Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πραγματοποιεί σήμερα, 4 Ιουνίου, ένα εντατικό βαλκανικό 24ωρο με στάθμευση στη Σόφια και στο Τιβάτ του Μαυροβουνίου. Ο πρωθυπουργός συναντά τον νέο πρωθυπουργό της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, με τα ζητήματα άμυνας και ενέργειας να κυριαρχούν στην ατζέντα. Αργότερα το απόγευμα μεταβαίνει στο Μαυροβούνιο για δείπνο με ηγέτες της ΕΕ και των Δυτικών Βαλκανίων, παραμονή κρίσιμης Συνόδου Κορυφής. Η Αθήνα επιδιώκει μέσα από αυτές τις επαφές να ενισχύσει τον ρόλο της ως παράγοντας σταθερότητας και συνεργασίας στα Βαλκάνια.
Τι έγινε: Μητσοτάκης στη Σόφια για ενέργεια και αεράμυνα
Ο Μητσοτάκης συγκαταλέγεται στους πρώτους Ευρωπαίους ηγέτες που επισκέπτονται τον Ρούμεν Ράντεφ μετά τον σχηματισμό της νέας βουλγαρικής κυβέρνησης, γεγονός που αναδεικνύει το υψηλό επίπεδο των διμερών σχέσεων. Στη Σόφια, οι δύο ηγέτες συνομιλούν πρώτα σε κλειστές συσκέψεις μαζί με τις αντιπροσωπείες των χωρών τους και στη συνέχεια προχωρούν σε κοινές δηλώσεις. Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκονται η ενεργειακή και η μεταφορική διασυνδεσιμότητα, με τον Κάθετο Διάδρομο LNG να αποτελεί το κεντρικό έργο υποδομών. Το έργο αυτό θεωρείται από την Αθήνα ως μοχλός ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας ολόκληρης της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Η αμυντική συνεργασία κατέχει εξίσου κεντρική θέση στις συνομιλίες. Τον Μάρτιο, με απόφαση του ΚΥΣΕΑ, η Ελλάδα εγκατέστησε μια πυροβολαρχία Patriot στο Διδυμότειχο, παρέχοντας αντιβαλλιστική κάλυψη σε μεγάλο τμήμα της βουλγαρικής επικράτειας, κατόπιν αιτήματος της Σόφιας. Παράλληλα, δύο μαχητικά F-16 ανέλαβαν εναέρια κάλυψη των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών της χώρας. Η κίνηση αυτή αποτέλεσε ισχυρό σήμα αλληλεγγύης ανάμεσα στους δύο εταίρους στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ. Η απόσυρση της συστοιχίας τον Μάιο με νέα απόφαση του ΚΥΣΕΑ είχε πυροδοτήσει εσωτερικές συζητήσεις και ερωτήματα.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας είχε ήδη προετοιμάσει το έδαφος με επαφές στη Σόφια, μιλώντας για «κοινή βούληση» εμβάθυνσης της αμυντικής συνεργασίας των δύο κρατών, ιδίως στον τομέα της καινοτομίας. Ο Δένδιας είχε επίσης εντοπίσει «μεγάλα περιθώρια συνεργασίας» μέσω του Κανονισμού SAFE, που αφορά την ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η σημερινή επίσκεψη του πρωθυπουργού κλείνει τον κύκλο αυτών των προπαρασκευαστικών επαφών και αποσκοπεί στη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής κατεύθυνσης μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας. Στόχος είναι να αποτυπωθεί στις κοινές δηλώσεις η βούληση και των δύο πλευρών να διατηρήσουν στενή συνεργασία σε μια περίοδο γεωπολιτικών αναταράξεων για την Ευρώπη.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Η Ελλάδα ενισχύει τον ρόλο της στα Βαλκάνια
Κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι η Αθήνα αποδίδει μεγάλη σημασία στην εμβάθυνση των σχέσεων με τη Βουλγαρία σε μια συγκυρία αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να προβάλλει τη χώρα ως κεντρικό παράγοντα ενεργειακής ασφάλειας, αξιοποιώντας τις γεωγραφικές και υποδομιακές δυνατότητές της. Ο Μητσοτάκης εμφανίζεται ως ένας από τους πρώτους Ευρωπαίους ηγέτες που αναγνωρίζουν ουσιαστικά τη νέα βουλγαρική κυβέρνηση, στέλνοντας σαφές μήνυμα στρατηγικής εγγύτητας. Αυτή η επιλογή χρονισμού ενισχύει το αφήγημα της Αθήνας περί εμβάθυνσης των σχέσεων με εταίρους στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ.
Στο παρασκήνιο της σημερινής περιοδείας βρίσκεται και η υπόθεση των σοβαρών επεισοδίων στο Ζβέρνετς της Αλβανίας το Σάββατο 30 Μαΐου, κατά τη διάρκεια των οποίων τραυματίστηκε Έλληνας πολίτης. Κυβερνητικές πηγές επιφυλάσσουν, εκτός απροόπτου, ένα ακόμη μήνυμα προς τα Τίρανα στο φόντο αυτών των επεισοδίων. Η συγκεκριμένη υπόθεση παραμένει ανοιχτή και η ελληνική πλευρά παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Οι πολυεπίπεδες βαλκανικές επαφές παρέχουν στον πρωθυπουργό διπλωματικά περιθώρια για τη διατύπωση θέσεων πέρα από τα επίσημα διμερή κανάλια.
Τι ακολουθεί: Δείπνο στο Τιβάτ και Σύνοδος Κορυφής
Το απόγευμα της 4ης Ιουνίου ο Μητσοτάκης φτάνει στο παραθαλάσσιο Τιβάτ για το δείπνο που παραθέτει ο Πρόεδρος του Μαυροβουνίου, Γιάκοβ Μιλάτοβιτς, προς τους ηγέτες της ΕΕ και των Δυτικών Βαλκανίων, με αφορμή τους εορτασμούς της εθνικής επετείου της χώρας. Η σύναξη αυτή γίνεται παραμονή της Συνόδου Κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων, ενός φόρουμ μεγάλης γεωπολιτικής σημασίας για το μέλλον της ευρωπαϊκής διεύρυνσης. Η ελληνική κυβέρνηση επαναλαμβάνει σταθερά ότι υποστηρίζει τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως επένδυση στην ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ευημερία της ευρωπαϊκής ηπείρου. Ωστόσο, η Αθήνα υπογραμμίζει ότι η ενταξιακή πορεία κάθε υποψήφιας χώρας εξαρτάται από τις δικές της επιδόσεις και την πρόοδο των μεταρρυθμίσεών της.
