Τα προκαταρκτικά στοιχεία της απογραφής 2025 φέρνουν στο φως ένα ανησυχητικό δεδομένο για τον πληθυσμό της Ιαπωνίας: η χώρα έχασε 3 εκατομμύρια κατοίκους μέσα σε πέντε χρόνια, με τον αριθμό των κατοίκων να υποχωρεί στα 123 εκατομμύρια. Η μείωση αντιστοιχεί σε 2,5% του πληθυσμού της περιόδου 2020-2025, καταγράφοντας το χειρότερο αρνητικό ρεκόρ από την έναρξη των σχετικών μετρήσεων το 1920. Πρόκειται για αριθμούς που αποκαλύπτουν την πραγματική κλίμακα μιας δημογραφικής κρίσης που επιδεινώνεται χρόνο με χρόνο.
Τι έγινε: Ρεκόρ πληθυσμιακής συρρίκνωσης
Η απογραφή στην Ιαπωνία διεξάγεται κάθε πέντε χρόνια, και τα δεδομένα που ανακοινώθηκαν φέτος είναι τα πιο δυσοίωνα που έχουν καταγραφεί από τη δεκαετία του 1920. Ο πληθυσμός της Ιαπωνίας έφτασε τα 123 εκατομμύρια το 2025, με απώλεια τριών εκατομμυρίων κατοίκων σε σχέση με το 2020. Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτή η πτώση είναι τριπλάσια από εκείνη που καταγράφηκε στην προηγούμενη πενταετία 2015-2020, γεγονός που δείχνει ότι η επιτάχυνση της δημογραφικής συρρίκνωσης εντείνεται ραγδαία.
Την ίδια ώρα, ο αριθμός των γεννήσεων υποχώρησε για δέκατη συνεχόμενη χρονιά το 2025, φτάνοντας τις 705.809 — ένας αριθμός που αντικατοπτρίζει τη συνεχή αδυναμία αναπλήρωσης του πληθυσμού. Ο δείκτης γεννητικότητας το 2023 είχε ήδη πέσει στο 1,2, πολύ κάτω από το 2,1 που απαιτείται για να παραμείνει σταθερός ο πληθυσμός μιας χώρας. Σύμφωνα με δεδομένα της Παγκόσμιας Τράπεζας, η Ιαπωνία κατέχει τον δεύτερο γηραιότερο πληθυσμό παγκοσμίως, υστερώντας μόνο έναντι του Μονακό. Η γήρανση και η έλλειψη νέων γεννήσεων αποτελούν έναν δυσεπίλυτο συνδυασμό που επιδεινώνει διαρκώς την κατάσταση.
Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι η Ιαπωνία, η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, αντιμετωπίζει μια κρίση ιστορικής κλίμακας. Ο πληθυσμός συρρικνώνεται με ρυθμούς που δεν είχαν προβλεφθεί ακόμη και δύο δεκαετίες πριν. Η ταχύτητα της μείωσης — ένας στους σαράντα κατοίκους χάθηκε σε μόλις πέντε χρόνια — αναδεικνύει τη βαθύτητα του δομικού προβλήματος που αντιμετωπίζει η ιαπωνική κοινωνία. Τα αποτελέσματα της απογραφής δεν αφήνουν πλέον περιθώρια αμφιβολίας για την κατεύθυνση των πραγμάτων.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Η κυβέρνηση αδυνατεί να ανακόψει την πτώση
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Μινορού Κίχαρα δήλωσε ότι τα νέα δεδομένα «επιβεβαιώνουν για ακόμη μια φορά ότι η δημογραφική παρακμή επιδεινώνεται». Η τοποθέτησή του αποτυπώνει μια παραδοχή αδυναμίας από την ιαπωνική κυβέρνηση, η οποία εδώ και χρόνια καταβάλλει προσπάθειες χωρίς αξιόλογα αποτελέσματα. Μια κυβέρνηση μετά την άλλη ανακοίνωνε νέα πακέτα μέτρων για την αντιστροφή της τάσης, με τον αντίκτυπο να παραμένει πενιχρός. Ο Κίχαρα επιβεβαίωσε ουσιαστικά αυτό που τα νούμερα άλλωστε φανερώνουν: η πορεία δεν αλλάζει.
Τα μέτρα που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια ήταν ποικίλα και φιλόδοξα: αύξηση επιδομάτων για την εκπαίδευση παιδιών, επιδότηση γονικών αδειών, ακόμη και δημιουργία κρατικών εφαρμογών γνωριμιών με στόχο να ενθαρρυνθούν οι γάμοι. Παρόλα αυτά, οι γεννήσεις συνεχίζουν να πέφτουν χρόνο με χρόνο χωρίς διακοπή. Η πρόκληση είναι δομική: η σύγχρονη ιαπωνική κοινωνία χαρακτηρίζεται από υψηλό κόστος ζωής, εντατικές εργασιακές απαιτήσεις και κοινωνικές νόρμες που καθιστούν δύσκολη την ανατροφή παιδιών, ιδίως για τις νέες γυναίκες.
Όσον αφορά στο ζήτημα της μετανάστευσης, η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι κινείται σε αντίθετη κατεύθυνση από αυτή που προτείνουν αρκετοί αναλυτές. Ενώ η αύξηση της εισροής αλλοδαπών εργαζόμενων αναφέρεται ως μια δυνητική λύση για τη δημογραφική συρρίκνωση, η Τακαΐτσι εφαρμόζει αυστηρότερα μέτρα για τη μείωση — και όχι την αύξηση — της μετανάστευσης στη χώρα. Αυτή η πολιτική επιλογή αφήνει τον πληθυσμό της Ιαπωνίας χωρίς το κύριο εργαλείο που χρησιμοποιούν άλλες ανεπτυγμένες χώρες για να αντισταθμίσουν τη γήρανση και τις χαμηλές γεννήσεις.
