Ο Ρόμαν Αμπράμοβιτς βρέθηκε στο επίκεντρο διπλωματικών επαφών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, με τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αποκαλύπτει για πρώτη φορά τον ρόλο του Ρώσου δισεκατομμυριούχου ως ενδιάμεσου στις επαφές με τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Η αποκάλυψη έγινε μέσα σε ένα ευρύτερο διπλωματικό κλίμα ανανεωμένης ευρωπαϊκής πίεσης για κατάπαυση του πυρός, με τον Ουκρανό πρόεδρο να βρίσκεται στο Λονδίνο για κρίσιμες συναντήσεις με τους ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Βρετανίας.
Τι έγινε: Ο Αμπράμοβιτς στο Κίεβο με μήνυμα για τον Πούτιν
Ο Ζελένσκι κάλεσε τον Ρόμαν Αμπράμοβιτς, πρώην ιδιοκτήτη της Τσέλσι, στο Κίεβο τον περασμένο μήνα, ζητώντας του να μεταφέρει προσωπικό μήνυμα στον Πούτιν ότι ήταν έτοιμος για μια απευθείας διμερή σύνοδο κορυφής — την πρώτη κατ’ ιδίαν επαφή των δύο ηγετών εδώ και περισσότερα από τέσσερα χρόνια. Η αποκάλυψη έγινε από τον ίδιο τον Ουκρανό πρόεδρο μιλώντας στο Sky News, επιβεβαιώνοντας δημοσίευμα των Financial Times που επικαλείτο τέσσερις πηγές που γνωρίζουν την υπόθεση. «Ήρθε στο Κίεβο. Μου είπε ότι έφερα ένα μήνυμα απευθείας σε εσένα και θέλω να πάρω μηνύματα από εσένα και να τα δώσω στον Πούτιν», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ζελένσκι. Ο Αμπράμοβιτς τόνισε ότι οι επαφές έπρεπε να γίνουν χαμηλού προφίλ, χωρίς δημοσιότητα, κάτι που ο Ουκρανός πρόεδρος αποδέχθηκε χωρίς αντίρρηση.
Σύμφωνα με τις πηγές των Financial Times, το Κίεβο ήθελε να αποδείξει έμπρακτα τη σοβαρότητά του ως προς την έναρξη απευθείας ειρηνευτικών συνομιλιών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ είναι απορροφημένες από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Η ουκρανική ηγεσία εκτιμά ότι η επιτυχία της στην αναχαίτιση της ρωσικής προέλασης — που έχει επιβραδυνθεί σημαντικά λόγω βαριών ρωσικών απωλειών — καθώς και οι επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας βαθιά στο ρωσικό έδαφος, δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για πίεση προς κατάπαυση του πυρός. Ο Πούτιν, ωστόσο, παραμένει πεπεισμένος για τις ανώτερες ρωσικές δυνατότητες και δεν έχει δείξει κανένα ενδιαφέρον για απευθείας συνάντηση.
Ο Αμπράμοβιτς δεν είναι άγνωστος στην ουκρανική διπλωματία. Ο Ρώσος επιχειρηματίας, ο οποίος βρίσκεται υπό κυρώσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ, είχε συμμετάσχει στις ειρηνευτικές συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης τον Μάρτιο του 2022, οι οποίες κατέρρευσαν μετά τις καταγγελίες για εγκλήματα πολέμου. Αργότερα βοήθησε στην επίτευξη της συμφωνίας για τις εξαγωγές ουκρανικών σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας, ενώ εξακολουθεί να συμμετέχει σε ανταλλαγές αιχμαλώτων και διμερείς επαφές. «Είναι απαραίτητος επειδή είναι ο μόνος Ρώσος που οι Ουκρανοί είναι διατεθειμένοι να ανεχθούν. Τα πηγαίνει καλά με όλους», ανέφερε μία από τις πηγές στους FT.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Ο Πούτιν αρνείται, η Ευρώπη πιέζει
Ο Πούτιν επιβεβαίωσε εμμέσως τη διαμεσολάβηση σε ακροατήριο στο οικονομικό φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης, δηλώνοντας ότι ο «φίλος» επιχειρηματίας δεν ενεργούσε με επίσημη ιδιότητα. Ανέφερε ότι τον συνάντησε στις 21 Μαΐου μετά την επιστροφή του από το Κίεβο, και του είπε ότι δεν βλέπει λόγο για συνάντηση με τον Ζελένσκι. «Το μόνο νόημα θα ήταν οι Ουκρανοί να σταματήσουν την προέλαση των ενόπλων μας δυνάμεων», είπε ο Ρώσος πρόεδρος. Παράλληλα, ο Ζελένσκι απέστειλε ανοιχτή επιστολή στον Πούτιν προτείνοντας απευθείας συνάντηση, εξηγώντας ότι «δεν ξέρω αν θα τη διαβάσει ή όχι», αλλά ότι ο Ρώσος πρόεδρος οφείλει να απαντήσει στη ρωσική κοινωνία που «ζει σε έναν φανταστικό κόσμο».
Σε αυτό το διπλωματικό κλίμα, οι ηγέτες Εμανουέλ Μακρόν, Φρίντριχ Μερτς και Κιρ Στάρμερ συναντήθηκαν με τον Ζελένσκι στην Ντάουνινγκ Στριτ και εξέδωσαν κοινή δήλωση με πέντε βασικές προϋποθέσεις για μια ειρηνευτική συμφωνία. Οι τέσσερις ηγέτες ζήτησαν άμεση και πλήρη κατάπαυση του πυρός, ενώ υπογράμμισαν ότι η σημερινή γραμμή επαφής θα πρέπει να αποτελέσει το σημείο εκκίνησης για διαπραγματεύσεις, χωρίς να αναγνωριστούν εδαφικές αλλαγές που επιβλήθηκαν διά της βίας. Χαιρέτισαν παράλληλα τις πρόσφατες επιτυχίες των ουκρανικών δυνάμεων στο πεδίο της μάχης, καταδικάζοντας τις μαζικές πυραυλικές επιθέσεις και ιδιαίτερα τη χρήση πυραύλων Oreshnik από τη Μόσχα.
Ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε ότι είναι πρόθυμος να δεχθεί το «πάγωμα» των σημερινών γραμμών μετώπου ως πρώτο βήμα. «Ναι. Είναι ο πιο γρήγορος τρόπος», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι αυτό δεν θα ισοδυναμούσε με παραχώρηση εδαφών. «Θέλουμε να σταματήσουμε τον πόλεμο με τρόπο που να μην επιστρέψει ξανά», τόνισε. Ωστόσο, χάραξε σαφή «κόκκινη γραμμή» για το Ντονμπάς: «Δεν θα φύγουμε. Δεν θα σας δώσουμε μια νίκη με αυτόν τον τρόπο». Η κοινή ευρωπαϊκή δήλωση περιλαμβάνει επίσης την απαίτηση τα ρωσικά παγωμένα περιουσιακά στοιχεία να παραμείνουν δεσμευμένα έως τον τερματισμό του πολέμου, και τη χορήγηση ισχυρών νομικά δεσμευτικών εγγυήσεων ασφαλείας στην Ουκρανία μετά την εκεχειρία.
Τι ακολουθεί: Νέες επιθέσεις και διπλωματική πίεση
Την ίδια ημέρα με τη διπλωματική δραστηριότητα, η Ουκρανία κατήγγειλε ρωσική επίθεση με drone εναντίον εγκατάστασης αποθήκευσης αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων κοντά στον πυρηνικό σταθμό του Τσερνόμπιλ. Σύμφωνα με την κρατική εταιρεία Enerhoatom, το πλήγμα προκάλεσε μερική καταστροφή κτιρίου αποθήκευσης, ωστόσο δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί, η πυρκαγιά κατασβέστηκε και τα επίπεδα ραδιενέργειας παρέμειναν φυσιολογικά. Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε την επίθεση «ειδεχθή», κατηγορώντας τη Μόσχα ότι θέτει σκόπιμα σε κίνδυνο την πυρηνική ασφάλεια. Παράλληλα, τουλάχιστον τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν από ρωσικό πλήγμα σε χωριό έξω από τη Ζαπορίζια. Ο Ζελένσκι προειδοποίησε ότι η Ουκρανία δεν θα σιωπήσει: «Δεν θα πεθάνουμε απλώς σιωπηλά. Θα απαντήσουμε».
