Η αντίστροφη μέτρηση για τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έχει ήδη ξεκινήσει, με το πρόγραμμα των 36 δισ. ευρώ να ολοκληρώνεται στις 31 Αυγούστου 2026. Στο σημερινό Υπουργικό Συμβούλιο της 26ης Μαΐου, ο αρμόδιος αναπληρωτής υπουργός Νίκος Παπαθανάσης παρουσίασε τον σχεδιασμό για την ομαλή ολοκλήρωση του προγράμματος, ενώ παράλληλα ανακοίνωσε την υποβολή νέου διπλού αιτήματος εκταμίευσης 1,63 δισ. ευρώ προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Τι έγινε: Διπλό αίτημα και 34 ορόσημα
Ο Νίκος Παπαθανάσης υπέβαλε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή νέο διπλό αίτημα εκταμίευσης πόρων μετά την πλήρη απόσβεση της προχρηματοδότησης. Πρόκειται για το 8ο αίτημα στο σκέλος των επιχορηγήσεων, ύψους 1,4 δισ. ευρώ, και για το 7ο αίτημα στο δανειακό σκέλος, ύψους 1,2 δισ. ευρώ. Το συνολικό αίτημα αφορά 34 ορόσημα και στόχους που η Ελλάδα έχει εκπληρώσει επιτυχώς.
Τα 32 ορόσημα του σκέλους επιχορηγήσεων καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα τομέων. Στην υγεία, υλοποιήθηκε η ανακαίνιση υποδομών σε 19 νοσοκομεία και η ενεργειακή αναβάθμιση 40 Κέντρων Υγείας σε όλη τη χώρα, ενώ τέθηκαν σε λειτουργία οκτώ πρότυπες μονάδες κατ’ οίκον φροντίδας με υποδομές τηλεϊατρικής σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Αλεξανδρούπολη, Ιωάννινα, Ηράκλειο, Πάτρα και Λάρισα. Παράλληλα, η φαρμακευτική δαπάνη clawback μειώθηκε κατά 300 εκατ. ευρώ από το 2020.
Στον τομέα της απασχόλησης, 36.000 άνεργοι βρήκαν θέση εργασίας σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, ενώ 225.000 δημόσιοι υπάλληλοι καταρτίστηκαν και πιστοποιήθηκαν σε νέες δεξιότητες. Επίσης, ανακαινίστηκαν 50 διαμερίσματα κοινωνικής κατοικίας σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη για ευάλωτες οικογένειες. Στο ψηφιακό μέτωπο, ολοκληρώθηκε η κτηματογράφηση σε όλη τη χώρα, ιδρύθηκε το AI Pharos για την τεχνητή νοημοσύνη και έγινε ψηφιακός μετασχηματισμός του ΕΟΤ. Το 7ο αίτημα δανείων συνδέεται με τη συμβασιοποίηση δανειακών πόρων 11,5 δισ. ευρώ και τη σύσταση επενδυτικών σχημάτων 600 εκατ. ευρώ μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Πλαίσιο: Προθεσμίες και ο δρόμος προς τον Σεπτέμβριο
Το χρονοδιάγραμμα για τους επόμενους μήνες είναι ιδιαίτερα σφιχτό. Στις 29 Μαΐου ολοκληρώνεται η διαδικασία συμβασιοποίησης των επιχειρηματικών δανείων, ενώ στις 31 Μαΐου λήγουν οι προθεσμίες ένταξης στα προγράμματα «Σπίτι μου ΙΙ» και «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου». Για να κατατεθεί το τελικό αίτημα πληρωμής ύψους 4,8 δισ. ευρώ τον Σεπτέμβριο, πρέπει έως τις 31 Αυγούστου να έχουν ολοκληρωθεί συνολικά 134 δεσμεύσεις και έργα. Τα τελευταία αιτήματα πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να υποβληθούν έως τις 30 Σεπτεμβρίου.
Η κυβέρνηση θέτει ως προτεραιότητα την ομαλή ολοκλήρωση του προγράμματος χωρίς απώλειες πόρων ή πρόσθετες επιβαρύνσεις από πρόστιμα. Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος επεσήμανε ότι η Ελλάδα έχει ήδη ολοκληρώσει 112 από τα 130 συνολικά μεταρρυθμιστικά ορόσημα, γεγονός που διαμορφώνει ένα θετικό τοπίο ενόψει των τελευταίων υποχρεώσεων. Ωστόσο, το πιο κρίσιμο ζήτημα δεν είναι η ολοκλήρωση αυτή καθαυτή, αλλά η διατήρηση της επενδυτικής δραστηριότητας μετά τη λήξη του.
Τι ακολουθεί: Η εποχή μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Με τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, η κυβέρνηση σχεδιάζει ένα νέο πλαίσιο χρηματοδότησης της οικονομίας. Βασικό εργαλείο αποτελεί το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 συνολικού προϋπολογισμού 16,6 δισ. ευρώ, το οποίο θα συνοδεύεται από το νέο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το επόμενο ΕΣΠΑ της περιόδου 2028-2034. Παράλληλα, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα αναλαμβάνει ενισχυμένο ρόλο, καθώς σε αυτήν μεταφέρονται 2 δισ. ευρώ από το δανειακό σκέλος του Ταμείου για τη στήριξη πολύ μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα και η Γαλλία τάσσονται υπέρ της δημιουργίας ενός μόνιμου Ταμείου Ανάπτυξης για τη χρηματοδότηση στρατηγικών ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων. Ωστόσο, χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά και κυρίως η Γερμανία απορρίπτουν το σενάριο μόνιμου κοινού δανεισμού, καθιστώντας αβέβαιη την προοπτική αυτή σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ερώτημα για τη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής παραμένει ανοιχτό και θα απαντηθεί σταδιακά κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο ετών.
