Η Λάουρα Φερνάντες ορκίστηκε επίσημα νέα πρόεδρος της Κόστα Ρίκα την Παρασκευή, αναλαμβάνοντας την εξουσία με κεντρική δέσμευση την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και των δικτύων διακίνησης ναρκωτικών. Η 39χρονη πολιτολόγος γίνεται η νεότερη δεξιά πολιτικός που αναλαμβάνει προεδρία στη Λατινική Αμερική. Η τελετή ορκωμοσίας έγινε στο εθνικό στάδιο του Σαν Χοσέ ενώπιον μεγάλου πλήθους, σε ημέρα που είχε ανακηρυχτεί αργία.
Τι έγινε στην ορκωμοσία
Η τελετή ορκωμοσίας της Λάουρας Φερνάντες έγινε στο εθνικό στάδιο της πρωτεύουσας Σαν Χοσέ, με χιλιάδες πολίτες να παρακολουθούν από κοντά την ιστορική στιγμή. Η νέα πρόεδρος έδωσε τον όρκο της με το χέρι πάνω σε Βίβλο, εκφωνώντας δυνατά «Ναι, ορκίζομαι!». Αμέσως μετά, η πρόεδρος του κοινοβουλίου Γιάρα Χιμένες της περάσει την προεδρική κορδέλα, ολοκληρώνοντας επίσημα τη μεταβίβαση εξουσίας. Η νέα πρόεδρος αναλαμβάνει 4ετή θητεία, αφού κέρδισε με άνεση τις εκλογές της 1ης Φεβρουαρίου.
Η νίκη της Φερνάντες στηρίχτηκε σε μεγάλο βαθμό στην υψηλή δημοτικότητα του προκατόχου και μέντορά της, Ροδρίγο Τσάβες. Ωστόσο, ο απελθών πρόεδρος δεν αποχωρεί εντελώς από το πολιτικό σκηνικό: παρόλο που βρίσκεται στο στόχαστρο ερευνών για υποθέσεις διαφθοράς, ορίστηκε υπερυπουργός στη νέα κυβέρνηση με αρμοδιότητα τον καθορισμό της πολιτικής και οικονομικής ατζέντας. Η κυβέρνηση αυτή περιγράφεται ως «κυβέρνηση της συνέχειας», γεγονός που υποδηλώνει σαφή πολιτική συνέπεια με τον προηγούμενο κυβερνητικό κύκλο.
Η Κόστα Ρίκα είναι μια μικρή χώρα της κεντρικής Αμερικής με πληθυσμό 5,2 εκατομμυρίων κατοίκων, φημισμένη παραδοσιακά για την πολιτική σταθερότητά της και τους άφθονους φυσικούς πόρους της. Τα τελευταία χρόνια, όμως, η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα: ο δείκτης ανθρωποκτονιών έχει φτάσει σε επίπεδα άνευ προηγουμένου λόγω της δράσης εγκληματικών οργανώσεων που δραστηριοποιούνται κυρίως στη διακίνηση ναρκωτικών.
Αντιδράσεις και πολιτικό πλαίσιο
Στην πρώτη της ομιλία ως πρόεδρος, η Φερνάντες έστειλε σαφές μήνυμα στις εγκληματικές οργανώσεις. «Σθεναρή αντίδραση, αυτό περιμένετε», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας: «Δεν θα έχω τρεμάμενο χέρι όταν θα αντιμετωπίσω το οργανωμένο έγκλημα». Οι δηλώσεις αυτές δεν αποτελούν απλά ρητορική: η νέα πρόεδρος έχει ανακοινώσει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της δημόσιας ασφάλειας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η ανέγερση φυλακής υψίστης ασφαλείας κατά το πρότυπο του λεγόμενου κέντρου εγκλεισμού της τρομοκρατίας CECOT, καθώς και η αυστηροποίηση των ποινών για σοβαρά κακουργήματα.
Πρότυπο για την πολιτική της φαίνεται να αποτελεί ο πρόεδρος του Ελ Σαλβαδόρ, Ναγίμπ Μπουκέλε, τον οποίο η ίδια έχει δηλώσει ανοιχτά ότι θαυμάζει. Ο Μπουκέλε διεξάγει «πόλεμο» κατά των συμμοριών στη χώρα του και έχει επιβάλει κατάσταση έκτακτης ανάγκης που διαρκεί ήδη τον πέμπτο χρόνο της. Η Φερνάντες έχει υποσχεθεί να εφαρμόσει παρόμοια μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής κατάστασης εξαίρεσης σε συγκεκριμένες περιοχές της Κόστα Ρίκα. Παράλληλα, αναμένεται να ενισχύσει τη συμμαχία της χώρας με τις ΗΠΑ και τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ακολουθώντας την πορεία του προκατόχου της.
Η αντιπολίτευση και αναλυτές εκφράζουν ανησυχίες για την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η νέα κυβέρνηση. Η εκτίμησή τους είναι ότι η Φερνάντες σκοπεύει να εγκαθιδρύσει στη χώρα προεδρική ηγεμονία παρόμοια με εκείνη που έχει οικοδομήσει ο Μπουκέλε στο Ελ Σαλβαδόρ — όπου πλέον ο πρόεδρος έχει συγκεντρώσει όλες τις εξουσίες στα χέρια του και έχει προχωρήσει σε αναθεώρηση του Συντάγματος ώστε να μπορεί να επανεκλέγεται χωρίς περιορισμό. Η Φερνάντες αναδεικνύεται ως μέρος ενός ευρύτερου κύματος δεξιών ηγετών που έχουν αναλάβει τελευταία την εξουσία σε χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπως η Βολιβία, η Ονδούρα και η Χιλή.
Τι ακολουθεί
Η νέα πρόεδρος έχει μπροστά της μια σειρά από άμεσες προκλήσεις. Το κύριο μέτωπο αφορά την αντιμετώπιση της βίας που συνδέεται με τα ναρκωτικά, η οποία έχει υπονομεύσει την εικόνα της Κόστα Ρίκα ως από τις ασφαλέστερες χώρες της Λατινικής Αμερικής. Η υλοποίηση των προεκλογικών της δεσμεύσεων — φυλακή υψίστης ασφαλείας, αυστηρότερες ποινές, κατάσταση εξαίρεσης — θα αποτελέσει την πρώτη πραγματική δοκιμασία της κυβέρνησής της. Η παρουσία του Ροδρίγο Τσάβες ως υπερυπουργού θα συνεχίσει να επηρεάζει τη διαμόρφωση πολιτικής, ενώ παράλληλα οι έρευνες σε βάρος του παραμένουν ανοιχτές και αποτελούν πηγή πολιτικής αβεβαιότητας για τη νέα κυβέρνηση.
