Η Ελλάδα ξεχωρίζει ως η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που έχει εφαρμόσει στοχευμένα μέτρα στήριξης για την προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τις αυξημένες τιμές ενέργειας, σύμφωνα με αξιολόγηση του διεθνούς οίκου Fitch που δόθηκε στη δημοσιότητα την Πέμπτη 7 Μαΐου 2026. Η τοποθέτηση προήλθε από κορυφαίο στέλεχος του οίκου κατά τη διάρκεια διαδικτυακού σεμιναρίου, στο οποίο αναλύθηκε η ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν.
Τι έγινε: Η αξιολόγηση Fitch για τα ευρωπαϊκά μέτρα ενέργειας
Ο Φεντερίκο Μπαρίγκα-Σαλαζάρ, επικεφαλής των αξιολογήσεων του Fitch στη δυτική Ευρώπη, παρουσίασε σε διαδικτυακό σεμινάριο μια εκτενή ανάλυση των μέτρων που υιοθέτησαν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για να αντιμετωπίσουν την ενεργειακή πίεση. Τα συμπεράσματά του ήταν σαφή: τα μέτρα αυτά παραμένουν «πολύ μικρά» και κατά κύριο λόγο μη στοχευμένα. Ο ίδιος ανέφερε χαρακτηριστικά ότι οι δαπάνες κυμαίνονται από 0,3% του ΑΕΠ στην Ισπανία έως λιγότερο από 0,01% του ΑΕΠ σε Γαλλία και Βρετανία, αριθμοί που αποτυπώνουν την περιορισμένη κλίμακα της ευρωπαϊκής απόκρισης.
Ο Μπαρίγκα-Σαλαζάρ επεσήμανε ότι από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν διαθέσει σημαντικά μικρότερους πόρους συγκριτικά με το 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία προκάλεσε την πρώτη μεγάλη ενεργειακή κρίση. Τότε, πολλά κράτη-μέλη κινητοποίησαν εκτεταμένα πακέτα στήριξης για να προστατεύσουν πολίτες και επιχειρήσεις. Τώρα, η ευρωπαϊκή απόκριση παραμένει συγκρατημένη, με τις κυβερνήσεις να επιλέγουν κυρίως οριζόντια μέτρα, όπως μειώσεις φόρων στα καύσιμα, αντί για στοχευμένες παρεμβάσεις.
Το πρόβλημα με τα οριζόντια μέτρα, όπως επισημαίνουν οικονομολόγοι που αναφέρει ο ίδιος ο οίκος Fitch, είναι ότι δεν εστιάζουν στους πλέον ευάλωτους. Ένας φορολογικός συντελεστής που μειώνεται για όλους ωφελεί εξίσου τον εύπορο και τον άπορο καταναλωτή, χωρίς να αντιμετωπίζει την ουσιαστική ανάγκη των πιο ευπαθών κοινωνικών ομάδων. Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι, δεδομένων των στενών δημοσιονομικών περιθωρίων, η επιλογή αυτή συνιστά σπατάλη πόρων που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν πιο αποτελεσματικά.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Η θέση της Ελλάδας και οι κίνδυνοι για τα δημόσια οικονομικά
Μέσα σε αυτό το ευρωπαϊκό σκηνικό, η Ελλάδα ξεχωρίζει με ρητή αναφορά από τον ίδιο τον Μπαρίγκα-Σαλαζάρ. «Δυστυχώς, μέχρι αυτό το στάδιο, τα περισσότερα από αυτά τα μέτρα δεν ήταν στοχευμένα. Η μόνη χώρα που πραγματικά έχει εφαρμόσει στοχευμένα μέτρα είναι η Ελλάδα», τόνισε χαρακτηριστικά. Η αναγνώριση αυτή από έναν διεθνή οίκο αξιολόγησης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς επιβεβαιώνει ότι η ελληνική προσέγγιση στη διαχείριση της ενεργειακής πίεσης κρίνεται πιο αποδοτική σε σχέση με εκείνη άλλων, μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρώπης.
Ωστόσο, ο επικεφαλής αναλυτής του Fitch δεν παρέλειψε να επισημάνει τους κινδύνους που κρύβει η συνολική ευρωπαϊκή κατάσταση. Αν οι ανησυχίες για τις προοπτικές της αγοράς ενέργειας επαληθευτούν και οι τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα αναγκαστούν να ανακοινώσουν πιο εκτεταμένα πακέτα στήριξης. Αυτό, σύμφωνα με τον αναλυτή, «θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις, μεσοπρόθεσμα, στα δημόσια οικονομικά» πολλών κρατών-μελών. Η δημοσιονομική βιωσιμότητα τίθεται έτσι στο επίκεντρο της συζήτησης.
Παράλληλα, η σύγκριση με το 2022 αναδεικνύει ένα μάθημα που δεν φαίνεται να έχουν αφομοιώσει πλήρως οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Τότε, τα μαζικά και μη στοχευμένα μέτρα στήριξης επιβάρυναν σοβαρά τα δημόσια οικονομικά πολλών χωρών, χωρίς απαραίτητα να φτάσουν εκεί που χρειάζονταν περισσότερο. Η εμπειρία εκείνη θα έπρεπε να οδηγεί σε μια πιο έξυπνη κατανομή των περιορισμένων δημόσιων πόρων, κάτι που ο Fitch εκτιμά ότι μόνο η Ελλάδα έχει επιτύχει με συνέπεια στη νέα ενεργειακή κρίση.
Τι ακολουθεί: Ο κίνδυνος επέκτασης των μέτρων
Ο Φεντερίκο Μπαρίγκα-Σαλαζάρ άφησε ανοιχτό το σενάριο περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης στην αγορά ενέργειας. Εάν οι πιέσεις ενταθούν, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν θα έχουν πολλές επιλογές: θα πρέπει να αυξήσουν τις δαπάνες τους για μέτρα στήριξης, ακόμα και αν αυτό σημαίνει επιδείνωση της δημοσιονομικής τους θέσης. Ο Fitch προειδοποιεί ότι μια τέτοια εξέλιξη θα έχει μεσοπρόθεσμο κόστος για τα δημόσια οικονομικά της Ευρώπης. Η συζήτηση για το πώς ακριβώς θα σχεδιαστούν τυχόν νέα μέτρα — αν θα είναι οριζόντια ή στοχευμένα — αναμένεται να εντατικοποιηθεί τους επόμενους μήνες, με το παράδειγμα της Ελλάδας να παρακολουθείται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τους εταίρους της.
