Επιστολή διαμαρτυρίας κατά του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία Τομ Μπάρακ κυκλοφορεί αυτές τις ημέρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων για τη συλλογή υπογραφών. Στόχος των νομοθετών είναι να υποχρεωθεί ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο να αποσαφηνίσει εάν οι δηλώσεις Μπάρακ εκφράζουν την επίσημη θέση της Ουάσιγκτον. Δύο θέματα βρίσκονται στο επίκεντρο της επιστολής: η πιθανή επαναπροσέγγιση ΗΠΑ–Τουρκίας γύρω από το πρόγραμμα των F-35 και οι αμφιλεγόμενες δηλώσεις του πρέσβη για τη Χεζμπολάχ.
Τι ζητούν οι βουλευτές για τον Μπάρακ και τα F-35
Το πρώτο σκέλος της επιστολής αφορά αποκλειστικά την Τουρκία και το πρόγραμμα των F-35. Οι νομοθέτες επισημαίνουν ότι το Κογκρέσο έχει ήδη θέσει αυστηρούς όρους μετά την απόφαση της Άγκυρας να προμηθευτεί τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα S-400. Ζητούν από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να εξηγήσει εάν υπάρχει οποιαδήποτε αλλαγή στην αμερικανική πολιτική ή εάν οι υπάρχοντες νομικοί περιορισμοί παραμένουν σε ισχύ. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο ερώτημα πώς εφαρμόζονται οι κυρώσεις που προβλέπει ο νόμος CAATSA — ο Νόμος για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής Μέσω Κυρώσεων — στην περίπτωση της Τουρκίας και ποια βήματα θα έπρεπε να κάνει η Άγκυρα πριν τεθεί ξανά σε συζήτηση η συμμετοχή της στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών.
Οι νομοθέτες υπενθυμίζουν ότι η τουρκική πλευρά δεν έχει εκπληρώσει καμία από τις τρεις βασικές προϋποθέσεις που ορίζει η αμερικανική νομοθεσία. Πρώτον, δεν έχει προχωρήσει στην απομάκρυνση των S-400. Δεύτερον, δεν έχει δεσμευτεί ότι δεν θα αποκτήσει παρόμοια ρωσικά συστήματα στο μέλλον. Τρίτον, δεν έχει επιβεβαιώσει ότι δεν έχουν παραληφθεί πρόσθετα ρωσικά αμυντικά συστήματα. Αυτές οι τρεις προϋποθέσεις, τονίζουν οι βουλευτές, αποτελούν αδιαπραγμάτευτες δεσμεύσεις που έχει θέσει το ίδιο το Κογκρέσο και δεν παρακάμπτονται από δηλώσεις διπλωματών σε διεθνή φόρουμ.
Το δεύτερο σκέλος της επιστολής αφορά τις θέσεις που εξέφρασε ο Τομ Μπάρακ για τον Λίβανο, το Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ κατά τη συμμετοχή του σε πάνελ στο Διπλωματικό Φόρουμ της Αττάλειας. Ο Αμερικανός πρέσβης είχε χαρακτηρίσει την εκεχειρία στον Λίβανο «εξαιρετικά εύθραυστη» και είχε υποστηρίξει ότι από την εξίσωση απουσιάζουν δύο κρίσιμοι παράγοντες: η Χεζμπολάχ και το Ιράν. Η πιο αμφιλεγόμενη τοποθέτησή του ήταν ότι πρέπει να υπάρξει μια διαδικασία διαλόγου ή πολιτικής διαχείρισης με τη Χεζμπολάχ, η οποία, όπως είπε, δεν μπορεί να έχει ως στόχο την εξόντωσή της.
Αντιδράσεις στο Κογκρέσο και το πολιτικό πλαίσιο
Οι βουλευτές ζητούν από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να διευκρινίσει εάν θεωρεί συμβατές με την αμερικανική πολιτική δηλώσεις που φαίνεται να εξισώνουν το Ισραήλ με τη Χεζμπολάχ. Η επιστολή εξακολουθεί να συλλέγει υπογραφές, γεγονός που σημαίνει ότι ο αριθμός των νομοθετών που εκφράζουν ανησυχίες ενδέχεται να αυξηθεί. Οι νομοθέτες θεωρούν ότι οι δηλώσεις Μπάρακ αποκλίνουν από τη διαχρονική αμερικανική πολιτική και δημιουργούν ερωτήματα ως προς τις αμερικανικές δεσμεύσεις απέναντι στο Ισραήλ και τις συμμαχικές υποχρεώσεις στο ΝΑΤΟ. Ο προβληματισμός τους, όπως τον εκφράζει η επιστολή, αγκαλιάζει ταυτόχρονα τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η υπόθεση των F-35 και της Τουρκίας έχει μακρά ιστορία ανοιχτών λογαριασμών. Η Άγκυρα αποκλείστηκε από το πρόγραμμα το 2019, μετά την απόφασή της να αποκτήσει ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα S-400, κίνηση που θεωρήθηκε ασύμβατη με τις συμμαχικές υποχρεώσεις στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Έκτοτε, κάθε συζήτηση για επαναπροσέγγιση στο θέμα προσκρούει στους νομικούς φραγμούς που έθεσε το Κογκρέσο. Οι νομοθέτες τονίζουν ότι δεν είναι δυνατό να προχωρήσει οποιαδήποτε αλλαγή πολιτικής εάν δεν τηρηθούν πρώτα οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις της αμερικανικής νομοθεσίας.
Η επιλογή του Διπλωματικού Φόρουμ της Αττάλειας ως βήματος για τέτοιες δηλώσεις δεν πέρασε απαρατήρητη. Πρόκειται για ένα διεθνές διπλωματικό γεγονός στο έδαφος της Τουρκίας, γεγονός που ενίσχυσε τις ανησυχίες για το εάν οι τοποθετήσεις Μπάρακ αντιπροσωπεύουν άτυπα σήματα προς συγκεκριμένους αποδέκτες. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν έχει ακόμα απαντήσει δημόσια στο αίτημα των βουλευτών. Η επιστολή απευθύνεται στον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, στον οποίο ζητείται να παράσχει άμεσες και σαφείς διευκρινίσεις για τη θέση της αμερικανικής κυβέρνησης απέναντι στα ερωτήματα που θέτουν οι ίδιοι οι νομοθέτες.
