Το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης προωθεί νέο θεσμικό πλαίσιο για τη μισθολογική διαφάνεια, με στόχο να κατοχυρωθεί η αρχή της ίσης αμοιβής για ίση εργασία. Το νομοσχέδιο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία 2023/970 και εισάγει υποχρεωτικούς κανόνες τόσο για τη φάση της πρόσληψης όσο και για την εν εξελίξει εργασιακή σχέση. Η κίνηση γίνεται σε μια περίοδο όπου το μισθολογικό χάσμα ανδρών-γυναικών στην Ελλάδα ανέρχεται στο 13,4%, ξεπερνώντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Τι αλλάζει με το νέο νομοσχέδιο
Το νομοσχέδιο οργανώνει τους κανόνες διαφάνειας σε δύο βασικούς άξονες: πριν από την πρόσληψη και κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης. Στον πρώτο άξονα, ο εργοδότης υποχρεούται πλέον να γνωστοποιεί στον υποψήφιο εργαζόμενο, πριν καν γίνει η συνέντευξη, το ύψος των αποδοχών ή το προβλεπόμενο μισθολογικό εύρος για τη θέση. Επίσης οφείλει να τον ενημερώνει για τη Συλλογική Σύμβαση Εργασίας που ισχύει, εφόσον εφαρμόζεται. Από την άλλη, απαγορεύεται ρητά να ζητά πληροφορίες για τις προηγούμενες αποδοχές του υποψηφίου, μια πρακτική που συχνά συντηρούσε ανισότητες από τη μία θέση στην άλλη.
Παράλληλα, ολόκληρη η διαδικασία πρόσληψης — από την προκήρυξη ως και τη συνέντευξη — οφείλει να είναι ουδέτερη ως προς το φύλο και απαλλαγμένη από κάθε διάκριση. Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις επικοινωνούν τις ανοιχτές θέσεις εργασίας, καθώς μέχρι σήμερα δεν υπήρχε αντίστοιχη υποχρέωση. Η νέα ρύθμιση θέτει σαφή όρια και δημιουργεί ευθύνη για τους εργοδότες που δεν συμμορφώνονται.
Στο πλαίσιο της ελληνικής ενσωμάτωσης, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει μια επιπλέον πρόβλεψη που ξεπερνά τα όσα απαιτεί η ευρωπαϊκή οδηγία: όταν εφαρμόζεται Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΣΣΕ), θεωρείται καταρχήν ότι δεν υπάρχουν αδικαιολόγητες μισθολογικές διακρίσεις κατά τη συζήτηση εργατικής διαφοράς στην Επιθεώρηση Εργασίας. Οι ΣΣΕ μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται ως βάση για τη δημιουργία μισθολογικών δομών στις επιχειρήσεις, κάτι που απλοποιεί σημαντικά τις διαδικασίες.
Κεραμέως: «Αποδοχές ανάλογα με την αξία, όχι το φύλο»
Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως τοποθετήθηκε δημόσια για το νομοσχέδιο, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. «Το νέο νομοσχέδιο αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της ισότητας στην εργασία», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Με περισσότερη διαφάνεια στις αμοιβές και ουσιαστικά εργαλεία ελέγχου, διασφαλίζουμε ότι οι αποδοχές κάθε εργαζομένου θα καθορίζονται από την αξία και την προσφορά του και όχι από το φύλο του». Η υπουργός ανέφερε επίσης ότι η κυβέρνηση «συνεχίζει τις μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν τις ίσες ευκαιρίες για όλους».
Τα στοιχεία που συνοδεύουν το νομοσχέδιο κάνουν ακόμη πιο εύγλωττη την ανάγκη για δράση. Σύμφωνα με τα δεδομένα για το 2024, το μέσο μισθολογικό χάσμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώθηκε στο 11,1% — δηλαδή οι γυναίκες κερδίζουν κατά μέσο όρο 11,1 σεντς λιγότερο για κάθε ευρώ που κερδίζουν οι άνδρες. Στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 13,4%, υψηλότερο από τον κοινοτικό μέσο όρο, γεγονός που καταδεικνύει την ανάγκη για άμεσες και στοχευμένες παρεμβάσεις.
Ωστόσο, το νομοσχέδιο δεν αποσκοπεί μόνο στην τιμωρία των παραβατών. Το υπουργείο Εργασίας επισημαίνει ότι με την προώθηση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας ως εργαλείου χάραξης μισθολογικής πολιτικής, δίνεται και ένα θετικό κίνητρο στις επιχειρήσεις να υπογράφουν περισσότερες ΣΣΕ. Η λογική είναι ότι όσες επιχειρήσεις εφαρμόζουν ΣΣΕ έχουν ένα τεκμήριο συμμόρφωσης, κάτι που απλοποιεί τη διοικητική τους επιβάρυνση και ταυτόχρονα ενισχύει την κοινωνική συμφωνία εργαζομένων-εργοδοτών.
Τι ακολουθεί για επιχειρήσεις και εργαζόμενους
Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, οι επιχειρήσεις οφείλουν να διαθέτουν σαφείς μισθολογικές δομές και να υπόκεινται σε ελέγχους για τον εντοπισμό αδικαιολόγητων αποκλίσεων. Όπου εντοπιστούν τέτοιες αποκλίσεις, προβλέπονται κυρώσεις. Η υποχρέωση αυτή επεκτείνεται και στη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, όχι μόνο κατά την πρόσληψη, ώστε να διασφαλίζεται η συνεχής εφαρμογή της αρχής της ισότητας. Με τον τρόπο αυτό, το νομοσχέδιο δημιουργεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης και διόρθωσης των μισθολογικών ανισοτήτων, που καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο ζωής μιας εργασιακής σχέσης.
