Το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ απήγγειλε επίσημα κατηγορίες εναντίον του 94χρονου πρώην προέδρου της Κούβας Ραούλ Κάστρο την Τετάρτη 20 Μαΐου 2026, σε μια κίνηση που σηματοδοτεί δραματική κλιμάκωση της πίεσης της Ουάσινγκτον κατά του κομμουνιστικού καθεστώτος της Αβάνας. Το κατηγορητήριο κατατέθηκε σε ομοσπονδιακό περιφερειακό δικαστήριο στη Φλόριντα και αφορά γεγονότα που χρονολογούνται από το 1996. Πρόκειται για την πρώτη φορά εδώ και σχεδόν 70 χρόνια που ανώτεροι Κουβανοί ηγέτες κατηγορούνται επίσημα από τις ΗΠΑ για θανάτους Αμερικανών υπηκόων.
Τι έγινε: Το κατηγορητήριο και η υπόθεση του 1996
Ο Ραούλ Κάστρο αντιμετωπίζει συνολικά επτά κατηγορίες: μία για συνωμοσία με σκοπό τη δολοφονία Αμερικανών υπηκόων, τέσσερις για δολοφονία και δύο για καταστροφή αεροσκαφών. Στο κατηγορητήριο περιλαμβάνονται επίσης πέντε ακόμα Κουβανοί υπήκοοι: οι Λορέντζο Αλμπέρτο Πέρεζ-Πέρεζ, Εμίλιο Χοσέ Παλάσιο Μπλάνκο, Χοσέ Φιντέλ Γκουάλ Μπαρζάγκα, Ραούλ Σιμάνκα Καρντένας και Λουίς Ραούλ Γκονζάλες-Πάρντο Ροντρίγκεζ, οι οποίοι κατηγορούνται για συνωμοσία με σκοπό τη δολοφονία Αμερικανών. Την εποχή της κατάρριψης ο Ραούλ Κάστρο κατείχε τη θέση του υπουργού Άμυνας της Κούβας.
Τα γεγονότα που βρίσκονται στο επίκεντρο του κατηγορητηρίου διαδραματίστηκαν την 24η Φεβρουαρίου 1996, όταν κουβανικά μαχητικά MiG κατέρριψαν δύο πολιτικά αεροσκάφη Cessna που ανήκαν στην οργάνωση Κουβανοαμερικανών εξόριστων «Brothers to the Rescue», με έδρα το Μαϊάμι. Και οι τέσσερις επιβαίνοντες, μεταξύ των οποίων τρεις Αμερικανοί πολίτες, έχασαν τη ζωή τους. Τα πτώματά τους δεν βρέθηκαν ποτέ. Ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η κατάρριψη έγινε πάνω από διεθνή ύδατα, ενώ σύμφωνα με έκθεση της Διαμερικανικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, οι πιλότοι δεν έλαβαν καμία προειδοποίηση πριν χτυπηθούν.
Η οργάνωση «Brothers to the Rescue» ιδρύθηκε το 1991 από τον Χοσέ Μπασούλτο, Κουβανό εξόριστο πιλότο και βετεράνο της εισβολής στον Κόλπο των Χοίρων. Η αποστολή της ήταν να εντοπίζει Κουβανούς πρόσφυγες που επιχειρούσαν να φτάσουν στις ακτές της Φλόριντας με αυτοσχέδιες σχεδίες και βάρκες, συνεργαζόμενη με την ακτοφυλακή των ΗΠΑ. Πριν από την κατάρριψη, τα αεροσκάφη της οργάνωσης είχαν ρίξει επίσης φυλλάδια κατά του Κάστρο πάνω από την Αβάνα. Ο Μπασούλτο, σήμερα 85 ετών, πιλοτάριζε τρίτο αεροπλάνο εκείνη την ημέρα και δεν ήταν στόχος. «Πέρασα αυτά τα χρόνια με πόνο στην καρδιά, βλέποντας ένα έγκλημα να μένει ατιμώρητο», δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Πίεση για αλλαγή καθεστώτος
Ο υπηρεσιακός Γενικός Εισαγγελέας των ΗΠΑ, Τοντ Μπλανς, τόνισε ότι το κατηγορητήριο εναντίον του Ραούλ Κάστρο στέλνει σαφές μήνυμα: όσοι δολοφονούν Αμερικανούς θα λογοδοτήσουν. «Δεν μπορεί να επιτραπεί στα έθνη και στους ηγέτες τους να στοχοποιούν Αμερικανούς, να τους σκοτώνουν και να μην αντιμετωπίζουν λογοδοσία», υπογράμμισε. Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε νωρίτερα ότι «η Αμερική δεν θα ανεχθεί ένα αδίστακτο κράτος που φιλοξενεί εχθρικές ξένες στρατιωτικές, μυστικές και τρομοκρατικές επιχειρήσεις μόλις ενενήντα μίλια από την αμερικανική πατρίδα». Στο μήνυμά του με αφορμή την Ημέρα Ανεξαρτησίας της Κούβας, ο Τραμπ χαρακτήρισε το σημερινό καθεστώς της Αβάνας «άμεση προδοσία» των ιδρυτικών ιδανικών της κουβανικής δημοκρατίας.
Από την πλευρά του, ο νυν πρόεδρος της Κούβας Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ τόνισε ότι το νησί δεν αποτελεί απειλή για καμία χώρα. Το υπουργείο Εξωτερικών της Κούβας δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχολιασμό. Στη κοινότητα των Κουβανοαμερικανών στο Μαϊάμι, η είδηση έγινε δεκτή με ανακούφιση και συγκίνηση. «Όλοι ελπίζαμε για πολύ καιρό, επί πολλά χρόνια, ότι θα συνέβαινε αυτό», δήλωσε ο Μπόμπι Ραμίρες, 62χρονος μουσικός που εγκατέλειψε την Κούβα το 1971 σε ηλικία μόλις επτά ετών. Η εισαγγελία του Μαϊάμι οργάνωσε εκδήλωση προς τιμή της μνήμης των θυμάτων του 1996, έξω από την οποία συγκεντρώθηκαν μέλη της αμερικανοκουβανικής κοινότητας.
Η δίωξη του Ραούλ Κάστρο εντάσσεται σε ευρύτερη στρατηγική πίεσης της κυβέρνησης Τραμπ κατά της Κούβας, η οποία περιλαμβάνει εμπάργκο και πετρελαϊκό αποκλεισμό που έχει προκαλέσει σοβαρές ελλείψεις καυσίμων στο νησί. Ωστόσο, ο Ραούλ Κάστρο, που εμφανίστηκε δημοσίως στην Κούβα τον Απρίλιο, δεν αναμένεται να εκδοθεί στις ΗΠΑ — ούτε υπάρχει κάποια ένδειξη ότι έφυγε από τη χώρα. Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος ανέφερε σαφώς την πιθανότητα στρατιωτικής δράσης «τύπου Βενεζουέλας», σε αναφορά στη σύλληψη του πρώην προέδρου Νικολά Μαδούρο τον Ιανουάριο 2026.
Τι ακολουθεί: Ιστορικό προηγούμενο και επόμενα βήματα
Η παραπομπή του Ραούλ Κάστρο σε δίκη αποτελεί ιστορικό σταθμό, καθώς είναι η πρώτη φορά εδώ και σχεδόν επτά δεκαετίες που κατηγορούνται επίσημα ανώτεροι Κουβανοί αξιωματούχοι για θανάτους Αμερικανών. Να σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ είχαν ασκήσει δίωξη σε τρεις Κουβανούς αξιωματικούς για την ίδια υπόθεση το 2003, χωρίς ωστόσο να φτάσουν ποτέ στο επίπεδο της παραπομπής του ίδιου του αρχηγού του κράτους. Ο 94χρονος Κάστρο, που γεννήθηκε το 1931, ήταν ένας από τους πρωταγωνιστές της επανάστασης που ανέτρεψε τον δικτάτορα Φουλχένσιο Μπατίστα το 1959, συμμετείχε στην απόκρουση της εισβολής στον Κόλπο των Χοίρων το 1961, ηγήθηκε του υπουργείου Άμυνας για δεκαετίες και διαδέχθηκε τον αδελφό του Φιντέλ στην προεδρία το 2008, αποχωρώντας το 2018. Παρά την αποχώρησή του, παραμένει ισχυρή προσωπικότητα στο παρασκήνιο της κουβανικής πολιτικής. Η κουβανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ενήργησε νόμιμα το 1996, επικαλούμενη παραβίαση του εναέριου χώρου της, θέση που αντικρούει το πόρισμα του ICAO για κατάρριψη σε διεθνή ύδατα.
