Με σπάνια ειλικρίνεια και ανθρώπινη αγωνία μίλησε το πρωί του Σαββάτου 23 Μαΐου ο Κώστας Μπακογιάννης για την αποφυλάκιση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, του καταδικασθέντος για τη δράση της τρομοκρατικής οργάνωσης «17 Νοέμβρη». Μιλώντας στην εκπομπή «Χαμογέλα και πάλι» στο Mega, ο δήμαρχος Αθηναίων δεν κρύφτηκε πίσω από κενές πολιτικές φόρμουλες, αλλά εξέθεσε τους φόβους και τα ερωτήματα που του γεννά αυτή η υπόθεση ως πατέρας και ως πολίτης. Ήταν ένα από τα πιο συγκλονιστικά δημόσια σχόλια που έγιναν για μια απόφαση που ανάδειξε για άλλη μία φορά τα αδιέξοδα του ελληνικού σωφρονιστικού συστήματος.
«Ξύπνησα και κοίταζα τα σάιτ», είπε χαρακτηριστικά ο Μπακογιάννης, περιγράφοντας με απόλυτη αμεσότητα τις πρώτες του αντιδράσεις. Αναρωτήθηκε δυνατά τι θα έκανε αν συναντούσε τον Γιωτόπουλο στον δρόμο, και κυρίως τι θα έκαναν τα παιδιά του αν τον αντίκριζαν. Στη συνέχεια, όπως ο ίδιος παραδέχτηκε, «διόρθωσε τον εαυτό του», θυμούμενος ότι υπάρχουν άλλοι που έχουν υποστεί αυτή τη λαβωματιά πολύ πιο βαθιά και δεν έχουν τη δυνατότητα να τη μοιραστούν δημόσια όπως ένας πολιτικός.
Ένα σύστημα που χρειάζεται επανεξέταση
Το κεντρικό ερώτημα που έθεσε ο Κώστας Μπακογιάννης ήταν απλό αλλά εκκωφαντικό: μπορούμε να μιλάμε για δικαιοσύνη όταν κάποιος καταδικάζεται σε ισόβια 17 φορές και τελικά εκτίει περίπου ενάμιση χρόνο για κάθε δολοφονία; Το ερώτημα αυτό δεν απαντήθηκε — και εύλογα, γιατί δεν έχει εύκολη απάντηση. Ωστόσο, η απλή διατύπωσή του φανερώνει μια βαθύτατη αντίφαση που βρίσκεται στον πυρήνα του ελληνικού νομικού και σωφρονιστικού πλαισίου. Ο Μπακογιάννης δεν ζήτησε εκδίκηση — ζήτησε επανεξέταση του συστήματος, με ψυχραιμία αλλά και με ξεκάθαρη αγανάκτηση.
Παράλληλα, αποκάλυψε πως ο γιος του τον πήρε τηλέφωνο την ίδια ημέρα για να τον ρωτήσει για την υπόθεση. «Η απάντηση είναι δύσκολη», παραδέχτηκε, εξηγώντας ότι ό,τι λέει στα παιδιά του το φιλτράρει μέσα από την ανάγκη να αισθάνονται ασφαλή και αγαπημένα. Είναι μια αποκάλυψη που δείχνει πόσο βαθιά χαρακτηρίζουν τέτοιες υποθέσεις οικογένειες και κοινωνίες, ακόμη και δεκαετίες μετά τα εγκλήματα.
«Δεν άντεξα να δω το ντοκιμαντέρ»
Σε ερώτηση για το ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ σχετικά με τη δράση της «17 Νοέμβρη» και ιδιαίτερα για τη συνέντευξη του Δημήτρη Κουφοντίνα, ο Μπακογιάννης ήταν κατηγορηματικός. «Είναι αρκετά δύσκολο να βλέπεις στην τηλεόραση τον δολοφόνο του πατέρα σου», είπε, με λόγια που σφυροκοπούν τη συνείδηση. Πρόσθεσε ότι δεν άντεξε να παρακολουθήσει το ντοκιμαντέρ και ότι δεν έχει καμία πρόθεση να το κάνει ποτέ. Σε αυτό το πλαίσιο, η προσωπική του μαρτυρία αποκτά μια ιδιαίτερη βαρύτητα που ξεπερνά τα στενά όρια του πολιτικού σχολιασμού.
Ο Μπακογιάννης όμως επέλεξε να κρατήσει μια στάση που χαρακτηρίζεται από αξιοπρέπεια: δήλωσε ότι συνεχίζει να εκφράζει δημόσια την εμπιστοσύνη του στη Δικαιοσύνη, όχι γιατί η απόφαση τον ικανοποιεί, αλλά γιατί αδυνατεί να ζει σε μια κοινωνία χωρίς αυτήν. Αναφέρθηκε επίσης στο κόμμα της Νίκης Καρυστιανού, επισημαίνοντας ότι ένα κόμμα δεν είναι μόνο το πρόσωπο του αρχηγού — είναι η ομάδα, η οργάνωση, οι θέσεις — και ότι θα κριθεί στον πολιτικό ανταγωνισμό. Ήταν μια ψύχραιμη, σεβαστική αναφορά σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη πολιτικά υπόθεση.
Κλείνοντας, ο Κώστας Μπακογιάννης τόνισε με έμφαση ότι δεν θα έλεγε ποτέ τίποτα σε μια μάνα που έχασε το παιδί της — ούτε αυτός, ούτε οποιοσδήποτε άλλος. Ήταν μια φράση που κλείνει κάθε συζήτηση με σεβασμό στον ανθρώπινο πόνο και θυμίζει ότι πίσω από κάθε πολιτική ή νομική κρίση κρύβονται πρόσωπα, οικογένειες και τραύματα που δεν επουλώνονται ποτέ εντελώς.
