Η στεγαστική κρίση βρίσκεται στο επίκεντρο του άτυπου Eurogroup που πραγματοποιείται την Παρασκευή 22 Μαΐου στη Λευκωσία, με την Ελλάδα να αναλαμβάνει πρωτοβουλία για άνοιγμα συζήτησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το κεντρικό ζητούμενο είναι η εξεύρεση κοινών παρεμβάσεων απέναντι στην εκρηκτική άνοδο των ενοικίων και τη δραματική έλλειψη προσιτής κατοικίας. Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης εξετάζουν πολιτικές που εφαρμόζονται ήδη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αναζητώντας αποτελεσματικά εργαλεία για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Τι έγινε στο Eurogroup της Λευκωσίας
Υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης συνήλθαν στη Λευκωσία για να εξετάσουν πολιτικές αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης που πλήττει ολοένα περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Η ελληνική πλευρά επιδίωξε να θέσει το θέμα στην ατζέντα με στόχο την ανταλλαγή καλών πρακτικών και την αναζήτηση αποτελεσματικών λύσεων. Στο τραπέζι παρουσιάστηκαν τα μοντέλα τριών χωρών — της Ισπανίας, της Ιρλανδίας και της Κροατίας — τα οποία βασίζονται σε τέσσερις βασικούς άξονες πολιτικής. Οι άξονες αυτοί περιλαμβάνουν τη φορολόγηση των κλειστών κατοικιών, την κρατική χρηματοδότηση για κατασκευή νέων σπιτιών, τις επιδοτήσεις για προσιτή στέγη και τους αυστηρούς περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb.
Παράλληλα, η ελληνική πρωτοβουλία επιδιώκει την αξιοποίηση χιλιάδων κλειστών ακινήτων που παραμένουν εκτός αγοράς, ένα φαινόμενο που επιδεινώνει την έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Η αύξηση της προσφοράς κατοικιών και η συγκράτηση των ενοικίων αναδεικνύονται ως οι δύο βασικοί στόχοι που εξετάζουν τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης. Το στεγαστικό πρόβλημα έχει μετατραπεί σε μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, επηρεάζοντας εκατομμύρια πολίτες.
Τα τρία ευρωπαϊκά μοντέλα που παρουσιάστηκαν
Το ισπανικό μοντέλο αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα προγράμματα που παρουσιάστηκαν. Η Ισπανία υλοποιεί εκτεταμένο κρατικό πρόγραμμα στέγασης για την περίοδο 2026-2030, συνολικού ύψους 7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 2,8 δισ. ευρώ κατευθύνονται στην κατασκευή και αγορά νέων κοινωνικών κατοικιών. Κεντρικό χαρακτηριστικό του σχεδίου είναι ότι οι κατοικίες που χρηματοδοτούνται δημόσια παραμένουν μόνιμα στο καθεστώς κοινωνικής στέγης και δεν μπορούν να πωληθούν σε ιδιώτες. Δημιουργείται επίσης δημόσιο σύστημα ενοικίασης διάρκειας έως 75 ετών, με το ενοίκιο να μην υπερβαίνει το 30% του εισοδήματος των δικαιούχων. Το ισπανικό πλαίσιο περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς για πλατφόρμες όπως η Airbnb και η Booking.com, οι οποίες υποχρεούνται να απομακρύνουν άμεσα παράνομα ή μη αδειοδοτημένα καταλύματα.
Η Ιρλανδία ακολουθεί διαφορετική προσέγγιση, με στόχο την κατασκευή 300.000 νέων κατοικιών έως το 2030. Το φετινό κονδύλι για τη στεγαστική πολιτική ανέρχεται σε 11,3 δισ. ευρώ, κάνοντας την Ιρλανδία μία από τις χώρες με τις υψηλότερες δημόσιες επενδύσεις στον τομέα αυτό. Κεντρικό μέτρο αποτελεί το πλαφόν στις αυξήσεις ενοικίων, το οποίο από τον Μάρτιο ορίζει ότι οι αυξήσεις δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 2% ετησίως ή τον πληθωρισμό, εφόσον αυτός είναι χαμηλότερος. Επιπλέον, ο ΦΠΑ στην πώληση έτοιμων διαμερισμάτων μειώνεται από το 13,5% στο 9% έως το 2030, ενώ επιβάλλεται ειδικός φόρος τουλάχιστον 7% επί της εμπορικής αξίας σε ιδιοκτήτες που διατηρούν κενά και εγκαταλελειμμένα ακίνητα. Η χρηματοδότηση 2,9 δισ. ευρώ για την κατασκευή περισσότερων από 10.000 νέων κοινωνικών κατοικιών συμπληρώνει το ιρλανδικό πακέτο μέτρων.
Η σημασία της ελληνικής πρωτοβουλίας
Η ανάληψη πρωτοβουλίας από την ελληνική πλευρά στο Eurogroup της Λευκωσίας αντικατοπτρίζει τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται το στεγαστικό ζήτημα σε εθνικό επίπεδο. Η Ελλάδα επιδιώκει να τοποθετηθεί στην πρωτοπορία της ευρωπαϊκής συζήτησης για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, αξιοποιώντας εμπειρίες και πρακτικές άλλων κρατών-μελών. Η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και η ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών εργαλείων αποτελούν τον κύριο στόχο της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Λευκωσία. Η εκρηκτική άνοδος των ενοικίων και η δραματική έλλειψη προσιτής κατοικίας συνιστούν κοινό πρόβλημα για πολλές χώρες της Ευρωζώνης, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συντονισμένη ευρωπαϊκή απόκριση.
Η επιλογή της στεγαστικής κρίσης ως κεντρικού θέματος του άτυπου Eurogroup υπογραμμίζει την ευρύτερη ευρωπαϊκή ανησυχία για την πρόσβαση των πολιτών σε προσιτή κατοικία. Τα μοντέλα της Ισπανίας, της Ιρλανδίας και της Κροατίας προσφέρουν χρήσιμες παραμέτρους για τον σχεδιασμό πολιτικών σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο. Η αξιοποίηση κλειστών ακινήτων, οι περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και η κρατική χρηματοδότηση νέων κατοικιών αναδεικνύονται ως τα τρία βασικά εργαλεία που εξετάζουν οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης στη Λευκωσία.
