Μία μέρα μετά το αλλόκοτο επεισόδιο που ταρακούνησε χιλιάδες κατοίκους της Αττικής, το ερώτημα παραμένει αναπάντητο: τι ήταν η έντονη οσμή που «σκέπασε» για ώρες τα νότια προάστια και έσπειρε ανησυχία στον κόσμο; Παρά το πέρασμα του χρόνου και τις διαβεβαιώσεις των αρχών, κανείς δεν μπόρεσε ακόμα να δώσει μια σαφή εξήγηση για την προέλευση του φαινομένου. Η εταιρεία διαχείρισης του δικτύου φυσικού αερίου έσπευσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο διαρροής αερίου, αίροντας μεν την κυριότερη ανησυχία, αφήνοντας δε ανοιχτό έναν γρίφο που απαιτεί επιστημονική διερεύνηση. Στο μεταξύ, ειδικοί από διαφορετικούς κλάδους αρχίζουν να συγκλίνουν σε μια κοινή κατεύθυνση: τον Σαρωνικό κόλπο.
Μετεωρολογική ανάλυση δείχνει προς νότια και νοτιοδυτική κατεύθυνση
Ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς ήταν από τους πρώτους που επιχείρησαν να ρίξουν φως στον τρόπο με τον οποίο διαχύθηκε η οσμή στην Αττική, αξιοποιώντας επιστημονικά εργαλεία. Σε ανάρτησή του, υπογράμμισε ότι το επεισόδιο δεν μπορεί να ερμηνευτεί με γενικές εκτιμήσεις ή απλές αναφορές στην κατεύθυνση του ανέμου. Για τον λόγο αυτό, ο ίδιος προχώρησε σε μετεωρολογική διερεύνηση χρησιμοποιώντας το μοντέλο HYSPLIT, εξετάζοντας ειδικότερα την οπισθοδρομική διασπορά από την περιοχή της Νέας Σμύρνης. Η ανάλυση αποσκοπούσε να κατανοήσει πώς κινήθηκαν οι αέριες μάζες στα χαμηλά στρώματα της ατμόσφαιρας πριν φτάσουν στις περιοχές όπου αναφέρθηκε η οσμή. Τα αποτελέσματα, αν και δεν αποδεικνύουν συγκεκριμένη πηγή, αναδεικνύουν έναν πιθανό τομέα διερεύνησης που περιλαμβάνει την παραλιακή ζώνη και τον εσωτερικό Σαρωνικό.
Ο Κολυδάς τόνισε ότι η επαναλαμβανόμενη ένδειξη προς τον νότιο και νοτιοδυτικό τομέα αποτελεί ένα χρήσιμο πρώτο επιστημονικό υπόβαθρο για τις αρμόδιες υπηρεσίες. Παράλληλα, κάλεσε τις αρχές να μην αρκεστούν σε αυτή την αρχική ανάλυση, αλλά να προχωρήσουν σε πιο ολοκληρωμένη διερεύνηση με μετρήσεις και παρατηρήσεις σε όλες τις περιοχές όπου καταγράφηκε το φαινόμενο. Η επιστημονική κοινότητα, σύμφωνα με ρεπορτάζ του MEGA, φαίνεται να συγκλίνει στην ίδια κατεύθυνση: ο Σαρωνικός κόλπος μπορεί να κρύβει τις απαντήσεις που αναζητούνται.
Δεξαμενόπλοιο, upwelling και ένας ιδιαίτερα «βεβαρημένος» κόλπος
Ο καθηγητής Σαρηγιάννης εκτιμά ότι η πηγή της οσμής εντοπίζεται στον Σαρωνικό, πιθανότατα σε περιοχή μεταξύ της ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης Σαλαμίνας – Περάματος ή ανοιχτά της Αίγινας, κοντά σε αγκυροβολημένο δεξαμενόπλοιο. Αξίζει να σημειωθεί ότι παρόμοιο περιστατικό είχε συμβεί περίπου πριν από 20 χρόνια στην ίδια περιοχή, χωρίς να υπάρχει τότε κάποιος κίνδυνος τοξικότητας για τον πληθυσμό. Ωστόσο, και τότε η πηγή του προβλήματος δεν αντιμετωπίστηκε συστηματικά, αφήνοντας ανοιχτά ερωτήματα για το αν οι συνθήκες στον κόλπο έχουν βελτιωθεί ή επιδεινωθεί με την πάροδο των ετών.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Φυσικών Καταστροφών στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, Κωνσταντίνος Συνολάκης, έφερε στο τραπέζι ένα επιπλέον επιστημονικό σενάριο μιλώντας στο LiveNews. Ο ίδιος επεσήμανε ότι δεν αρκεί να ακούσουμε ότι «όλα πάνε καλά» — χρειάζεται να δούμε τι πραγματικά συμβαίνει στη θάλασσα. Το φαινόμενο που περιέγραψε ονομάζεται upwelling: υπό κατάλληλες περιβαλλοντικές συνθήκες, νερά που βρίσκονται συνήθως κοντά στον πυθμένα μπορούν να ανέλθουν στην επιφάνεια, μεταφέροντας μαζί τους ιζήματα ή αέρια. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Συνολάκης υπενθύμισε ότι ο Σαρωνικός είναι «ιδιαίτερα βεβαρημένος» — μια χαρακτηριστική διατύπωση που παραπέμπει στη δεκαετίες μακρά περιβαλλοντική επιβάρυνση του κόλπου από ανθρώπινες δραστηριότητες.
Ο καθηγητής υπογράμμισε επίσης ότι το γεγονός πως το φαινόμενο δεν κράτησε πολύ και ο άνεμος επέτρεψε γρήγορη διάχυση δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει τελειώσει. Αντίθετα, θεωρεί ότι θα αποτελέσει τεράστια απώλεια αν οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν αξιοποιήσουν αυτό το επεισόδιο ως αφορμή για συστηματική έρευνα. Η οσμή πέρασε, αλλά τα αίτιά της παραμένουν — και αυτό, σύμφωνα με την επιστημονική κοινότητα, είναι ακριβώς το πρόβλημα που χρήζει άμεσης αντιμετώπισης.
