Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, διευκρίνισε την Τρίτη 19 Μαΐου 2026 ότι η προγραμματισμένη ανάπτυξη 4.000 Αμερικανών στρατιωτικών στην Πολωνία δεν έχει ματαιωθεί, αλλά απλώς καθυστερήσει. Παράλληλα, ο αντιπρόεδρος μίλησε για σημαντική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι και οι δύο πλευρές επιθυμούν τον τερματισμό του πολέμου. Οι δηλώσεις του Βανς έγιναν σε συνέντευξη Τύπου και σε ενημέρωση στον Λευκό Οίκο, καλύπτοντας δύο από τα πιο κρίσιμα μέτωπα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Τι έγινε με τα στρατεύματα στην Πολωνία
Ο Βανς έσπευσε να διαψεύσει εντυπώσεις που είχαν δημιουργηθεί την προηγούμενη εβδομάδα, όταν Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι η ανάπτυξη των 4.000 στρατιωτικών στην Πολωνία είχε οριστικά ακυρωθεί. Ο αντιπρόεδρος ήταν κατηγορηματικός: πρόκειται για καθυστέρηση στην αναδιάταξη στρατευμάτων, όχι για μείωση δυνάμεων. «Δεν έχουμε μειώσει τα επίπεδα στρατευμάτων στην Πολωνία κατά 4.000. Έχουμε καθυστερήσει μια ανάπτυξη που επρόκειτο να πάει στην Πολωνία», τόνισε χαρακτηριστικά. Ωστόσο, δεν αποκάλυψε πού τελικά θα σταλούν τα στρατεύματα, λέγοντας ότι «θα μπορούσαν να πάνε αλλού στην Ευρώπη».
Η συζήτηση για τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις στην Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο μετά από σειρά κινήσεων της κυβέρνησης Τραμπ. Το Πεντάγωνο έχει ήδη ανακοινώσει την αποχώρηση 53.000 Αμερικανών στρατιωτικών από τη Γερμανία, γεγονός που έχει προκαλέσει ανησυχίες στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ο Τραμπ είχε επίσης υποσχεθεί να «τιμωρήσει» ευρωπαίους συμμάχους που δεν υποστήριξαν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν. Ο Βανς ξεκαθάρισε ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση για τον τελικό προορισμό των στρατευμάτων.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ επανέλαβε το αίτημα προς τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερες αμυντικές ευθύνες. «Απαιτείται περισσότερη κυριαρχία και η Ευρώπη να σταθεί στα δικά της πόδια. Αυτή παραμένει η στρατηγική μας στην Ευρώπη», δήλωσε ο Βανς. Ο αντιπρόεδρος, γνωστός για τις επικρίσεις του σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις — ιδιαίτερα για τη μεταναστευτική τους πολιτική — διατύπωσε ξεκάθαρα την αμερικανική στρατηγική επιδίωξη: οι ευρωπαϊκές χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ να αυξήσουν δραστικά τις αμυντικές τους δαπάνες και ικανότητες.
Διαπραγματεύσεις με Ιράν: Πρόοδος αλλά και προειδοποιήσεις
Ο Βανς μίλησε επίσης εκτενώς για τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, χαρακτηρίζοντας την πρόοδο «σημαντική». Δήλωσε ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί επανέναρξη της στρατιωτικής εκστρατείας και ότι η Τεχεράνη φαίνεται διατεθειμένη να καταλήξει σε συμφωνία. «Ο πρόεδρος μας ζήτησε να διαπραγματευτούμε με καλή πίστη, και αυτό ακριβώς κάναμε», δήλωσε στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στον Λευκό Οίκο. Παράλληλα, ο Βανς ανέφερε ότι μόλις είχε μιλήσει με τον Τραμπ, ο οποίος του υπενθύμισε ότι το βασικό αμερικανικό αίτημα παραμένει αναλλοίωτο: το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Ωστόσο, ο αντιπρόεδρος δεν παρέλειψε να επισημάνει ότι η κυβέρνηση Τραμπ διατηρεί ανοιχτή την «επιλογή Β», δηλαδή την επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων αν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν. «Δεν πρόκειται να συνάψουμε συμφωνία που θα επιτρέπει στους Ιρανούς να διαθέτουν πυρηνικά όπλα», τόνισε με έμφαση. Ο Βανς υποστήριξε ότι τις πρώτες έξι εβδομάδες του πολέμου οι ΗΠΑ έχουν ήδη αποδυναμώσει σημαντικά τη συμβατική στρατιωτική ικανότητα του Ιράν. Οι δηλώσεις αυτές έγιναν λίγες ώρες αφότου ο Τραμπ ανέφερε ότι βρέθηκε μία ώρα πριν από το να διατάξει νέες επιθέσεις και έδωσε στην Τεχεράνη «δύο ή τρεις ημέρες» περιθώριο.
Κεντρικό σημείο των αμερικανικών διεκδικήσεων αποτελεί η μόνιμη αποτροπή του Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών. Ο Βανς εξήγησε ότι αν το Ιράν αποκτούσε πυρηνικό όπλο, αυτό θα προκαλούσε αλυσιδωτές αντιδράσεις: οι χώρες του Κόλπου και άλλες χώρες παγκοσμίως θα αναζητούσαν το δικό τους πυρηνικό οπλοστάσιο, οδηγώντας σε επικίνδυνο ανταγωνισμό εξοπλισμών. «Θέλουμε να διατηρήσουμε μικρό τον αριθμό των χωρών που διαθέτουν πυρηνικά όπλα», είπε χαρακτηριστικά. Σχετικά με το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν και αν αυτό θα μπορούσε να περάσει στη Ρωσία, ο Βανς ήταν σαφής: «Αυτό δεν είναι προς το παρόν το σχέδιο της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών».
Τι ακολουθεί
Ο Βανς εκτίμησε ότι υπάρχει ιστορική ευκαιρία για επαναπροσδιορισμό της σχέσης ΗΠΑ–Ιράν, η οποία παραμένει τεταμένη εδώ και 47 χρόνια. «Πιστεύω ότι έχουμε εδώ την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση που υπάρχει μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε. Η διπλωματική διαδικασία συνεχίζεται, με την Ουάσιγκτον να ζητά από το Ιράν να συμμετάσχει σε μηχανισμό που θα διασφαλίζει μακροπρόθεσμα την αποτροπή ανάπτυξης πυρηνικών ικανοτήτων. «Για να χορέψεις τανγκό χρειάζονται δύο», πρόσθεσε ο Βανς, υποδηλώνοντας ότι η έκβαση εξαρτάται εξίσου από τις κινήσεις της Τεχεράνης. Σε ό,τι αφορά τα στρατεύματα στην Ευρώπη, η οριστική απόφαση για τον προορισμό τους αναμένεται να ανακοινωθεί σε επόμενο στάδιο, με τα βλέμματα στραμμένα στις διαβουλεύσεις εντός του ΝΑΤΟ.
