Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει ουσιαστικά αναλλοίωτο παρά τους δύο μήνες αεροπορικών πληγμάτων από ΗΠΑ και Ισραήλ, σύμφωνα με εκτιμήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών που επικαλείται το Reuters. Οι επιχειρήσεις ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου και ανεστάλησαν στις 7 Απριλίου με εκεχειρία, χωρίς να μεταβληθεί το χρονοδιάγραμμα κατασκευής πυρηνικής βόμβας από την Τεχεράνη. Το γεγονός αυτό εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της στρατιωτικής εκστρατείας που σχεδίασαν ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Τι έγινε: Δύο μήνες πολέμου χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το Ιράν χρειάζεται ακόμη περίπου εννέα μήνες έως έναν χρόνο για να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο — ακριβώς το ίδιο χρονοδιάγραμμα που ίσχυε από το περασμένο καλοκαίρι. Πριν από τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου 2025, οι εκτιμήσεις έδιναν στην Τεχεράνη μόλις τρεις έως έξι μήνες για να παράγει αρκετό ουράνιο οπλικής ποιότητας. Τα πλήγματα εκείνα σε Νατάνζ, Φορντό και Ισφαχάν τον Ιούνιο κατέστρεψαν ή προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε τρεις γνωστές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού, αναθεωρώντας το χρονοδιάγραμμα προς τα πίσω.
Η νέα εκστρατεία που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου επικεντρώθηκε κυρίως σε συμβατικούς στρατιωτικούς στόχους, αν και το Ισραήλ έπληξε και κρίσιμες πυρηνικές εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με τρεις πηγές με γνώση του θέματος που επικαλείται το Reuters, οι συνολικές αξιολογήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητες. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι οι δύο μήνες εχθροπραξιών δεν κατάφεραν να καθυστερήσουν περαιτέρω τις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης πέρα από το σημείο που βρισκόταν ήδη.
Το κεντρικό πρόβλημα παραμένει το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου (HEU). Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) εκτιμά ότι το συνολικό απόθεμα θα επαρκούσε για την κατασκευή 10 πυρηνικών βομβών εφόσον εμπλουτιστεί περαιτέρω. Ο οργανισμός αδυνατεί να επιβεβαιώσει την τοποθεσία περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, εκ των οποίων περίπου το μισό εκτιμάται ότι βρίσκεται σε υπόγειο συγκρότημα σηράγγων στο Κέντρο Πυρηνικής Έρευνας του Ισφαχάν, χωρίς δυνατότητα επαλήθευσης μετά τη διακοπή των επιθεωρήσεων.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Εκεχειρία υπό αμφισβήτηση
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Ολίβια Γουέιλς, αναφέρθηκε στις δύο επιχειρήσεις με συγκεκριμένα ονόματα κωδικά. «Η Επιχείρηση Midnight Hammer κατέστρεψε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, ενώ η Επιχείρηση Epic Fury ενίσχυσε αυτή την επιτυχία καταστρέφοντας τη βιομηχανική αμυντική βάση της χώρας, την οποία χρησιμοποιούσαν ως προστατευτική ασπίδα γύρω από την επιδίωξή τους για πυρηνικό όπλο», δήλωσε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, πρόσθεσε ότι «ο πρόεδρος Τραμπ είναι ξεκάθαρος εδώ και καιρό ότι το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο — και δεν μπλοφάρει».
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, έχει δηλώσει δημόσια ότι στόχος της Ουάσινγκτον είναι να διασφαλίσει μέσω διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Ωστόσο, η αισιοδοξία αυτή προσκρούει στη σκληρή πραγματικότητα των εκτιμήσεων των μυστικών υπηρεσιών. Ο Έρικ Μπρούερ, πρώην αναλυτής των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, περιέγραψε με σαφήνεια το αδιέξοδο: «Το Ιράν εξακολουθεί να κατέχει όλο το πυρηνικό του υλικό, από όσο γνωρίζουμε. Το υλικό αυτό βρίσκεται πιθανότατα σε βαθιά θαμμένες υπόγειες τοποθεσίες όπου τα αμερικανικά πυρομαχικά δεν μπορούν να διεισδύσουν».
Η κατάσταση επιπλέκεται περαιτέρω από τις οικονομικές επιπτώσεις της σύγκρουσης. Το Ιράν έχει περιορίσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, επηρεάζοντας περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και προκαλώντας διεθνή ενεργειακή κρίση. Οι δύο πλευρές εμφανίζονται βαθιά διχασμένες, ενώ η εκεχειρία της 7ης Απριλίου αποδεικνύεται εξαιρετικά εύθραυστη. Το Ιράν, από την πλευρά του, αρνείται κατηγορηματικά ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικών όπλων, ενώ οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και η IAEA εκτιμούν ότι η Τεχεράνη είχε σταματήσει το πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνικής κεφαλής το 2003.
Τι ακολουθεί: Σενάρια και επόμενες κινήσεις
Τις τελευταίες εβδομάδες, Αμερικανοί αξιωματούχοι εξετάζουν διάφορες επιλογές περαιτέρω επέμβασης. Ανάμεσα στα σενάρια που μελετώνται συγκαταλέγονται και χερσαίες επιχειρήσεις για την ανάκτηση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που εκτιμάται ότι βρίσκεται στο υπόγειο συγκρότημα του Ισφαχάν. Το γεγονός ότι το χρονοδιάγραμμα δεν μεταβλήθηκε ουσιαστικά ενισχύει την εκτίμηση ότι για να υπάρξει πραγματική ανάσχεση του προγράμματος, ενδέχεται να απαιτηθούν πιο δραστικές ενέργειες, όπως η καταστροφή ή η απομάκρυνση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου. Η διπλωματική οδός παραμένει ανοιχτή, με τις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν να συνεχίζονται υπό την αιγίδα της εκεχειρίας, αν και η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει μεγάλη.
