Η κυβέρνηση Τραμπ αντιμετωπίζει ένα από τα πιο σύνθετα διλήμματα της εξωτερικής πολιτικής της: πώς να εμποδίσει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, όταν μεγάλο μέρος του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης βρίσκεται θαμμένο σε βαθύτατες υπόγειες εγκαταστάσεις, δυσπρόσιτες ακόμη και για τις ισχυρότερες αμερικανικές βόμβες.
Τι συμβαίνει με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δεσμευθεί δημόσια ότι δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Στο επίκεντρο αυτής της υπόσχεσης βρίσκεται ένα τεράστιο απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, το οποίο σύμφωνα με ειδικούς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή τουλάχιστον 10 πυρηνικών βομβών, εφόσον υποστεί την απαραίτητη επεξεργασία. Το πρόβλημα είναι ότι η στρατιωτική επιλογή παρουσιάζει τεράστιες δυσκολίες, καθώς μέρος του υλικού φαίνεται να βρίσκεται σε υπόγειες εγκαταστάσεις τόσο βαθιά ενταφιασμένες ώστε ακόμη και ισχυρές αμερικανικές βόμβες διάτρησης καταφυγίων ενδέχεται να μην μπορούν να τις καταστρέψουν. Αυτή η εκτίμηση αναγκάζει την Ουάσινγκτον να αναζητά εναλλακτικές λύσεις.
Σύμφωνα με την τελευταία εκτίμηση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), το Ιράν διέθετε περίπου 970 λίβρες ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%. Πρόκειται για επίπεδο που πλησιάζει επικίνδυνα το στρατιωτικό όριο, αφού το ουράνιο που χρησιμοποιείται σε πυρηνικά όπλα εμπλουτίζεται περίπου στο 90%. Το υλικό αυτό φυλάσσεται σε κυλινδρικά δοχεία περίπου στο μέγεθος φιαλών κατάδυσης, γεγονός που επιτρέπει τη διασπορά του σε πολλές τοποθεσίες. Αυτό καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την παρακολούθηση από τις δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών, ιδίως χωρίς πλήρεις επιθεωρήσεις της ΙΑΕΑ.
Οι περισσότερες εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι μεγάλο μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου βρίσκεται κοντά στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν, στο Ιράν. Η περιοχή διαθέτει υπόγειες εγκαταστάσεις θαμμένες κάτω από βουνό, γεγονός που τις καθιστά εξαιρετικά δύσκολους στόχους για οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση. Αναλύσεις δορυφορικών εικόνων έδειξαν ότι είσοδοι σηράγγων είχαν υποστεί ζημιές από αμερικανικά πλήγματα στον πόλεμο των 12 ημερών, όταν οι ΗΠΑ εμπλάκηκαν στο πλευρό του Ισραήλ. Ωστόσο, στη συνέχεια εντοπίστηκαν εργασίες αποκατάστασης, με το Ιράν να φέρεται να συνεχίζει να κρύβει τις δραστηριότητές του.
Αντιδράσεις και διπλωματική κατεύθυνση
Μπροστά στο αδιέξοδο της στρατιωτικής επιλογής, η κυβέρνηση Τραμπ στρέφεται ολοένα πιο ανοιχτά στη διπλωματική οδό. Ο στόχος είναι να πειστεί η Τεχεράνη να παραδώσει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο με αντάλλαγμα οικονομικά κίνητρα, κυρίως ανακούφιση από τις κυρώσεις που πλήττουν σφοδρά την ιρανική οικονομία. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο ήταν σαφής σε ακρόαση στη Γερουσία: «Το Ιράν υφίσταται κυρώσεις επειδή έχει υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο. Το Ιράν υφίσταται κυρώσεις λόγω των πυρηνικών του δραστηριοτήτων». Πρόσθεσε ότι αν η Τεχεράνη συμφωνήσει να εγκαταλείψει αυτά τα στοιχεία, θα ακολουθήσει ελάφρυνση κυρώσεων συνδεδεμένη με την τήρηση της συμφωνίας. Στην ουσία, η Ουάσινγκτον μετατρέπει το ουράνιο σε αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Παράλληλα, ο Τραμπ εξέπεμψε αισιόδοξα μηνύματα για την πορεία των διαπραγματεύσεων. Μιλώντας στους δημοσιογράφους στο Λευκό Οίκο την Τετάρτη, ανέφερε ότι ενδέχεται να σημειωθεί πρόοδος ήδη από το ερχόμενο Σαββατοκύριακο. «Μπορεί και να μην συμβεί», παραδέχτηκε ο Πρόεδρος, για να προσθέσει αμέσως: «Μπορεί όμως να συμβεί το Σαββατοκύριακο». Μιλώντας ειδικά για τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, ο Τραμπ δήλωσε ότι στο πλαίσιο της συμφωνίας που συζητείται, «θα τα πάρουμε στο όχι πολύ μακρινό μέλλον», υπαινισσόμενος ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος φρόντισε επίσης να διαχωρίσει το θέμα των Στενών του Ορμούζ από τις εχθροπραξίες στον Λίβανο, υποσχόμενος ότι τα Στενά θα ανοίξουν «αμέσως μετά την υπογραφή συμφωνίας» με την Τεχεράνη. Η δέσμευση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, καθώς μέσω των Στενών του Ορμούζ διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας πετρελαίου.
Τι ακολουθεί στις διαπραγματεύσεις
Όλα δείχνουν ότι οι επόμενες ημέρες θα είναι κρίσιμες για την εξέλιξη των αμερικανοϊρανικών διαπραγματεύσεων. Ο Τραμπ έχει θέσει ως βασικό στόχο την παράδοση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, ενώ η Τεχεράνη αναμένεται να ζητήσει σημαντικές οικονομικές παραχωρήσεις ως αντάλλαγμα. Η επιτυχία ή αποτυχία αυτών των συνομιλιών θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την ασφάλεια της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, αλλά και το κατά πόσον η Ουάσινγκτον θα καταφέρει να εκπληρώσει τη δέσμευση του Τραμπ για μια Μέση Ανατολή χωρίς πυρηνικό εξοπλισμό στα χέρια του Ιράν.
