Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) προχωρά σε πλήρη ψηφιοποίηση των δηλώσεων φόρου μεταβίβασης ακινήτων, γονικών παροχών, δωρεών και κληρονομιών για περιοχές εκτός αντικειμενικού συστήματος. Η αλλαγή αναμένεται να τεθεί σε ισχύ εντός του 2027 και αφορά πάνω από 2.100 περιοχές σε ολόκληρη τη χώρα. Για πρώτη φορά, φορολογούμενοι που κατέχουν ακίνητα σε αυτές τις περιοχές θα μπορούν να υποβάλλουν τις δηλώσεις τους ηλεκτρονικά, χωρίς να χρειάζεται να επισκεφθούν τη ΔΟΥ. Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες τομές στη φορολογική γραφειοκρατία των τελευταίων ετών.
Τι αλλάζει στις μεταβιβάσεις ακινήτων
Μέχρι σήμερα, οι φορολογούμενοι που επιθυμούσαν να ολοκληρώσουν αγοραπωλησία, να αποδεχτούν κληρονομιά ή να κάνουν γονική παροχή σε ακίνητο εκτός αντικειμενικού συστήματος ήταν υποχρεωμένοι να καταθέτουν χειρόγραφες δηλώσεις και να παρίστανται φυσικά στις εφορίες. Η διαδικασία αυτή συνοδευόταν συχνά από αναμονές πολλών μηνών, καθώς η φορολογητέα αξία έπρεπε να εκτιμηθεί από τις ΔΟΥ βάσει συγκριτικών στοιχείων από όμορες περιοχές και λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ακινήτου. Η διαδικασία αυτή οδηγούσε σε συχνές διαφωνίες μεταξύ πολιτών και εφορίας, επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο τους χρόνους ολοκλήρωσης.
Με τη νέα εφαρμογή, οι δηλώσεις φόρου μεταβίβασης, κληρονομιάς, δωρεάς και γονικής παροχής θα υποβάλλονται ψηφιακά, ανεξάρτητα από το αν το ακίνητο βρίσκεται σε περιοχή με αντικειμενικές αξίες ή όχι. Παράλληλα, η ΑΑΔΕ προχωρά στην αυτοματοποίηση της έκδοσης και κοινοποίησης των πράξεων προσδιορισμού φόρου στις μεταβιβάσεις κεφαλαίου, για όσες δηλώσεις δεν εκκαθαρίζονται αυτόματα μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY. Η πλήρης αυτοματοποίηση αναμένεται να μειώσει δραστικά τα λάθη, να επιταχύνει τους ελέγχους και να διευκολύνει τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις στοιχείων.
Ιδιαίτερα ευεργετική θα αποδειχθεί η αλλαγή για κατοίκους νησιωτικών και απομακρυσμένων περιοχών, όπου μεγάλο μέρος των ακινήτων παραμένει εκτός αντικειμενικού προσδιορισμού. Για τους κατοίκους αυτούς, η υποχρέωση φυσικής παρουσίας στη ΔΟΥ σήμαινε συχνά ταξίδια στην ηπειρωτική χώρα ή στην έδρα του νομού, με ό,τι αυτό συνεπαγόταν σε κόστος και χαμένες εργάσιμες ημέρες. Το Υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζει παράλληλα τη σταδιακή ένταξη όλων αυτών των περιοχών στο σύστημα αντικειμενικών αξιών, βάζοντας τέλος σε μια χρόνια ανισότητα.
Έσοδα-ρεκόρ και rush πριν την αναπροσαρμογή
Η ψηφιοποίηση έρχεται σε μια περίοδο κατακόρυφης ανόδου στην αγορά ακινήτων. Τα στοιχεία της ΑΑΔΕ δείχνουν ότι τα έσοδα από φόρους μεταβίβασης κατά το πρώτο δίμηνο του 2026 ανήλθαν σε 96,52 εκατομμύρια ευρώ, έναντι 86,89 εκατομμυρίων ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025, σημειώνοντας άνοδο 11,1%. Ο φόρος μεταβίβασης επί οικοδομών ειδικότερα ανήλθε σε 81,25 εκατομμύρια ευρώ από 72,87 εκατομμύρια ευρώ πέρυσι, με αύξηση 11,5%. Μόνο τον Φεβρουάριο η άνοδος ξεπέρασε το 30%, σκιαγραφώντας ένα κλίμα έντονης κινητικότητας.
Οι φόροι από δωρεές, γονικές παροχές και λοιπές παροχές διαμορφώθηκαν στα 38,36 εκατομμύρια ευρώ, σε επίπεδα σχεδόν αμετάβλητα σε σύγκριση με τα 38,38 εκατομμύρια ευρώ του πρώτου διμήνου του 2025. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η ανοδική πορεία θα συνεχιστεί, καθώς πολλοί φορολογούμενοι επιδιώκουν να ολοκληρώσουν τις μεταβιβάσεις τους πριν από τη νέα αναπροσαρμογή των αντικειμενικών αξιών. Σε ορισμένες περιοχές οι αυξήσεις εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσουν και το 40%, δεδομένου του μεγάλου χάσματος που έχει συσσωρευτεί ανάμεσα στις εμπορικές τιμές και τις αντικειμενικές αξίες.
Τι ακολουθεί για την ψηφιοποίηση
Η ΑΑΔΕ έχει ήδη αποδείξει ότι η ψηφιακή υποβολή δηλώσεων για ακίνητα εντός αντικειμενικού συστήματος επιταχύνει σημαντικά τις διαδικασίες. Πλέον, οι περισσότερες πράξεις ολοκληρώνονται χωρίς επίσκεψη στα Κέντρα Φορολογίας Κεφαλαίου (ΚΕΦΟΚ) ή στις ΔΟΥ, γεγονός που αποτελεί ισχυρό επιχείρημα για την επέκταση του συστήματος. Ο επόμενος στόχος είναι η πλήρης κάλυψη και των 2.100 περιοχών εκτός αντικειμενικού, ώστε κανείς φορολογούμενος να μη χρειάζεται πλέον να αντιμετωπίζει χαρτιά, ουρές και γραφειοκρατικές καθυστερήσεις για τη διεκπεραίωση μιας απλής μεταβίβασης. Ο σχεδιασμός προβλέπει την ολοκλήρωση της μετάβασης εντός του 2027, με παράλληλη σταδιακή ένταξη των εκτός συστήματος περιοχών στο πλαίσιο των αντικειμενικών αξιών.
