Δεκάδες χιλιάδες φοιτητές, εκπαιδευτικοί και συνδικάτα κατέκλυσαν χθες τους δρόμους του Μπουένος Άιρες και άλλων μεγάλων πόλεων της Αργεντινής, διαμαρτυρόμενοι για τις περικοπές στη χρηματοδότηση του δημόσιου πανεπιστημίου που επιβάλλει η κυβέρνηση του προέδρου Χαβιέρ Μιλέι. Η κινητοποίηση, η τέταρτη μεγάλης κλίμακας από τότε που ο Μιλέι ανέλαβε την εξουσία, έφερε χιλιάδες ανθρώπους μπροστά από την ίδια την προεδρία της χώρας.
Τι έγινε στους δρόμους της Αργεντινής
Η μεγαλύτερη συγκέντρωση έγινε στην πλατεία Μαΐου του Μπουένος Άιρες, απέναντι ακριβώς από την προεδρία, με τον κόσμο να ξεχειλίζει στις παρακείμενες λεωφόρους. Παράλληλες πορείες, επίσης με μεγάλη συμμετοχή, έγιναν στην Κόρδοβα, στη Μαρ δελ Πλάτα, στη Μεντόσα και στην Τουκουμάν, σύμφωνα με πλάνα που μετέδωσαν αργεντίνικοι τηλεοπτικοί σταθμοί. Η παρουσία διαδηλωτών σε τόσες διαφορετικές πόλεις ταυτόχρονα υποδεικνύει ότι η αντίδραση στις περικοπές δεν περιορίζεται στην πρωτεύουσα, αλλά εκτείνεται σε ολόκληρη τη χώρα. Οι διαδηλωτές κατήγγειλαν ότι η πολιτική δημοσιονομικής λιτότητας της κυβέρνησης «στραγγαλίζει» το δημόσιο πανεπιστήμιο, στερώντας από χιλιάδες φοιτητές και εκπαιδευτικούς τους αναγκαίους πόρους για τη λειτουργία των ιδρυμάτων.
Πρόκειται για την τέταρτη εθνική κινητοποίηση υπεράσπισης του δημόσιου πανεπιστημίου από τον Δεκέμβριο του 2023, όταν ο Μιλέι ανέλαβε την εξουσία. Η πρώτη από αυτές, που έγινε τον Απρίλιο του 2024, είχε εντυπωσιακά μεγάλη συμμετοχή και αποδείχθηκε αποτελεσματική: η κυβέρνηση υποχώρησε τότε και εκταμίευσε χρηματοδότηση για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Το ιστορικό αυτό δίνει στους διαδηλωτές επιπλέον λόγους να πιστεύουν ότι η συλλογική τους δράση μπορεί να αλλάξει την κυβερνητική πολιτική και αυτή τη φορά.
Ανάμεσα στους διαδηλωτές βρισκόταν και η 18χρονη Ρενάτα Λόπεζ, φοιτήτρια λογοτεχνίας, η οποία κρατούσε ένα αντίτυπο του «Φαρενάιτ 451» του Ρέι Μπράντμπερι, ενός μυθιστορήματος που απεικονίζει δυστοπική κοινωνία όπου τα βιβλία είναι απαγορευμένα. «Το μυθιστόρημα μιλάει για την τρέχουσα πραγματικότητά μας», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο. «Η περικοπή της χρηματοδότησης της εκπαίδευσης δεν είναι κάτι ξένο, δεν είναι δυστοπικό. Είναι κάτι που συμβαίνει». Η συμβολική αυτή επιλογή βιβλίου αποτύπωσε γλαφυρά το κλίμα ανησυχίας που επικρατεί στους ακαδημαϊκούς κύκλους της Αργεντινής.
Το πλαίσιο και οι αντιδράσεις
Ο Χαβιέρ Μιλέι έχει μειώσει τη χρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου δημοσιονομικής εξυγίανσης. Ο ίδιος περιγράφει τις περικοπές αυτές ως αναγκαία ρήξη με δεκαετίες «απερίσκεπτων δαπανών» που, κατά την άποψή του, οδήγησαν σε διαφθορά επί των αριστερών κυβερνήσεων που τον προηγήθηκαν. Παράλληλα, επιτίθεται συστηματικά στα πανεπιστήμια, χαρακτηρίζοντάς τα προπύργια της «woke» ιδεολογίας — μια ρητορική ταυτόσημη με αυτή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ισχυρού συμμάχου και υποστηρικτή του. Ωστόσο, οι αντιδράσεις δείχνουν ότι ένα μεγάλο τμήμα της αργεντίνικης κοινωνίας αντιτίθεται στην κατεύθυνση αυτή.
Το Κογκρέσο της Αργεντινής είχε ψηφίσει πέρυσι νόμο για τη χρηματοδότηση του λειτουργικού κόστους των πανεπιστημίων και την αύξηση των μισθών των εκπαιδευτικών, συνδεδεμένη με τον υψηλό πληθωρισμό που πλήττει τη χώρα. Η κυβέρνηση Μιλέι, ωστόσο, αρνείται να εφαρμόσει τον νόμο αυτό και τον αμφισβητεί δικαστικά, δημιουργώντας νομικό αδιέξοδο που αφήνει τα πανεπιστήμια σε οικονομική ασφυξία. Η αντιπαράθεση αυτή μεταξύ νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας αποτελεί έναν από τους κεντρικούς άξονες της πολιτικής κρίσης που διανύει σήμερα η Αργεντινή.
Οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στις πορείες επέμειναν ότι το ζήτημα δεν είναι απλώς οικονομικό, αλλά αφορά θεμελιωδώς το δικαίωμα των πολιτών στη δωρεάν και ποιοτική τριτοβάθμια εκπαίδευση. Τα συνδικάτα που πλαισίωσαν τις κινητοποιήσεις έδωσαν στις διαδηλώσεις έναν πιο συνολικό εργατικό χαρακτήρα, καθώς η μείωση των μισθών των πανεπιστημιακών εκπαιδευτικών σε πραγματικές αξίες — λόγω του πληθωρισμού και της μη εφαρμογής του νόμου — έχει οξύνει το κλίμα αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση.
Τι ακολουθεί
Η αναζωπύρωση των κινητοποιήσεων επαναφέρει στο προσκήνιο τη σύγκρουση ανάμεσα στην κυβέρνηση Μιλέι και στο εκπαιδευτικό κατεστημένο, αφού το προηγούμενο της Απριλίου 2024 έχει δείξει ότι η μαζική κινητοποίηση μπορεί να αναγκάσει την κυβέρνηση να αναθεωρήσει τις αποφάσεις της. Η δικαστική αμφισβήτηση του νόμου χρηματοδότησης των πανεπιστημίων παραμένει εκκρεμής, και η έκβασή της θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το μέλλον της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα. Οι φοιτητές και οι εκπαιδευτικοί έχουν δηλώσει αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις πιέσεις μέχρι να επιτύχουν απτά αποτελέσματα.
