Μια ασυνήθιστη μυρωδιά που απλώθηκε στα νότια και κεντρικά προάστια της Αθήνας στις 19 Μαΐου έγινε αφορμή για μια εκτεταμένη επιστημονική έρευνα. Εκατοντάδες κάτοικοι της Αττικής ανέφεραν μια έντονη, δυσάρεστη οσμή που τους αιφνιδίασε, χωρίς να υπάρχει αρχικά καμία επίσημη εξήγηση για την προέλευσή της. Το κενό αυτό επιχείρησε να καλύψει η ερευνητική ομάδα AtmoHUB του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, συνδυάζοντας καταθέσεις πολιτών, μετεωρολογικά δεδομένα και εξελιγμένα επιστημονικά εργαλεία.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Τα Νέα», η ομάδα AtmoHUB ανέλυσε συνολικά 164 αναφορές από κατοίκους που βίωσαν το φαινόμενο. Χρησιμοποιώντας τριδιάστατα μοντέλα προσομοίωσης, οι ερευνητές «γύρισαν πίσω» τις αέριες μάζες, ακολουθώντας τη διαδρομή τους από τη στιγμή που ανιχνεύθηκαν έως την πηγή τους. Το αποτέλεσμα αυτής της ανάλυσης ήταν αποκαλυπτικό: η οσμή φαίνεται να προήλθε από τη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Σαλαμίνας, με το πιο πιθανό σενάριο να συνδέει το φαινόμενο με κάποιο πλοίο μεταφοράς υγραερίου.
Τι αποκάλυψε η έρευνα του Αστεροσκοπείου
Ο Βασίλης Αμοιρίδης, Διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και επικεφαλής του AtmoHUB, περιέγραψε με σαφήνεια τη μεθοδολογία που ακολουθήθηκε. «Πήραμε τις μαρτυρίες και με μοντέλα 3D κάναμε ένα rewind στις αέριες μάζες, πήγαμε προς τα πίσω, για να εντοπίσουμε την πηγή της δυσοσμίας», δήλωσε χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με την ανάλυση, η διασπορά των αερίων κινήθηκε από τις παράκτιες περιοχές προς τα ανατολικά, δυτικά και βόρεια, ενώ η έντασή της κορυφώθηκε μεταξύ 12:00 και 15:00 το μεσημέρι εκείνης της ημέρας. Ο ίδιος επισήμανε ότι το πιθανότερο σενάριο συνδέει την οσμή με πλοίο μεταφοράς υγραερίου, γνωστού ως LPG, που βρισκόταν εκείνη την ώρα στην περιοχή νοτιοανατολικά της Σαλαμίνας.
Ωστόσο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χημική διάσταση του φαινομένου. Ο Αμοιρίδης εξήγησε ότι η ουσία που πιθανώς διέρρευσε είναι το προπάνιο ή το βουτάνιο, δύο αέρια που από μόνα τους είναι άοσμα. «Αυτά είναι άοσμες ουσίες, ωστόσο όταν οι εταιρείες θέλουν να εντοπίσουν μια πιθανή διαρροή προσθέτουν μερκαπτάνες, οι οποίες μυρίζουν», ανέφερε. Οι μερκαπτάνες — χημικές ενώσεις με έντονη, χαρακτηριστική οσμή — προστίθενται σκόπιμα στα υγραέρια ακριβώς για λόγους ασφαλείας, ώστε να γίνεται άμεσα αντιληπτή οποιαδήποτε διαρροή. Ο ίδιος κατέληξε με ένα καθησυχαστικό μήνυμα: «Σε κάθε περίπτωση, το προπάνιο και το βουτάνιο δεν είναι τοξικά και επικίνδυνα για τον άνθρωπο».
Η εκδοχή της Ψυττάλειας και τα ανοιχτά ερωτήματα
Παράλληλα με το κυρίαρχο σενάριο, οι ερευνητές εξέτασαν και μια εναλλακτική εκδοχή. Σύμφωνα με τον Αμοιρίδη, η ομάδα διερεύνησε το ενδεχόμενο η οσμή να προήλθε από τη Ψυττάλεια, δεδομένου ότι εκείνη την ημέρα επικρατούσε δυτικό ρεύμα. Ωστόσο, η αξιοποίηση των διαθέσιμων μαρτυριών κατέδειξε ότι αυτό το σενάριο έχει σαφώς μικρότερες πιθανότητες να ισχύει, οπότε και παραμένει σε δεύτερη μοίρα. Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο το σενάριο του φυσικού αερίου όσο και αυτό της φυσικής προέλευσης της οσμής αποκλείστηκαν εντελώς από την έρευνα, καθώς δεν ανιχνεύθηκε καμία άλλη ουσία.
Σε αυτό το σημείο αναδύεται μια σοβαρή θεσμική αδυναμία. Ειδικοί επιστήμονες τόνισαν στην ερευνητική δημοσιογραφική ομάδα «Inside Story» ότι εάν είχε συλλεγεί δείγμα αέρα τη στιγμή της εκδήλωσης του φαινομένου, θα υπήρχε πλέον οριστική απάντηση για τη φύση της οσμής. Πηγές από το Σώμα Επιθεώρησης Περιβάλλοντος αποκάλυψαν ότι δεν ειδοποιήθηκαν εγκαίρως και αγνοούσαν την πηγή της όλης υπόθεσης. Μάλιστα, υπενθυμίζεται ότι το συγκεκριμένο σώμα είναι αρμόδιο να επεμβαίνει σε έκτακτα περιστατικά και να λαμβάνει δείγματα, αλλά μόνο για υγρά ή στερεά υλικά — όχι για αέρια. Το Λιμενικό Σώμα προχώρησε στον έλεγχο πλοίων μεταφοράς αερίου στην περιοχή, χωρίς ωστόσο να ανακοινωθούν ευρήματα ή ποινικές κυρώσεις. Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει καμία επίσημη ενημέρωση για το τι ακριβώς συνέβη εκείνο το μεσημέρι στην Αττική.
