Σπάνια συμβαίνει μια πρώην ηγέτιδα της Ευρώπης να μιλά με τόση ειλικρίνεια για τις αποτυχίες της θητείας της. Η Άνγκελα Μέρκελ, η γυναίκα που κυβέρνησε τη Γερμανία για 16 ολόκληρα χρόνια, επέλεξε να μιλήσει ανοιχτά στη Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung, παραδεχόμενη σφάλματα σε κρίσιμους τομείς της εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής. Μια ομολογία που, έστω και καθυστερημένη, αναγνωρίζει ότι ακόμη και οι πιο ισχυροί ηγέτες δεν είναι αλάνθαστοι.
Η Μέρκελ εξέθεσε με λεπτομέρεια τα σημεία στα οποία θεωρεί ότι η κυβέρνησή της κινήθηκε με ανεπαρκή ταχύτητα. Από την αμυντική πολιτική και τον στόχο του ΝΑΤΟ για δαπάνες ύψους 2% του ΑΕΠ, μέχρι την κλιματική αλλαγή και την ψηφιοποίηση, η πρώην καγκελάριος άφησε να φανεί ότι πολλές ευκαιρίες χάθηκαν. Ωστόσο, φρόντισε να ενσωματώσει τις κριτικές αυτές στο ιστορικό πλαίσιο των εποχών εκείνων, υπερασπιζόμενη παράλληλα την πολιτική της λογική.
Αμυντικές δαπάνες και κλιματική πολιτική: τα μεγάλα κενά
Στον τομέα της άμυνας, η Μέρκελ ήταν ξεκάθαρη: «Κοιτάζοντας πίσω, δεν ήμασταν αρκετά γρήγοροι». Παραδέχθηκε ότι, αν και ο αμυντικός προϋπολογισμός αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της θητείας της, ο ρυθμός αύξησης δεν ανταποκρινόταν στις ανάγκες. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι οι αποφάσεις εκείνης της εποχής αντανακλούσαν την τότε εκτίμηση για τις ανάγκες ασφαλείας — μια διευκρίνιση που αποτυπώνει την επιθυμία της να εξηγήσει χωρίς να απολογείται άνευ ορίων. Παράλληλα, η Μέρκελ αναγνώρισε ότι η πολιτική για το κλίμα υστέρησε σε φιλοδοξία. «Δεν μπορώ να πω ότι κάναμε αρκετά σε σχέση με ό,τι θα ήταν απαραίτητο», δήλωσε με αφοπλιστική ειλικρίνεια. Το ίδιο ίσχυε και για τον τομέα της ψηφιοποίησης, στον οποίο η ίδια αναγνώρισε ότι η Γερμανία υστέρησε σε σχέση με τις εξελίξεις: «Ήμασταν πολύ αργοί». Οι ομολογίες αυτές προκαλούν εύλογο ενδιαφέρον, καθώς έρχονται από μια ηγέτιδα που εθεωρείτο σύμβολο σταθερότητας και πολιτικής προσήλωσης στα δεδομένα.
Μεταναστευτικό: υπεράσπιση με αστερίσκους
Πιο σύνθετη υπήρξε η τοποθέτηση της Μέρκελ στο μεταναστευτικό, ένα ζήτημα που σημάδεψε αρνητικά — για πολλούς — τη θητεία της. Η πρώην καγκελάριος υπερασπίστηκε τις επιλογές της, επισημαίνοντας ότι «πετύχαμε πολλά», ενώ παράλληλα αναγνώρισε ότι η εκατοντάδες χιλιάδων ανθρώπων που έφθαναν καθημερινά στη Γερμανία καθιστούσαν αδύνατη την επίτευξη 100% αποτελεσμάτων. Σε αυτό το πλαίσιο, ανέφερε ότι η συμφωνία ΕΕ–Τουρκίας αποτέλεσε ένα ουσιαστικό εργαλείο που μείωσε σημαντικά τις ροές. Ωστόσο, δεν απέφυγε να αντιμετωπίσει τη δυσάρεστη αλήθεια: η μεταναστευτική πολιτική της τροφοδότησε την άνοδο της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD). «Η AfD αναδύθηκε με φόντο τις πολιτικές μου κατά τη διάρκεια της κρίσης του ευρώ και φυσικά η απόφασή μου συνέβαλε στη νέα άνοδο της AfD στις δημοσκοπήσεις», παραδέχθηκε. Πρόκειται για μια ομολογία σημαντικού πολιτικού βάρους, που αποτυπώνει την ανατομία μιας απόφασης με μακροπρόθεσμες και αμφιλεγόμενες συνέπειες για τη γερμανική κοινωνία. Παράλληλα, η Μέρκελ δήλωσε ότι εξακολουθεί να απορρίπτει τους συνοριακούς ελέγχους, εκφράζοντας παράλληλα ικανοποίηση για την πρόοδο που σημείωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση στη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών.
Στήριξη στον Μερτς υπό δύσκολες συνθήκες
Κλείνοντας τη συνέντευξή της, η Μέρκελ στράφηκε στο παρόν, εκφράζοντας στήριξη στην κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς. Ζήτησε υπομονή απέναντι στον νέο καγκελάριο, επισημαίνοντας ότι η κυβέρνηση ανέλαβε τα καθήκοντά της «πριν από λίγο περισσότερο από ένα χρόνο» και ήδη έχει λάβει θεμελιώδεις αποφάσεις, όπως η έγκριση προϋπολογισμών, οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες και οι επενδύσεις σε υποδομές. Εξέφρασε επίσης εμπιστοσύνη στην ικανότητα της κυβέρνησης να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Σε αυτό το πλαίσιο, η Μέρκελ υπογράμμισε τη δυσκολία του εγχειρήματος, αναφερόμενη στις διεθνείς προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Γερμανία: την αλλαγή στάσης των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στην Ευρώπη, τον πόλεμο μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, αλλά και τις τεχνολογικές αναταραχές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη. Μια συνέντευξη αποτίμησης, που δείχνει μια πρώην ηγέτιδα έτοιμη να αντικρίσει την κληρονομιά της με ψυχραιμία — όχι αναίμακτα, αλλά ειλικρινά.
