Επιστήμονες της NASA ανακοίνωσαν έναν εντυπωσιακό αριθμό ανακαλύψεων: 10.091 νέοι υποψήφιοι εξωπλανήτες εντοπίστηκαν σε μία και μόνο έρευνα, αξιοποιώντας δεδομένα από τον δορυφόρο TESS και προηγμένες τεχνικές μηχανικής μάθησης. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις υποψήφιων πλανητών σε ενιαία μελέτη, που ανοίγει νέο κεφάλαιο στην αναζήτηση κόσμων έξω από το ηλιακό μας σύστημα.
Τι έγινε: Ανάλυση 83 εκατομμυρίων άστρων με τεχνητή νοημοσύνη
Η ερευνητική ομάδα επικεντρώθηκε στα δεδομένα του Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS), ενός δορυφόρου που λειτουργεί από το 2018 και βρίσκεται σε εκτεταμένη αποστολή από το 2020. Ο δορυφόρος εντοπίζει πλανήτες παρατηρώντας τη μικρή μείωση φωτεινότητας που προκαλείται όταν ένας πλανήτης περνά μπροστά από το άστρο του — μια τεχνική γνωστή ως μέθοδος διέλευσης. Οι επιστήμονες εφάρμοσαν αλγόριθμους τεχνητής νοημοσύνης για να επεξεργαστούν τεράστιες ποσότητες δεδομένων με ταχύτητα και ακρίβεια που δεν θα ήταν εφικτή με παραδοσιακές μεθόδους.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της μελέτης είναι ότι οι ερευνητές ανέλυσαν πάνω από 83 εκατομμύρια άστρα κατά το πρώτο έτος λειτουργίας του TESS. Εστίασαν σε αστέρια που είναι έως 16 φορές πιο αμυδρά από εκείνα που συνήθως μελετά ο δορυφόρος, διευρύνοντας σημαντικά το πεδίο αναζήτησης. Από το σύνολο αυτό των άστρων, 10.091 εμφάνισαν ενδείξεις συμβατές με την ύπαρξη πλανητών. Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Joshua Roth, μεταπτυχιακός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, δήλωσε ότι η ομάδα σχεδιάζει να συνεχίσει την έρευνα χρησιμοποιώντας και δεδομένα από το δεύτερο έτος παρατηρήσεων του δορυφόρου.
Όταν εντοπίζεται ένας πλανήτης πέρα από το ηλιακό σύστημα, χαρακτηρίζεται αρχικά ως «υποψήφιος» έως ότου συγκεντρωθούν επαρκή στοιχεία επιβεβαίωσης. Ορισμένα από τα 10.091 αυτά αντικείμενα ενδέχεται να μην είναι πλανήτες αλλά άλλοι αστρονομικοί σχηματισμοί ή ακόμη και «θόρυβος» στα δεδομένα. Μέχρι σήμερα, το Exoplanet Archive της NASA καταγράφει περισσότερους από 6.200 επιβεβαιωμένους εξωπλανήτες — αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά καθώς οι νέοι υποψήφιοι υποβάλλονται σε διαδικασίες επαλήθευσης.
Η πρώτη επιβεβαίωση και το πλαίσιο της έρευνας
Παρά το γεγονός ότι η πλειονότητα των 10.091 υποψήφιων εξωπλανητών αναμένει ακόμη επαλήθευση, η ερευνητική ομάδα έχει ήδη επιβεβαιώσει έναν από αυτούς: τον πλανήτη TIC 183374187 b. Πρόκειται για έναν «καυτό Δία», δηλαδή έναν αέριο γίγαντα που περιφέρεται σε πολύ μικρή απόσταση από το άστρο του και έχει μάζα συγκρίσιμη με εκείνη του Δία. Η επιβεβαίωση αυτή λειτουργεί ως απόδειξη ότι η μεθοδολογία που εφαρμόστηκε έχει πρακτική αξία και μπορεί να αποφέρει αξιόπιστα αποτελέσματα.
Η ανακάλυψη αυτή τοποθετείται σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο τριών δεκαετιών επιστημονικής προόδου. Ο πρώτος επιβεβαιωμένος εξωπλανήτης, 51 Pegasi b, ανακαλύφθηκε το 1995. Έκτοτε, αποστολές της NASA όπως το TESS και το Kepler έχουν επιτρέψει τον εντοπισμό χιλιάδων πλανητών. Η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στην ανάλυση αστρονομικών δεδομένων επιταχύνει περαιτέρω αυτή την πρόοδο, καθώς επιτρέπει την επεξεργασία ογκωδών συνόλων δεδομένων που θα ήταν αδύνατο να αναλυθούν χειροκίνητα.
Τι ακολουθεί: Νέα τηλεσκόπια στον ορίζοντα
Η έρευνα για εξωπλανήτες αναμένεται να επεκταθεί περαιτέρω με την εκτόξευση του Nancy Grace Roman Space Telescope, που έχει προγραμματιστεί για τον Σεπτέμβριο του 2026. Το τηλεσκόπιο αυτό διαθέτει το όργανο Coronagraph, που θα επιτρέψει άμεσες παρατηρήσεις εξωπλανητών και μελέτη των ατμοσφαιρών τους — κάτι που με τις σημερινές τεχνολογίες παραμένει εξαιρετικά δύσκολο. Παράλληλα, η NASA αναπτύσσει και το Habitable Worlds Observatory, ένα ακόμη φιλόδοξο διαστημικό παρατηρητήριο που βρίσκεται ήδη υπό κατασκευή και στοχεύει στη διεύρυνση των δυνατοτήτων ανίχνευσης κατοικήσιμων κόσμων.
