Σε μια εποχή που η παγκόσμια ανασφάλεια μοιάζει να εντείνεται χρόνο με τον χρόνο, ο Global Peace Index 2026 έρχεται να αποτυπώσει με αδυσώπητα νούμερα μια σκληρή πραγματικότητα: η παγκόσμια ειρήνη υποχωρεί για 12η συνεχόμενη χρονιά. Σύμφωνα με τον δείκτη που εκπονεί το Institute for Economics & Peace, 99 χώρες κατέγραψαν χειρότερες επιδόσεις σε σχέση με το προηγούμενο έτος, αποκαλύπτοντας μια παγκόσμια τάση που ανησυχεί έντονα τους αναλυτές. Ωστόσο, ανάμεσα στο γενικό κλίμα επιδείνωσης, ορισμένες χώρες παραμένουν νησίδες σταθερότητας και ηρεμίας, αποδεικνύοντας ότι η ειρήνη δεν είναι ουτοπία αλλά επίτευγμα με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.
Ο δείκτης αξιολογεί συνολικά 163 χώρες βάσει 23 διαφορετικών κριτηρίων, τα οποία καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα παραμέτρων. Από τις στρατιωτικές δαπάνες και τις ένοπλες συγκρούσεις, μέχρι τα ποσοστά εγκληματικότητας, τις ανθρωποκτονίες και το αίσθημα ασφάλειας που βιώνουν οι απλοί πολίτες στην καθημερινότητά τους. Πρόκειται για μια ολιστική προσέγγιση που επιτρέπει τη σύγκριση ανάμεσα σε πολύ διαφορετικά κοινωνικά και πολιτικά συστήματα. Ο ιδρυτής και εκτελεστικός πρόεδρος του οργανισμού, Στιβ Κιλέλια, επισήμανε ότι παρά τη σημαντική επιδείνωση σε διεθνές επίπεδο, οι χώρες που βρίσκονται στην κορυφή της κατάταξης παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό αναλλοίωτες.
Η Ισλανδία παραμένει ακλόνητα στην πρώτη θέση
Για 19 συνεχόμενα χρόνια, η Ισλανδία κατέχει την πρώτη θέση στην κατάταξη των πιο ειρηνικών χωρών του πλανήτη, επιβεβαιώνοντας ότι το μοντέλο της δεν είναι τυχαίο αλλά αποτέλεσμα συστηματικής κοινωνικής πολιτικής. Το 2026 μάλιστα καταγράφηκε περαιτέρω βελτίωση κατά 2%, η οποία αποδίδεται κυρίως στη μείωση των βίαιων διαδηλώσεων σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια. Παράλληλα, η χώρα εξακολουθεί να επιδεικνύει εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα εγκληματικότητας, περιορισμένη στρατιωτικοποίηση και ελάχιστες κοινωνικές εντάσεις, στοιχεία που την καθιστούν ένα από τα πιο εντυπωσιακά κοινωνικά πειράματα επιτυχίας στον σύγχρονο κόσμο. Οι ίδιοι οι κάτοικοι αποδίδουν αυτή την επιτυχία στις ισχυρές τοπικές κοινότητες, στην κοινωνική συνοχή, στην ισότητα των φύλων, στις άρτιες δημόσιες υπηρεσίες και στη μαζική χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Στη δεύτερη θέση του δείκτη βρίσκεται η Νέα Ζηλανδία, ανεβαίνοντας μία θέση σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά και κατακτώντας την πρώτη θέση ανάμεσα στις χώρες της περιοχής Ασίας – Ειρηνικού. Η γεωγραφική απομόνωση της χώρας λειτουργεί ως φυσική θωράκιση, κρατώντας τη μακριά από πολλές γεωπολιτικές εντάσεις που ταλανίζουν άλλα μέρη του κόσμου. Σε αυτό το πλαίσιο, οι πολίτες περιγράφουν μια κοινωνία με χαλαρούς ρυθμούς ζωής, αυξημένη εμπιστοσύνη ανάμεσα στους κατοίκους και αυστηρούς κανόνες που διέπουν την οπλοκατοχή. Το συνδυαστικό αποτέλεσμα αυτών των παραγόντων καθιστά τη Νέα Ζηλανδία ένα από τα πιο ελκυστικά παραδείγματα ειρηνικής διακυβέρνησης παγκοσμίως.
Η Ελλάδα ανεβαίνει — αλλά μένει πολύς δρόμος ακόμη
Μέσα σε αυτό το σύνθετο παγκόσμιο τοπίο, η Ελλάδα κατάφερε να βελτιώσει τη θέση της, καταλαμβάνοντας την 53η θέση με σκορ 1.828 και ανεβαίνοντας δύο θέσεις σε σχέση με την κατάταξη του προηγούμενου έτους. Πρόκειται για μια θετική εξέλιξη που δείχνει ότι η χώρα κινείται στη σωστή κατεύθυνση, έστω και αργά. Ωστόσο, η απόσταση από τις κορυφαίες χώρες παραμένει μεγάλη, υπενθυμίζοντας ότι η κατοχύρωση υψηλών επιπέδων ασφάλειας απαιτεί μακροχρόνιες επενδύσεις σε θεσμούς, κοινωνική εμπιστοσύνη και ποιότητα ζωής. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι χώρες που βρίσκονται ψηλά στην κατάταξη συνδυάζουν χαμηλά επίπεδα βίας, λειτουργικούς θεσμούς, καλές σχέσεις με τους γειτονικούς λαούς και υψηλή ποιότητα ζωής για τους πολίτες τους.
Συνολικά, τα ευρήματα του Global Peace Index 2026 στέλνουν ένα διττό μήνυμα στην παγκόσμια κοινότητα. Αφενός, η τάση επιδείνωσης είναι αδιαμφισβήτητη και ανησυχητική, με τη συντριπτική πλειονότητα των κρατών να δυσκολεύεται να διατηρήσει τα επίπεδα ειρήνης. Αφετέρου, το παράδειγμα χωρών όπως η Ισλανδία και η Νέα Ζηλανδία αποδεικνύει ότι η ειρήνη δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά μετρήσιμο αποτέλεσμα συγκεκριμένων κοινωνικών επιλογών. Η πρόκληση για τις υπόλοιπες χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, είναι να υιοθετήσουν τις πολιτικές εκείνες που καθιστούν την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή πραγματική προτεραιότητα και όχι απλώς ρητορική δέσμευση.
