Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό παρουσίασε η κυβέρνηση, σε μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις χωρικού σχεδιασμού των τελευταίων δεκαετιών. Το πλαίσιο εισάγει για πρώτη φορά αυστηρά όρια δόμησης, περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb και ειδικές ζώνες για κορεσμένους τουριστικούς προορισμούς. Ο κεντρικός στόχος είναι η ανάσχεση της ανεξέλεγκτης τουριστικής επέκτασης σε δημοφιλή νησιά και η αναδιανομή της ανάπτυξης σε λιγότερο επιβαρυμένες περιοχές. Το σχέδιο λειτουργεί ως «πυξίδα» για τη στρατηγική τουριστικής ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.
Τι προβλέπει το νέο χωροταξικό τουρισμού
Το νέο χωροταξικό ξεχωρίζει 18 δημοτικές ενότητες από τις 1.035 συνολικά ως «κορεσμένες» τουριστικά, όπου οι πιέσεις στις υποδομές και στα υδάτινα αποθέματα θεωρούνται πλέον οριακές. Στη λίστα αυτή περιλαμβάνονται η Κέρκυρα, η Πιερία, οι Σποράδες, τμήματα της Ζακύνθου, η Μύκονος, η Σαντορίνη, η Ρόδος και τμήματα της Κρήτης. Για τις περιοχές αυτές το νέο πλαίσιο αυξάνει την ελάχιστη αρτιότητα οικοπέδου στα 16 στρέμματα, καθιστώντας πρακτικά αδύνατη την ανάπτυξη νέων μεγάλων μονάδων σε ήδη υπερφορτωμένα τοπία. Η λογική είναι σαφής: οι ώριμοι τουριστικοί προορισμοί έχουν φτάσει στα όρια της φέρουσας ικανότητάς τους και απαιτείται άμεση ανακατανομή της τουριστικής ανάπτυξης.
Ωστόσο, το χωροταξικό δεν αρκείται στα όρια αρτιότητας. Εισάγει για πρώτη φορά υποχρεωτική αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας για τους προορισμούς, καθώς και τη δημιουργία γεωγραφικών ζωνών που καθορίζουν πού και πώς επιτρέπεται η τουριστική ανάπτυξη. Ειδική πρόνοια υπάρχει για τα υδάτινα αποθέματα, που σε πολλά νησιά βρίσκονται υπό εξαιρετική πίεση λόγω της τουριστικής υπερσυγκέντρωσης κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Ο κεντρικός στόχος της μεταρρύθμισης είναι να τερματιστεί η αποσπασματική ανάπτυξη και να θεσπιστούν ενιαίοι κανόνες για το πού, πώς και σε ποια κλίμακα επιτρέπεται η τουριστική επένδυση.
Ειδική πρόβλεψη γίνεται για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, με την εισαγωγή περιορισμών στη διάρκεια μίσθωσης ανά έτος. Το μέτρο αυτό απαντά στην εκτεταμένη χρήση κατοικιών ως de facto ξενοδοχειακών μονάδων, ιδίως στα δημοφιλή νησιά, που πιέζει την αγορά στέγης για τους μόνιμους κατοίκους. Τα νέα γεωγραφικά όρια και τα ποσοτικά πλαφόν για τις πλατφόρμες τύπου Airbnb αποτελούν ένα από τα πιο αναμενόμενα μέτρα της μεταρρύθμισης, καθώς το φαινόμενο αναπτύχθηκε ανεξέλεγκτα την τελευταία δεκαετία χωρίς σαφείς κανόνες.
Glamping, ορεινός τουρισμός και πράσινες υποδομές
Παράλληλα με τους περιορισμούς, το νέο χωροταξικό επιχειρεί να αναδιαμορφώσει το μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης. Η κυβέρνηση δίνει έμφαση στις ήπιες μορφές φιλοξενίας, όπως η πολυτελής κατασκήνωση, γνωστή ως glamping, η οποία αποκτά σαφές νομοθετικό πλαίσιο για πρώτη φορά. Ταυτόχρονα, προβλέπεται η δυνατότητα εγκατάστασης ξενοδοχείων εντός χιονοδρομικών κέντρων, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ουσιαστική ανάπτυξη του ορεινού τουρισμού που παραμένει μέχρι σήμερα υποαξιοποιημένος. Η κατεύθυνση αυτή υπηρετεί τη διασπορά των τουριστικών ροών σε τέσσερις εποχές, μειώνοντας τη μονοδιάστατη εξάρτηση από το καλοκαιρινό μοντέλο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις «πράσινες» τουριστικές υποδομές και στην ενσωμάτωση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στις τουριστικές εγκαταστάσεις. Η ενεργειακή αυτάρκεια των τουριστικών μονάδων, ιδίως στα νησιά, αντιμετωπίζεται ως αναπόσπαστο κομμάτι της βιώσιμης ανάπτυξης. Το πλαίσιο περιλαμβάνει ειδικές προβλέψεις για την προστασία των φυσικών πόρων, με απαίτηση για ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες πριν από κάθε έγκριση νέων τουριστικών εγκαταστάσεων σε ευαίσθητα οικοσυστήματα. Έτσι η βιωσιμότητα μετατρέπεται από στόχο σε προαπαιτούμενο για κάθε νέα επένδυση.
Τι ακολουθεί στον χωρικό σχεδιασμό
Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό εντάσσεται σε ευρύτερη μεταρρύθμιση του χωρικού σχεδιασμού που προωθεί η κυβέρνηση σε πολλαπλά μέτωπα ταυτόχρονα. Εντός της ίδιας εβδομάδας αναμένεται η παρουσίαση του νέου Ειδικού Χωροταξικού για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ενώ παράλληλα προχωράει και το αντίστοιχο πλαίσιο για τη Βιομηχανία. Στη συνολική αυτή παρέμβαση συμπεριλαμβάνονται ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, καθώς και ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες για τις προστατευόμενες περιοχές. Η κυβέρνηση επιδιώκει μέσα από αυτή τη σειρά παρεμβάσεων να δώσει σαφείς κατευθύνσεις στον χωρικό σχεδιασμό, εναρμονίζοντας τις επενδυτικές ανάγκες με την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
