμόδιο υπουργό να μελετηθεί σε βάθος το ζήτημα της ταυτοποίησης των χρηστών στο διαδίκτυο, ανοίγοντας τον δρόμο για μελλοντικές νομοθετικές παρεμβάσεις. Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, είναι η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου που θα εξισορροπεί ελευθερία έκφρασης και ψηφιακή λογοδοσία. Οι νέες ρυθμίσεις για τις SLAPP αγωγές, που ήδη παρουσιάστηκαν, αναμένεται να αποτελέσουν το πρώτο ουσιαστικό βήμα σε αυτή την κατεύθυνση. Ο διάλογος για την ανωνυμία στο Διαδίκτυο αναμένεται να συνεχιστεί με στόχο τη δημιουργία σύγχρονου και ισορροπημένου νομικού περιβάλλοντος.
