Μια σημαντική επιστημονική πρόοδος στον τομέα των μεταμοσχεύσεων νεφρού καταγράφεται από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Πενσυλβανίας στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ. Για πρώτη φορά, τρεις ασθενείς με υπερευαίσθητο ανοσοποιητικό σύστημα, που τους αποκλείει από τη λίστα αναμονής για μόσχευμα, υποβλήθηκαν επιτυχώς σε μεταμόσχευση χάρη στη χρήση τροποποιημένων ανοσοκυττάρων CAR-T. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν σε δύο μελέτες στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό New England Journal of Medicine.
Τι έγινε: Η πρωτοποριακή εφαρμογή των CAR-T
Το πρόβλημα που καλείται να λύσει η νέα μέθοδος αφορά ένα συγκεκριμένο και ιδιαίτερα δύσκολο υποσύνολο νεφροπαθών. Σύμφωνα με τους συγγραφείς των μελετών, περίπου το 5-10% των ασθενών που βρίσκονται σε λίστα αναμονής για νεφρικό μόσχευμα δεν μπορούν τελικά να μεταμοσχευθούν, καθώς το εξαιρετικά ισχυρό ανοσοποιητικό τους σύστημα θα οδηγούσε σε άμεση απόρριψη του μοσχεύματος. Αυτοί οι ασθενείς, παρά το γεγονός ότι ενδεχομένως βρεθεί συμβατός δότης, χάνουν τη ζωή τους εξαιτίας αυτής ακριβώς της ανοσολογικής δυσκολίας.
Οι επιστήμονες εφάρμοσαν τεχνολογία CAR-T, δηλαδή τροποποιημένα ανοσοκύτταρα που προέρχονται από τον ίδιο τον ασθενή, με στόχο να αποευαισθητοποιηθεί το ανοσοποιητικό τους σύστημα πριν από τη μεταμόσχευση. Επικεφαλής της έρευνας ήταν ο Βιτζέι Μποτζ, επίκουρος καθηγητής στο τμήμα Παθολογοανατομίας του Πανεπιστημίου Πέρελμαν της Πενσυλβανίας, σε συνεργασία με ομάδα ερευνητών υπό την εποπτεία του καθηγητή Χειρουργικής Αλί Νατζί. Η μέθοδος εφαρμόστηκε συνολικά σε τρεις ασθενείς και τα αποτελέσματα κρίθηκαν θετικά.
Μέχρι σήμερα, η τεχνολογία CAR-T χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για την αντιμετώπιση αιματολογικών κακοηθειών, κυρίως λεμφωμάτων. Η μεταφορά της στον χώρο των μεταμοσχεύσεων αποτελεί τομή, καθώς ανοίγει έναν εντελώς νέο δρόμο για ασθενείς που μέχρι τώρα θεωρούνταν αμεταμόσχευτοι. Η κλινική μελέτη βρίσκεται στη φάση Ι, που σημαίνει ότι αξιολογούνται κυρίως η ασφάλεια και η εφικτότητα της μεθόδου.
Πλαίσιο: Γιατί οι υπάρχουσες μέθοδοι δεν αρκούν
Μέχρι πρότινος, οι γιατροί αντιμετώπιζαν τους υπερευαίσθητους ασθενείς με συνδυασμό θεραπειών που στόχευαν στην καταστολή του ανοσοποιητικού τους. Η πλασμαφαίρεση, διάφορες ανοσοκατασταλτικές θεραπείες και άλλες τεχνικές χρησιμοποιούνταν ανάλογα με τα αντισώματα που ήταν ενεργά στον οργανισμό κάθε νεφροπαθούς. Ωστόσο, αυτές οι μέθοδοι παρουσίαζαν ένα κρίσιμο μειονέκτημα: δεν είχαν μόνιμο αποτέλεσμα, αφήνοντας τον ασθενή εκτεθειμένο σε κίνδυνο απόρριψης του μοσχεύματος ακόμη και μετά την επέμβαση.
Παράλληλα, κάποιοι από αυτούς τους ασθενείς είχαν τη δυνατότητα μεταμόσχευσης από πτωματικό δότη, αλλά και σε αυτή την περίπτωση ο κίνδυνος απόρριψης ή ακόμη και θανάτου οδηγούσε συχνά στην εξαίρεσή τους από τη λίστα αναμονής. Η νέα προσέγγιση με CAR-T επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα στη ρίζα του, τροποποιώντας τη λειτουργία του ίδιου του ανοσοποιητικού συστήματος ώστε να γίνει ανεκτικό στο μόσχευμα. Αυτή η διαφορά στο επίπεδο δράσης είναι που καθιστά τη μέθοδο ιδιαίτερα ελπιδοφόρα για την επιστημονική κοινότητα.
Αξίζει να αναφερθεί ότι η εφαρμογή των CAR-T σε αυτοάνοσα νοσήματα βρίσκεται ήδη υπό διερεύνηση, χωρίς όμως να έχει οριστικοποιηθεί κάποια θεραπεία μέχρι σήμερα. Η επιτυχής χρήση τους στις μεταμοσχεύσεις νεφρού ενισχύει την πεποίθηση ότι τα τροποποιημένα αυτά ανοσοκύτταρα μπορούν να βρουν εφαρμογή σε πολύ ευρύτερο φάσμα παθήσεων από αυτό που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα.
Τι ακολουθεί: Η έρευνα συνεχίζεται
Η κλινική μελέτη με τα CAR-T σε μεταμοσχεύσεις νεφρού βρίσκεται ακόμη στα πρώτα στάδιά της, με τους τρεις ασθενείς να αποτελούν την αρχική ομάδα αξιολόγησης. Η φάση Ι κλινικής μελέτης επικεντρώνεται πρωτίστως στην ασφάλεια της μεθόδου και στην επιβεβαίωση ότι η αποευαισθητοποίηση επιτυγχάνεται χωρίς ανεπιθύμητες επιπλοκές. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Πέρελμαν θα συνεχίσουν τη διερεύνηση της μεθόδου, με στόχο την επέκτασή της σε μεγαλύτερο αριθμό ασθενών και την πιθανή επέκταση σε άλλες μορφές μεταμοσχεύσεων στο μέλλον.
