Η κατάρρευση του Future Combat Air System (FCAS), του φιλόδοξου ευρωπαϊκού προγράμματος ανάπτυξης μαχητικού αεροσκάφους νέας γενιάς, προκαλεί έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη. Η Γαλλία και η Γερμανία συμφώνησαν τη Δευτέρα να εγκαταλείψουν το κοινό πρόγραμμα, μια απόφαση που χαρακτηρίζεται ως πλήγμα για την ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία. Η Ισπανία, τρίτος εταίρος του εγχειρήματος, αντέδρασε με έντονη δυσαρέσκεια, καταγγέλλοντας ότι τα βιομηχανικά συμφέροντα κυριάρχησαν έναντι των αναγκών ασφάλειας της Ευρώπης.
Διαβάστε επίσης: Η Airbus εκφράζει απογοήτευση για το FCAS μαχητικό
Τι έγινε με το πρόγραμμα FCAS
Το FCAS είχε ανακοινωθεί το 2017 ως κοινή πρωτοβουλία Γαλλίας και Γερμανίας, με την Ισπανία να εντάσσεται στο πρόγραμμα δύο χρόνια αργότερα, το 2019. Οι τρεις χώρες συμμετείχαν ισότιμα, με ποσοστό περίπου ενός τρίτου η κάθε μία. Το σχέδιο δεν αφορούσε απλώς ένα νέο μαχητικό αεροσκάφος, αλλά ένα ολοκληρωμένο δίκτυο επιχειρήσεων που θα συνέδεε επανδρωμένα και μη επανδρωμένα μέσα μέσω ενός προηγμένου ψηφιακού συστήματος, γνωστού ως «combat cloud».
Στόχος του FCAS ήταν να αντικαταστήσει δύο από τα σημαντικότερα ευρωπαϊκά μαχητικά αεροσκάφη μετά το 2040. Στη Γαλλία θα διαδεχόταν το Rafale, ενώ στη Γερμανία προοριζόταν να αντικαταστήσει το Eurofighter Typhoon. Το πρόγραμμα θεωρούνταν βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας, ειδικά μετά τις γεωπολιτικές εξελίξεις που ακολούθησαν τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ωστόσο, οι χρόνιες διαφωνίες μεταξύ των αεροναυπηγικών κολοσσών Airbus και Dassault Aviation επιβράδυναν σημαντικά την πρόοδο του έργου. Τελικά, ο καγκελάριος Μερτς και ο πρόεδρος Μακρόν «κατέληξαν στην κοινή εκτίμηση ότι οι εταιρείες δεν θα μπορέσουν να συνεργαστούν για την κατασκευή ενός κοινού μαχητικού αεροσκάφους», επισφραγίζοντας έτσι την οριστική εγκατάλειψη του προγράμματος.
Αντιδράσεις και το πλαίσιο της κατάρρευσης
Η υπουργός Άμυνας της Ισπανίας, Μαργαρίτα Ρόμπλες, εξέφρασε δημόσια και με έντονο τρόπο την απογοήτευσή της. «Πιστεύω ότι αυτά είναι άσχημα νέα, πολύ ανησυχητικά για την Ευρώπη και για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «τα συμφέροντα της βιομηχανίας τέθηκαν πάνω από τα συμφέροντα της ασφάλειας και της άμυνας της Ευρώπης». Η Ρόμπλες διευκρίνισε ότι η ισπανική πλευρά θα συνεχίσει να αναζητά τρόπους ώστε το σχέδιο να αποκτήσει νέα προοπτική, ενώ τόνισε πως η κατάρρευση θεωρείται εξαιρετικά ανησυχητική δεδομένης της τρέχουσας γεωπολιτικής συγκυρίας.
Η κατάρρευση του FCAS έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για την ευρωπαϊκή άμυνα. Τα ευρωπαϊκά κράτη αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες τους και επιδιώκουν μεγαλύτερη ανεξαρτησία στον τομέα των εξοπλισμών, ιδίως μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Η γεωπολιτική αστάθεια και η εχθρική στάση της Ρωσίας είχαν δώσει νέα ώθηση στις συζητήσεις για στρατιωτική ολοκλήρωση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το FCAS θεωρούνταν βασικό τεστ για αυτές ακριβώς τις προσπάθειες, και η αποτυχία του στέλνει αρνητικό μήνυμα για την ικανότητα της Ευρώπης να υλοποιεί μεγάλα κοινά αμυντικά προγράμματα.
Τι ακολουθεί: Το γερμανικό σχέδιο «Team Gen 6»
Παρά την κατάρρευση του FCAS, το Βερολίνο δεν φαίνεται να εγκαταλείπει τις φιλοδοξίες του στον τομέα της αεροπορικής άμυνας. Στη γερμανική πρωτεύουσα έχει ήδη παρουσιαστεί νέα πρόταση με επίκεντρο την ανάπτυξη αεροσκάφους έκτης γενιάς, γνωστή ως «Team Gen 6». Το σχέδιο υποστηρίζεται από την Airbus και σε αυτό συμμετέχουν η γερμανική αμυντική εταιρεία Hensoldt, ακόμη δύο ευρωπαϊκές εταιρείες και πέντε γερμανικοί βιομηχανικοί όμιλοι. Η πρωτοβουλία αυτή εμφανίζεται ως η πιο πιθανή εναλλακτική μετά το κλείσιμο του FCAS, με το ενδιαφέρον να εστιάζεται πλέον στις επόμενες κινήσεις των ευρωπαίων εταίρων στον τομέα της αεροπορικής άμυνας.
