Σοβαρές αποκαλύψεις για το χημικό οπλοστάσιο της Συρίας έφερε στο φως η μηνιαία έκθεση του Οργανισμού για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (ΟΑΧΟ). Ο οργανισμός ανέφερε ότι δεκάδες μη δηλωμένα χημικά πυρομαχικά ανακαλύφθηκαν σε συριακές εγκαταστάσεις, σε συνέχεια επιτόπιων ελέγχων που ξεκίνησαν στις αρχές του μήνα. Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν τις ανησυχίες που υπάρχουν από την ανατροπή του πρώην προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ το 2024.
Τι ανακαλύφθηκε στις συριακές εγκαταστάσεις
Ο ΟΑΧΟ ανέπτυξε ειδική ομάδα επιθεώρησης στη Συρία με σαφή αποστολή: να επαληθεύσει «την ακρίβεια και την πληρότητα» της δήλωσης που είχε υποβάλει η χώρα σχετικά με τα αποθέματα χημικών όπλων της. Οι έλεγχοι επικεντρώθηκαν σε εγκαταστάσεις «υψηλής προτεραιότητας» και σε «μη δηλωμένες» τοποθεσίες, τόσο στις παράκτιες περιοχές της βόρειας Συρίας όσο και στα κεντρικά της χώρας. Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά: δεκάδες πυρομαχικά εντοπίστηκαν σε αρκετές από τις ανεξερεύνητες αυτές εγκαταστάσεις, μαζί με χιλιάδες σελίδες εγγράφων. Πρόκειται για εύρημα που επιβεβαιώνει τις εκτιμήσεις του οργανισμού ότι η αρχική συριακή δήλωση δεν αντικατόπτριζε πλήρως την πραγματικότητα.
Τα πυρομαχικά που βρέθηκαν δεν ήταν ασήμαντα. Η έκθεση του ΟΑΧΟ διευκρινίζει ότι περιλαμβάνουν αεροπορικές βόμβες και ρουκέτες, δηλαδή μέσα παράδοσης ικανά να χρησιμοποιηθούν σε πολεμικό πλαίσιο. Παράλληλα, εντοπίστηκαν και χημικά προϊόντα καθώς και «συναφές υλικό» που ανακαλύφθηκε χωριστά. Η φύση αυτών των υλικών βρίσκεται επί του παρόντος υπό ανάλυση, σύμφωνα με τη μηνιαία έκθεση. Ο οργανισμός, με έδρα τη Χάγη στην Ολλανδία, τόνισε ότι η ανάπτυξη της ομάδας στη Συρία συνεχίζεται και ότι οι δραστηριότητές της γίνονται σε συντονισμό με τις εθνικές αρχές, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Τμήματος Ασφάλειας και Προστασίας των Ηνωμένων Εθνών.
Το ιστορικό πλαίσιο και οι δεσμεύσεις που δεν τηρήθηκαν
Η Συρία εντάχθηκε στον ΟΑΧΟ το 2013, υπό την πίεση της Ρωσίας και των ΗΠΑ, ύστερα από απειλές αεροπορικών πληγμάτων των αμερικανικών δυνάμεων και των συμμάχων τους. Τότε, η κυβέρνηση του Άσαντ δεσμεύτηκε να αποκαλύψει και να παραδώσει όλα τα αποθέματα χημικών όπλων για καταστροφή. Ωστόσο, ο ΟΑΧΟ εκτιμούσε ανέκαθεν ότι η δήλωση δεν ήταν πλήρης και ότι αδήλωτα αποθέματα παρέμεναν στη χώρα. Τα νέα ευρήματα δικαιώνουν αυτές τις εκτιμήσεις και ρίχνουν σκιά στη δεκαετή πορεία του Δαμασκού στον διεθνή οργανισμό.
Ο πρώην πρόεδρος Μπασάρ αλ Άσαντ κατηγορήθηκε επανειλημμένα για χρήση χημικών όπλων κατά τη διάρκεια του 13χρονου εμφυλίου πολέμου που έπληξε τη Συρία. Μετά την ανατροπή του το 2024, η νέα κυβέρνηση κλήθηκε να αντιμετωπίσει αυτή την επικίνδυνη κληρονομιά. Ο υπουργός Εξωτερικών της νέας συριακής κυβέρνησης δεσμεύτηκε να διαλυθεί κάθε υπόλειμμα του προγράμματος χημικών όπλων. Τα πρόσφατα ευρήματα δείχνουν ότι το έργο αυτό παραμένει ανολοκλήρωτο και σε εξέλιξη, με τον ΟΑΧΟ να προειδοποιεί ότι ακόμη περισσότερα όπλα ενδέχεται να μην έχουν εντοπιστεί.
Τι ακολουθεί για τη διεθνή κοινότητα
Ο ΟΑΧΟ ξεκαθάρισε ότι τα αποτελέσματα της συνολικής αποστολής επιθεώρησης στη Συρία θα παρουσιαστούν σε μια πιο αναλυτική και λεπτομερή έκθεση «εν ευθέτω χρόνω». Η ανάπτυξη της ομάδας βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων ευρημάτων. Η ανακάλυψη των αεροπορικών βομβών, των ρουκετών και του άγνωστης σύνθεσης χημικού υλικού εγείρει ερωτήματα για την πλήρη έκταση του αδήλωτου αποθέματος και τις συνθήκες αποθήκευσής του. Η διεθνής κοινότητα αναμένει τα πορίσματα της ολοκληρωμένης έκθεσης, καθώς η ασφαλής διαχείριση και καταστροφή αυτών των όπλων αποτελεί ζήτημα διεθνούς ασφάλειας με άμεσες γεωπολιτικές προεκτάσεις για ολόκληρη την περιοχή της Μέσης Ανατολής.
