Σε απότομη αλλαγή τόνου προχώρησε ο Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την κατάρριψη αμερικανικού ελικοπτέρου Apache κοντά στα Στενά του Ορμούζ, υποβαθμίζοντας το περιστατικό μόλις λίγες ώρες αφότου είχε απειλήσει με αντίποινα κατά του Ιράν. Το ελικόπτερο καταρρίφθηκε από ιρανικό drone τύπου Shahed, ενώ το πλήρωμά του διασώθηκε σε θαλάσσια περιοχή κοντά στις ακτές του Ομάν. Το περιστατικό αυτό πυροδότησε αμερικανικά αντίποινα και ανέδειξε για άλλη μια φορά την ένταση που επικρατεί στη συγκεκριμένη περιοχή, ένα από τα πιο κρίσιμα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο.
Τι έγινε στα Στενά του Ορμούζ
Το αμερικανικό ελικόπτερο Apache καταρρίφθηκε σε θαλάσσια περιοχή κοντά στο Ομάν, κοντά στα Στενά του Ορμούζ, όταν ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος τύπου Shahed συγκρούστηκε με αυτό. Οι πληροφορίες αυτές προέρχονται από Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται η εφημερίδα New York Times, επιβεβαιώνοντας παράλληλα δημοσιεύματα του Axios. Πρόκειται για την πρώτη απώλεια ελικοπτέρου Apache από την έναρξη των εχθροπραξιών με το Ιράν — τα συγκεκριμένα ελικόπτερα χρησιμοποιούνται κυρίως για επιθέσεις ακριβείας, αεροπορική υποστήριξη και αναγνώριση, αλλά και για επιχειρήσεις κατά μικρών ιρανικών σκαφών.
Ο πιλότος και ο συγκυβερνήτης του ελικοπτέρου πέρασαν δύο ώρες στο νερό καθώς έπεφτε το σκοτάδι, σύμφωνα με τον πλοίαρχο Τιμ Χόκινς, εκπρόσωπο της CENTCOM. Ένα πλωτό drone του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού εντόπισε και διέσωσε τελικά τους δύο πιλότους. Ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ χαρακτήρισε τη διαφυγή του πληρώματος ως μια στιγμή «που ο Θεός έβαλε το χέρι του», τονίζοντας έτσι τη σοβαρότητα της κατάστασης. Παράλληλα, αμερικανικές αρχές διεξάγουν έρευνα για το αν η σύγκρουση ήταν εσκεμμένη ή τυχαία.
Σε σχέση με τα ευρύτερα δεδομένα της σύγκρουσης, η JPMorgan εκτιμά ότι η ορατή ναυτιλιακή δραστηριότητα στα Στενά του Ορμούζ περιορίζεται πλέον στο 15% των προπολεμικών επιπέδων, για τρίτο συνεχόμενο μήνα. Παρά το σοκ, οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου παραμένουν σχετικά σταθερές, με το Brent να διαπραγματεύεται στα 93 δολάρια το βαρέλι — υψηλότερα από τα προπολεμικά 70 δολάρια, αλλά κάτω από το πρόσφατο ρεκόρ των 114 δολαρίων.
Αντιδράσεις και διπλωματικό πλαίσιο
Ο Ντόναλντ Τραμπ αντέδρασε αρχικά απειλητικά μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, κατηγορώντας το Ιράν και απειλώντας με αντίποινα. Ωστόσο, σε τηλεφωνική συνομιλία με την Wall Street Journal την Τρίτη, ο Αμερικανός πρόεδρος άλλαξε ξαφνικά τόνο, λέγοντας ότι το περιστατικό «δεν ήταν κάτι σοβαρό» («it wasn’t a big deal») και ότι «ο πιλότος είναι καλά». Στην ίδια συνομιλία, ο Τραμπ τόνισε ότι ο αποκλεισμός του Ιράν έχει κάνει τη χώρα «πολύ φτωχή» και ότι προτίθεται να τον διατηρήσει σε ισχύ για όσο διάστημα χρειαστεί.
Λίγο αργότερα, μιλώντας σε δημοσιογράφο του ABC News, ο Τραμπ χαρακτήρισε τα αμερικανικά αντίποινα ως «πολύ ισχυρά» και «ιδιαίτερα δυναμικά», δηλώνοντας: «Πιστεύω ότι η απάντηση έπρεπε να είναι πολύ ισχυρή, πολύ δυναμική, και αυτό ακριβώς είναι αυτή η επιχείρηση». Τα πλήγματα έγιναν ταυτόχρονα με τις δηλώσεις αυτές, καθώς η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων. Η αμερικανική πλευρά συνέδεσε ρητά τα πλήγματα με την κατάρριψη του ελικοπτέρου, παρουσιάζοντάς τα ως άμεση απάντηση.
Από την ιρανική πλευρά, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί απάντησε μέσω ανάρτησής του στο Χ, τονίζοντας ότι για τις ένοπλες δυνάμεις που έχουν αναπτυχθεί κοντά στην ιρανική επικράτεια «η καλύτερη λύση είναι να αποχωρήσουν». Ο Αραγτσί πρόσθεσε με νόημα: «Προτιμάμε τη γλώσσα της διπλωματίας, αλλά μιλάμε κι άλλες γλώσσες» — μια δήλωση που ερμηνεύτηκε ως υπονοούμενη απειλή για κλιμάκωση, παρά την επίκληση της διαλόγου. Αξιοσημείωτο είναι ότι το ιρανικό κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο IRIB μετέδωσε αργότερα ότι οι επιθέσεις κατά μήκος των νότιων ακτών του Ιράν έχουν σταματήσει, με την ανακοίνωση «η κατάσταση είναι πλέον ήρεμη».
Τι ακολουθεί
Η αμερικανική έρευνα για τις συνθήκες κατάρριψης του Apache βρίσκεται σε εξέλιξη, με κεντρικό ερώτημα αν η σύγκρουση με το ιρανικό drone Shahed ήταν σκόπιμη ή τυχαία. Το αποτέλεσμα της έρευνας ενδέχεται να διαμορφώσει τα επόμενα βήματα στη στρατιωτική και διπλωματική αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Παράλληλα, η αγορά πετρελαίου παρακολουθεί στενά την εξέλιξη των γεγονότων στα Στενά του Ορμούζ, όπου «κρυφές ροές» δεξαμενοπλοίων — εκτιμώμενες στα 2,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σύμφωνα με την JPMorgan — φαίνεται να κρατούν προς το παρόν ήρεμες τις διεθνείς τιμές. Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με τις δύο πλευρές να εναλλάσσουν απειλές και υπαινιγμούς διαλόγου, χωρίς να διαφαίνεται σαφής διπλωματική διέξοδος.
