Το Ιράν έχει θέσει ως βασική προϋπόθεση για την επίτευξη συμφωνίας με τις ΗΠΑ την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων ύψους 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το ζήτημα αναδείχθηκε σε κεντρικό σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται με διαμεσολαβητικό ρόλο του Κατάρ, ενώ οι συνομιλίες βρίσκονται σε κρίσιμο στάδιο με ένταση από όλες τις πλευρές.
Τι ζητά η Τεχεράνη και πώς διαμορφώνεται το χρονοδιάγραμμα
Σύμφωνα με πηγή κοντά στην ιρανική διαπραγματευτική ομάδα, όπως μετέδωσε το πρακτορείο Tasnim, η Τεχεράνη επιμένει σε ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αποδέσμευσης: τα 12 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή το ήμισυ του συνολικού ποσού, πρέπει να καταστούν διαθέσιμα τη στιγμή που θα υπογραφεί το Μνημόνιο Συνεννόησης (MoU) μεταξύ των δύο χωρών. Τα υπόλοιπα 12 δισεκατομμύρια δολάρια θα πρέπει να αποδεσμευτούν εντός 60 ημερών, περίοδο κατά την οποία η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον θα διαπραγματεύονται τους όρους για έναν πρόωρο τερματισμό του πολέμου. Το κρατικό ιρανικό πρακτορείο Fars επιβεβαίωσε ότι τα παγωμένα κεφάλαια αποτελούν «το τελευταίο σοβαρό σημείο τριβής» που απομένει να επιλυθεί στις συνομιλίες.
Κεντρική φιγούρα στις διαπραγματεύσεις είναι ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος επισκέφθηκε τη Ντόχα τη Δευτέρα μαζί με τον διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν, Αμπντολνάσερ Χεματί, και τον υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί. Η επίσκεψη αυτή εκτιμάται ότι επικεντρώθηκε ακριβώς στο ζήτημα των οικονομικών εγγυήσεων και των παγωμένων κεφαλαίων. Σύμφωνα με ιρανικά ΜΜΕ, η επίσκεψη του Γκαλιμπάφ στο εμιράτο χαρακτηρίστηκε «συνολικά θετική» και οδήγησε σε πρόοδο στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ.
Το αμερικανικό δίκτυο CNN επιβεβαίωσε τη Δευτέρα ότι «έντονες συνομιλίες βρίσκονταν σε εξέλιξη στη Ντόχα σε συντονισμό με τις ΗΠΑ», με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ, το εξαιρετικά εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν και τα παγωμένα κεφάλαια. Παράλληλα, το δίκτυο Iran International ανέφερε ότι πηγή με άμεση γνώση των διαπραγματεύσεων είχε αποκαλύψει ότι η Τεχεράνη έχει απαιτήσει εγγυημένη πρόσβαση στα 12 δισεκατομμύρια δολάρια ήδη από την πρώτη φάση οποιασδήποτε διευθέτησης.
Αντιδράσεις και ένταση παρά τις διαπραγματεύσεις
Η ατμόσφαιρα στις διαπραγματεύσεις έγινε εκρηκτικότερη όταν, εν μέσω των συνομιλιών, οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν πλήγματα στο Μπαντάρ Αμπάς. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ωστόσο ότι οι συνομιλίες δεν έχουν επηρεαστεί από τα πλήγματα αυτά, αφήνοντας ανοιχτό το παράθυρο για συνέχιση της διπλωματικής διαδικασίας. Ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αραγτσί αντέδρασε άμεσα, δηλώνοντας κατηγορηματικά ότι το Ιράν «θα απαντήσει και δεν θα διστάσει να υπερασπιστεί τον εαυτό του».
Ο Αραγτσί κατηγόρησε τις ΗΠΑ για «κατάφωρη παραβίαση της εκεχειρίας» στην επαρχία Χορμοζγκάν κατά τις τελευταίες 48 ώρες, προσθέτοντας ότι «το Ιράν θεωρεί το αμερικανικό καθεστώς υπεύθυνο για όλες τις συνέπειες που προκύπτουν από αυτές τις επιθετικές και αδικαιολόγητες ενέργειες». Η δήλωση αυτή αντικατοπτρίζει την ένταση που επικρατεί παράλληλα με τις διπλωματικές επαφές. Ωστόσο, η συνέχιση των επαφών στη Ντόχα δείχνει ότι και οι δύο πλευρές δεν έχουν αποχωρήσει από τη διαπραγματευτική διαδικασία.
Ο ίδιος ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, απευθυνόμενος σε στρατιωτικούς διοικητές, τόνισε ότι οι χώρες της περιοχής έχουν συνειδητοποιήσει ότι η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στον Κόλπο «απέτυχε να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη ασφάλειά τους». Ζήτησε παράλληλα την αναβάθμιση της αμυντικής δομής του Ιράν, προειδοποιώντας ότι «ο εχθρός έχει αποκτήσει νέες τεχνολογίες και εργαλεία» και ότι οι ένοπλες δυνάμεις πρέπει να επιδιώξουν «το τεχνολογικό πλεονέκτημα» μέσω της συνεργασίας με πανεπιστήμια, επιστημονικά κέντρα και εταιρείες γνώσης.
Τι ακολουθεί στις διαπραγματεύσεις Ιράν – ΗΠΑ
Το επόμενο βήμα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσον οι ΗΠΑ θα αποδεχτούν τους ιρανικούς όρους για την αποδέσμευση των 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η Τεχεράνη έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει σε υπογραφή οποιουδήποτε μνημονίου χωρίς προηγούμενες εγγυήσεις για την οικονομική αποδέσμευση. Ο ρόλος του Κατάρ ως διαμεσολαβητή παραμένει κρίσιμος, καθώς η Ντόχα αποτελεί το μοναδικό κανάλι άμεσης επικοινωνίας μεταξύ των δύο αντίπαλων πλευρών. Τα επόμενα 60 days αναμένεται να κρίνουν εάν η διπλωματία θα υπερισχύσει της στρατιωτικής ένταση που συνεχίζει να συνοδεύει τις συνομιλίες.
