Ένα διπλωματικό θρίλερ υψηλής έντασης εκτυλίσσεται αυτές τις ημέρες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, με το σκηνικό να παραμένει εξαιρετικά ρευστό. Σκληρές δηλώσεις, διπλωματικές επαφές πίσω από κλειστές πόρτες και στρατιωτικές προετοιμασίες συνθέτουν μια εικόνα που κρατά σε αγωνία τη διεθνή κοινότητα. Σύμφωνα με πληροφορίες των Financial Times, οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε παράταση της εκεχειρίας για ακόμη 60 ημέρες, μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αλλάξει τη δυναμική στη Μέση Ανατολή. Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι κατά πόσον η διπλωματία θα υπερισχύσει της λογικής της στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Η γλώσσα της «προσέγγισης» και οι αλλαγές στάσης
Από το Νέο Δελχί, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε πως έχει υπάρξει «κάποια πρόοδος» στις συνομιλίες με το Ιράν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων εξελίξεων μέσα στις επόμενες ημέρες. Ο Ρούμπιο τόνισε ότι η Ουάσιγκτον παρακολουθεί στενά την κατάσταση και ότι ενδέχεται σύντομα να υπάρξουν σημαντικές ανακοινώσεις. Η επιλογή των λέξεών του ήταν προσεκτική — ούτε αισιόδοξη ούτε απαισιόδοξη — αντικατοπτρίζοντας την πολυπλοκότητα των διαπραγματεύσεων. Η διπλωματική γλώσσα, όπως πάντα σε τέτοιες περιστάσεις, κρύβει περισσότερα απ’ όσα αποκαλύπτει.
Παράλληλα, ο εκπρόσωπος Τύπου του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, μίλησε στο κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο Irib για μια «τάση προσέγγισης» μετά από αρκετές εβδομάδες διμερών διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, ο ίδιος αξιωματούχος δεν δίστασε να χαρακτηρίσει τις δύο πλευρές «ταυτόχρονα πολύ κοντά και πολύ μακριά» από μια οριστική συμφωνία. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ιράν κατηγόρησε την αμερικανική πλευρά για συνεχείς αλλαγές στάσης, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την επίτευξη μιας σταθερής βάσης για οριστική συμφωνία. Η αμοιβαία καχυποψία παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο στον δρόμο προς τη διπλωματική λύση.
Το 14σημο μνημόνιο και ο ρόλος του Πακιστάν
Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκεται η επεξεργασία ενός μνημονίου κατανόησης 14 σημείων, το οποίο το Ιράν επιδιώκει να οριστικοποιήσει ως βάση για ευρύτερη συμφωνία. Σύμφωνα με τον Μπαγαΐ, η Τεχεράνη βρίσκεται ήδη στη φάση της «οριστικοποίησης» του εν λόγω πρωτοκόλλου, το οποίο αποσκοπεί στον τερματισμό των ένοπλων συρράξεων στη Μέση Ανατολή. Σε αυτό το πλαίσιο, το Πακιστάν αναλαμβάνει ρόλο διαμεσολαβητή, με τον αρχηγό των ενόπλων δυνάμεών του να συναντάται στην Τεχεράνη με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Η επιλογή του Πακιστάν ως μεσολαβητή δεν είναι τυχαία: χώρα με ισλαμική ταυτότητα αλλά και στρατηγικές σχέσεις με τη Δύση, μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα σε δύο κόσμους που δυσκολεύονται να συνεννοηθούν απευθείας.
Ωστόσο, στο παρασκήνιο των διπλωματικών επαφών, εντείνονται και τα σενάρια στρατιωτικής κλιμάκωσης. Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν πληροφορίες για προετοιμασίες πιθανών νέων βομβαρδισμών κατά του Ιράν, ενώ η Τεχεράνη απαντά με σκληρές προειδοποιήσεις. Ο Ιρανός εκπρόσωπος ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε νέα σύγκρουση θα έχει «συντριπτικές συνέπειες», σε μια δήλωση που ερμηνεύεται ως αποτρεπτικό μήνυμα προς την Ουάσιγκτον. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε επίσης η ανάρτηση του Νταν Σκαβίνο, αναπληρωτή προσωπάρχη του Λευκού Οίκου και πολυετούς συμβούλου του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δημοσίευσε βίντεο με το stealth βομβαρδιστικό B-2 — μια κίνηση που αναλύθηκε ευρέως ως άτυπο μήνυμα προς το Ιράν.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Χεζμπολάχ αποκάλυψε ότι έλαβε διαβεβαίωση απευθείας από τον Αραγτσί ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να αποσύρει τη στήριξή της προς την οργάνωση. Παράλληλα, ο ιρανικός εκπρόσωπος επανέλαβε ότι ζητήματα όπως το Στενό του Ορμούζ αφορούν αποκλειστικά τις χώρες της περιοχής, χαρακτηρίζοντας τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό ως «πειρατεία». Η θέση αυτή υποδηλώνει ότι το Ιράν δεν είναι διατεθειμένο να υποχωρήσει σε κομβικά ζητήματα κυριαρχίας, ακόμη και αν η διπλωματία βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Το διπλωματικό θρίλερ, λοιπόν, συνεχίζεται — με ανοιχτή ακόμη την έκβασή του.
