Ένας πίνακας που λεηλατήθηκε από τους Ναζί κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο από τον διάσημο Εβραίο έμπορο έργων τέχνης Ζακ Γκούντστικερ εντοπίστηκε στο σπίτι των απογόνων ενός διαβόητου Ολλανδού συνεργάτη των SS, αποκαλύπτοντας μια ιστορία λεηλασίας, σιωπής και οικογενειακής συνενοχής που κράτησε για δεκαετίες. Η αποκάλυψη έγινε από τον γνωστό ντετέκτιβ έργων τέχνης Άρθουρ Μπραντ, ο οποίος παρακολουθεί υποθέσεις λεηλατημένης τέχνης από τη ναζιστική περίοδο.
Διαβάστε επίσης: Νεκρό νεογέννητο βρέφος εντοπίστηκε στην Ξάνθη
Τι έγινε: Η ανακάλυψη του πίνακα και η έρευνα
Ο πίνακας, με τίτλο «Portrait of a Young Girl» του Ολλανδού καλλιτέχνη Τουν Κέλντερ, πιστεύεται ότι κρεμόταν για δεκαετίες στο σπίτι της οικογένειας του Χέντρικ Σέιφαρντ — Ολλανδού στρατηγού που διοικούσε μονάδα εθελοντών των Waffen-SS στο ανατολικό μέτωπο. Ο Σέιφαρντ δολοφονήθηκε από μαχητές της αντίστασης το 1943, αφήνοντας πίσω του μια οικογένεια που άλλαξε μάλιστα επώνυμο στο τέλος του πολέμου. Ο ντετέκτιβ Μπραντ πληροφορήθηκε την ύπαρξη του πίνακα από έναν άνδρα που παρουσιάστηκε ως απόγονος του Σέιφαρντ, δηλώνοντας ότι ένιωθε «αηδιασμένος» με την ανακάλυψη αυτή.
Ο Μπραντ ξεκίνησε αμέσως τη δική του έρευνα, εντοπίζοντας στο πίσω μέρος του πίνακα μια ετικέτα και τον αριθμό 92 χαραγμένο στο πλαίσιό του. Στη συνέχεια έψαξε στα αρχεία μιας δημοπρασίας του 1940 όπου πουλήθηκε μεγάλο μέρος της λεηλατημένης συλλογής του Γκούντστικερ, και ανακάλυψε καταγεγραμμένο αντικείμενο με τον ίδιο αριθμό 92 και τον ίδιο τίτλο. Η ταύτιση ήταν αδιαμφισβήτητη. Σύμφωνα με τον Μπραντ, ο πίνακας είχε αρχικά λεηλατηθεί από τον Χέρμαν Γκέρινγκ, μια από τις πλέον ισχυρές προσωπικότητες του Ναζιστικού Κόμματος, όταν ο Γκούντστικερ αναγκάστηκε να διαφύγει στη Βρετανία το 1940.
Ο Ζακ Γκούντστικερ ήταν εξέχων Εβραίος έμπορος έργων τέχνης που άφησε πίσω του συλλογή με περισσότερους από 1.000 πίνακες όταν υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει την Ολλανδία μπροστά στην εισβολή των Ναζί. Πέθανε κατά τη φυγή του. Η συλλογή του, από τις μεγαλύτερες που λεηλατήθηκαν εκείνη την εποχή, έχει αποτελέσει αντικείμενο εντατικών ερευνών και νομικών διεκδικήσεων από τους κληρονόμους του για δεκαετίες.
Αντιδράσεις: Η οικογένεια Σέιφαρντ και οι κληρονόμοι Γκούντστικερ
Η οικογένεια του Χέντρικ Σέιφαρντ, η οποία μετονομάστηκε μετά τον πόλεμο, παραδέχτηκε σε δήλωσή της στα ολλανδικά μέσα ενημέρωσης ότι είχε στην κατοχή της τον πίνακα. Ωστόσο, αρνήθηκε ότι γνώριζε την πραγματική του προέλευση. Η δήλωση αυτή ήρθε σε αντίθεση με όσα κατέθεσε ο απόγονος που πλησίασε τον ντετέκτιβ Μπραντ, ο οποίος αποκάλυψε ότι η γιαγιά του του είχε πει ρητά ότι επρόκειτο για «λεηλατημένο έργο τέχνης από Εβραίους, κλεμμένο από το Goudstikker», προσθέτοντας: «Δεν πωλείται. Μην το πείτε σε κανέναν».
Παράλληλα, ο Άρθουρ Μπραντ επικοινώνησε με τους δικηγόρους των κληρονόμων του Γκούντστικερ, οι οποίοι εμπλέκονται πλέον στην υπόθεση. Η αποκάλυψη προκάλεσε μεγάλη αίσθηση στην Ολλανδία, καθώς αναδεικνύει για ακόμη μια φορά πόσα λεηλατημένα έργα τέχνης παραμένουν στην κατοχή ιδιωτικών οικογενειών δεκαετίες μετά τον πόλεμο. Η ιστορία του Σέιφαρντ είναι ιδιαίτερα βαριά: ως επικεφαλής ολλανδικής μονάδας των Waffen-SS, υπήρξε ένας από τους πιο γνωστούς συνεργάτες των κατακτητών στην Ολλανδία, γεγονός που καθιστά την κατοχή λεηλατημένης εβραϊκής τέχνης στην οικογένειά του ιδιαίτερα επιβαρυντική.
Η υπόθεση φωτίζει επίσης τον ρόλο του Χέρμαν Γκέρινγκ στη συστηματική λεηλασία έργων τέχνης από Εβραίους ιδιοκτήτες κατά την περίοδο της ναζιστικής κατοχής. Ο Γκέρινγκ ήταν γνωστό ότι συγκέντρωσε τεράστια συλλογή έργων τέχνης μέσα από κλοπές και εξαναγκαστικές πωλήσεις, μέρος των οποίων στη συνέχεια διατέθηκε σε δημοπρασίες ή δόθηκε σε στελέχη του ναζιστικού καθεστώτος.
Τι ακολουθεί: Η επιστροφή του πίνακα
Μετά την αποκάλυψη, οι δικηγόροι των κληρονόμων Γκούντστικερ εμπλέκονται ήδη στη διαδικασία για την επιστροφή του πίνακα. Ο Άρθουρ Μπραντ έχει ανακοινώσει δημόσια την ανακάλυψη, μεταξύ άλλων μέσω των προσωπικών του λογαριασμών στα κοινωνικά δίκτυα, θέτοντας υπό πίεση την οικογένεια που κρατούσε τον πίνακα. Η υπόθεση αναμένεται να εξελιχθεί νομικά, καθώς το ολλανδικό δίκαιο αλλά και διεθνείς συμβάσεις για τα λεηλατημένα έργα τέχνης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου υποχρεώνουν σε επιστροφή όταν τεκμηριώνεται η προέλευσή τους.
