Ιστορικό νομοθετικό βήμα για τον χωρικό σχεδιασμό της Ελλάδας έγινε σήμερα, Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026, καθώς ο Κώδικας Χωροταξίας-Πολεοδομίας εισήχθη στην Ολομέλεια της Βουλής για συζήτηση και κύρωση. Το εκτεταμένο αυτό νομοθετικό εγχείρημα, που παρουσίασε ο υπουργός ΥΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρος, έρχεται να βάλει τέλος σε έναν αιώνα κατακερματισμένης νομοθεσίας για τη δόμηση, τα αυθαίρετα και τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο κωδικοποιητικό νόμο που έχει κατατεθεί ποτέ στη Βουλή των Ελλήνων σε αυτόν τον τομέα, ενώ η σύνταξή του απαίτησε έξι και πλέον χρόνια εργασίας.
Τι είναι ο Κώδικας Χωροταξίας-Πολεοδομίας
Ο νέος Κώδικας αποτελείται από 477 άρθρα και συγκεντρώνει διατάξεις που προέρχονται από 181 διαφορετικά νομοθετήματα της τελευταίας εκατονταετίας. Μέχρι σήμερα, οι κανόνες για τη χωροταξία, τη δόμηση, τις πολεοδομικές άδειες, τα αυθαίρετα και τον χωρικό σχεδιασμό βρίσκονταν διάσπαρτοι σε δεκάδες νόμους, προεδρικά διατάγματα και κανονιστικές πράξεις — ένα σύστημα που δημιουργούσε ανασφάλεια δικαίου και αντίθετες ερμηνείες. Το ΥΠΕΝ τονίζει ότι η νέα κωδικοποίηση δεν αλλάζει το ισχύον δίκαιο, αλλά συγκεντρώνει και οργανώνει το σύνολο των υφιστάμενων διατάξεων σε ένα ενιαίο, κατανοητό και διαρκώς επικαιροποιούμενο πλαίσιο. Ο Κώδικας αποτέλεσε προτεραιότητα του υπουργείου από το 2020 και διαρθρώνεται σε εννέα μέρη, που καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα από τον χωρικό σχεδιασμό και τις αστικές αναπλάσεις έως τους κανόνες δόμησης, τις οικοδομικές άδειες, τα αυθαίρετα και τις εθνικές στρατηγικές για την αστική ανθεκτικότητα και την κλιματική προσαρμογή. Παράλληλα, το ΥΠΕΝ σχεδιάζει μια ηλεκτρονική βάση, προσβάσιμη δωρεάν σε όλους τους πολίτες, όπου θα ενσωματώνεται κάθε νέα μεταρρύθμιση. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι μηχανικοί, δικηγόροι, επενδυτές και δημόσιες υπηρεσίες θα έχουν για πρώτη φορά ένα ενιαίο σημείο αναφοράς, αντί να ψάχνουν σε δεκάδες διαφορετικά νομοθετήματα.
Τιμητική ονομασία για τον Νικόλαο Ταγαρά
Με εντολή του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο υπουργός Παπασταύρος κατέθεσε κατά την έναρξη της συζήτησης νομοτεχνική βελτίωση, με την οποία ο τίτλος του νομοσχεδίου μετονομάζεται σε «Κύρωση Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας Νικόλαος Ταγαράς». Η κίνηση αυτή αποτελεί τιμητική αναγνώριση της μακράς συμβολής του αειμνήστου Νικολάου Ταγαρά στην προώθηση των πολιτικών χωροταξίας, πολεοδομικού σχεδιασμού και προστασίας του δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος. Ο υπουργός Παπασταύρος τον χαρακτήρισε «πρωτεργάτη του σύγχρονου πολεοδομικού σχεδιασμού» και τόνισε ότι ο Ταγαράς αποτελούσε σημείο αναφοράς πέρα από κόμματα και παρατάξεις. «Με το ήθος του, τη διαδρομή του, το παράδειγμά του, τη σεμνότητά του, δίδαξε σε όσους είχαμε την τιμή να συνεργαστούμε μαζί του κάτι βαθύτερο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός. Ο Παπασταύρος επικαλέστηκε τον ποιητή Οδυσσέα Ελύτη, λέγοντας ότι ο Ταγαράς έκανε πράξη το «κάνε άλμα πιο γρήγορα από τη φθορά» — με έναν σεμνό και αθόρυβο τρόπο που υπηρέτησε το άλμα από την πολυνομία στην τάξη, από την αδράνεια στην πράξη, από τη σύγχυση στον κανόνα.
Τι ακολουθεί μετά την κατάθεση
Η κατάθεση του Κώδικα στη Βουλή των Ελλήνων σηματοδοτεί το αποκορύφωμα μιας μακράς επιστημονικής και νομοτεχνικής διαδικασίας. Ο Κώδικας αποτελεί, όπως τονίζει το ΥΠΕΝ, «τιτάνιο επιστημονικό έργο κορυφαίας Επιτροπής» που χρειάστηκε πάνω από έξι χρόνια για να συγκεντρώσει, καταγράψει και ερμηνεύσει το σύνολο των σχετικών διατάξεων. Η νέα ενιαία βάση χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας θα επιτρέπει στο εξής την ενσωμάτωση κάθε νέας μεταρρύθμισης σε ένα μόνο κείμενο, αποτρέποντας την επανάληψη του φαινομένου της πολυνομίας που ταλαιπώρησε πολίτες και υπηρεσίες για δεκαετίες. Ωστόσο, το τελικό στάδιο αφορά στην ψηφοφορία κύρωσης από την Ολομέλεια, η οποία θα κρίνει αν ο Κώδικας Χωροταξίας-Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» θα αποτελέσει επίσημα νόμο του κράτους και θεσμική παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.
