Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι οι ψυχικές διαταραχές παγκοσμίως σχεδόν διπλασιάστηκαν από το 1990 έως το 2023, επηρεάζοντας πλέον 1,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό The Lancet και πραγματοποιήθηκε από το Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ. Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν αυξητική τάση και στην Ελλάδα, ενώ το άγχος και η κατάθλιψη αναδεικνύονται ως οι κυρίαρχες παθήσεις μετά την πανδημία.
Διαβάστε επίσης: Τα συντηρητικά τροφίμων αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων
Τι έδειξε η μεγαλύτερη παγκόσμια μελέτη για την ψυχική υγεία
Η ανάλυση αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη παγκόσμια μελέτη που έχει γίνει μέχρι σήμερα για τις ψυχικές διαταραχές. Οι ερευνητές εξέτασαν τη συχνότητα εμφάνισης και την επιβάρυνση ανά φύλο σε 25 ηλικιακές ομάδες, 21 γεωγραφικές περιοχές και 204 χώρες και εδάφη για την περίοδο 1990-2023. Συνολικά αξιολογήθηκαν δώδεκα ψυχικές διαταραχές, με τα αποτελέσματα να δείχνουν ότι όλες ανεξαιρέτως παρουσίασαν αύξηση εμφάνισης σε αυτό το διάστημα. Η κλίμακα της μελέτης καθιστά τα ευρήματα ιδιαίτερα αξιόπιστα και ανησυχητικά ταυτόχρονα.
Τη μεγαλύτερη επιβάρυνση καταγράφουν οι έφηβοι ηλικίας 15-19 ετών και οι γυναίκες όλων των ηλικιών. Ωστόσο, οι ψυχικές διαταραχές επηρεάζουν ανθρώπους σε όλα τα στάδια της ζωής με διαφορετικές μορφές. Στην πρώιμη παιδική ηλικία κυριαρχούν η διαταραχή φάσματος αυτισμού, η ΔΕΠΥ, οι διαταραχές συμπεριφοράς και η ιδιοπαθής αναπτυξιακή νοητική υστέρηση. Όταν τα παιδιά φτάνουν στην εφηβεία, το άγχος και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή αναλαμβάνουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο ψυχικό φορτίο.
Γεωγραφικά, τα υψηλότερα ποσοστά εντοπίζονται σε περιοχές υψηλού εισοδήματος, με εξέχουσες χώρες όπως η Ολλανδία, η Πορτογαλία και η Αυστραλία στη δυτική Ευρώπη και την Αυστραλασία. Παράλληλα, σημαντικές αυξήσεις καταγράφηκαν στη δυτική Υποσαχάρια Αφρική και σε περιοχές της νότιας Ασίας, γεγονός που δείχνει πως το φαινόμενο δεν περιορίζεται στις πλούσιες χώρες αλλά αφορά ολόκληρο τον πλανήτη.
Άγχος και κατάθλιψη μετά την πανδημία — το χάσμα στη θεραπεία
Οι αγχώδεις διαταραχές και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή φέρουν τη μεγαλύτερη ευθύνη για τις πρόσφατες αυξήσεις. Από το 2019 και μετά, η εμφάνιση της μείζονος κατάθλιψης αυξήθηκε κατά περίπου 24%, ενώ οι αγχώδεις διαταραχές εκτοξεύτηκαν περισσότερο από 47%. Και οι δύο παθήσεις κορυφώθηκαν κατά τα χρόνια που ακολούθησαν την πανδημία COVID-19, αντικατοπτρίζοντας τις τεράστιες κοινωνικές και ψυχολογικές επιπτώσεις που άφησε πίσω της. Στην κατάταξη των 304 ασθενειών και τραυματισμών παγκοσμίως, οι αγχώδεις διαταραχές κατατάσσονται 11η και η μείζων κατάθλιψη 15η κυριότερη αιτία επιβάρυνσης της υγείας.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το χάσμα ανάμεσα στις ανάγκες και στη διαθέσιμη θεραπεία. Υπολογίζεται ότι μόλις περίπου το 9% των ανθρώπων με μείζονα κατάθλιψη παγκοσμίως λαμβάνουν στοιχειωδώς επαρκή θεραπεία. Η κατάσταση είναι ακόμη πιο δραματική σε 90 χώρες όπου το ποσοστό αυτό πέφτει κάτω από το 5%. Αυτό σημαίνει ότι η συντριπτική πλειονότητα των ασθενών παγκοσμίως δεν λαμβάνει καμία ή ανεπαρκή βοήθεια, ανεξαρτήτως του επιπέδου ανάπτυξης της χώρας τους.
Το συνολικό φορτίο της νόσου αποτυπώνεται με σκληρά νούμερα: το 2023, οι ψυχικές διαταραχές αντιστοιχούσαν σε 171 εκατομμύρια χρόνια ζωής χαμένα λόγω αναπηρίας και πρόωρου θανάτου — ο δείκτης αυτός είναι γνωστός ως DALYs. Τα στοιχεία αυτά κατατάσσουν τις ψυχικές διαταραχές στην πέμπτη κυριότερη αιτία συνολικού φορτίου νόσου παγκοσμίως, ξεπερνώντας καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνο και μυοσκελετικές παθήσεις ως αιτία αναπηρίας.
