Η NASA και το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας για την ανάπτυξη πυρηνικού αντιδραστήρα σχάσης στην επιφάνεια της Σελήνης έως το 2030. Η ανακοίνωση έγινε στις 13 Ιανουαρίου 2026 και σηματοδοτεί τη μετάβαση ενός από τα πιο φιλόδοξα διαστημικά προγράμματα των τελευταίων δεκαετιών από τη θεωρία στην πράξη. Πρόκειται για ένα εγχείρημα που στοχεύει να θέσει τις βάσεις για μελλοντικά ταξίδια στον Άρη, εξασφαλίζοντας αξιόπιστη ενέργεια σε περιβάλλοντα εκτός Γης.
Διαβάστε επίσης: Ο Κυρανάκης: Ο Ηλεκτρικός κάθε 5 λεπτά έως τέλος 2026
Τι έγινε: Μνημόνιο, εκτελεστικά διατάγματα και τεχνικές προδιαγραφές
Η πορεία προς αυτή τη συμφωνία ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2025, όταν ο τότε υπηρεσιακός διοικητής της NASA, Σον Ντάφι, έδωσε επίσημη εντολή για τον σχεδιασμό, την κατασκευή και την αποστολή ενός πυρηνικού συστήματος παραγωγής ενέργειας υψηλής ισχύος στη Σελήνη. Τον Δεκέμβριο του 2025, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με τίτλο «Ensuring American Space Superiority», το οποίο θεσμοθέτησε τη στρατηγική αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας στο διάστημα και ανέθεσε στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να συντονιστούν για την υλοποίησή της.
Ο κεντρικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη ενός συστήματος ικανού να παράγει τουλάχιστον 100 κιλοβάτ ηλεκτρικής ισχύος, με ορίζοντα εκτόξευσης το πρώτο τρίμηνο του 2030. Η ισχύς αυτή υπερβαίνει κατά πολύ τα προηγούμενα σχέδια της NASA, τα οποία προέβλεπαν εγκαταστάσεις 40 κιλοβάτ. Για να γίνει αντιληπτή η κλίμακα, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η εν λόγω μονάδα θα μπορούσε να καλύψει τις ηλεκτρικές ανάγκες περίπου 75 μέσων αμερικανικών νοικοκυριών.
Το μνημόνιο μεταξύ NASA και Υπουργείου Ενέργειας καθορίζει με σαφήνεια τον επιμερισμό των αρμοδιοτήτων. Η NASA αναλαμβάνει τη διαχείριση και τη χρηματοδότηση του προγράμματος, καθώς και την παροχή των απαραίτητων δεδομένων για την τήρηση των κανονισμών πυρηνικής ασφάλειας. Το Υπουργείο Ενέργειας αναλαμβάνει ρυθμιστικό και τεχνικό ρόλο, ενώ θα προμηθεύσει περίπου 400 κιλά ουρανίου χαμηλού εμπλουτισμού υψηλής καθαρότητας για τις δοκιμές και τον τελικό αντιδραστήρα.
Πλαίσιο: Κόστος, φιλοδοξίες και ο δρόμος προς τον Άρη
Το οικονομικό μέγεθος του εγχειρήματος δεν αφήνει αμφιβολία για την κλίμακα της επένδυσης. Σύμφωνα με ανάλυση πρώην ανώτερων στελεχών της NASA, η ανάπτυξη του πυρηνικού αντιδραστήρα αναμένεται να κοστίσει περίπου 3 δισεκατομμύρια δολάρια σε βάθος πέντε ετών. Το ποσό αυτό συγκρίνεται με άλλα μεγάλα διαστημικά προγράμματα ανάλογης τεχνολογικής πολυπλοκότητας, γεγονός που αποτυπώνει τις τεράστιες τεχνικές προκλήσεις που συνεπάγεται η λειτουργία πυρηνικής εγκατάστασης σε εξωγήινο περιβάλλον.
Οι υποστηρικτές του σχεδίου τονίζουν ότι η διαθεσιμότητα αξιόπιστης και συνεχούς ενέργειας στη Σελήνη αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε μακροχρόνια ανθρώπινη παρουσία εκτός Γης. Οι ηλιακές συστοιχίες, που χρησιμοποιούνται ευρέως σε διαστημικές αποστολές, αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς στο σεληνιακό περιβάλλον, όπου οι νύχτες διαρκούν ισοδύναμο 14 γήινων ημερών. Η πυρηνική ενέργεια σχάσης παρέχει ανεξαρτησία από τον ηλιακό κύκλο, κάτι που θεωρείται κρίσιμο για μόνιμες εγκαταστάσεις.
Παράλληλα, το σχέδιο αυτό εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική των ΗΠΑ για την εξερεύνηση του Άρη. Η Σελήνη λειτουργεί ως πεδίο δοκιμών για τεχνολογίες και συστήματα που θα χρειαστούν σε μελλοντικές αποστολές στον Κόκκινο Πλανήτη, όπου η απόσταση από τον Ήλιο καθιστά τις ηλιακές συστοιχίες ακόμη λιγότερο αποδοτικές. Ένας επιτυχημένος πυρηνικός αντιδραστήρας στη Σελήνη θα αποτελούσε ορόσημο στην προετοιμασία για ανθρώπινη παρουσία στον Άρη.
Τι ακολουθεί: Εκτόξευση πριν τον Μάρτιο του 2030
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, το σύστημα πρέπει να είναι έτοιμο για εκτόξευση έως το πρώτο τρίμηνο του 2030. Το χρονοδιάγραμμα αυτό θεωρείται ιδιαίτερα φιλόδοξο, δεδομένου ότι απαιτεί την ολοκλήρωση σχεδιασμού, κατασκευής και δοκιμών σε λιγότερα από τέσσερα χρόνια. Η συνεργασία μεταξύ NASA και Υπουργείου Ενέργειας, με σαφή κατανομή ρόλων και χρηματοδότησης, αποσκοπεί στο να διατηρηθεί η αναγκαία ταχύτητα υλοποίησης. Τα επόμενα βήματα περιλαμβάνουν την ανάθεση συμβολαίων σε ιδιωτικούς κατασκευαστές και την έναρξη δοκιμών με το ουράνιο που θα παράσχει το Υπουργείο Ενέργειας.
