Το «Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ» μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν υπογράφηκε επίσημα το βράδυ της Τετάρτης 18 Ιουνίου στις Βερσαλλίες, κατά τη διάρκεια δείπνου που παρέθεσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν μετά τη σύνοδο κορυφής της G7. Ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε έντυπη εκδοχή του κειμένου στο Παλάτι των Βερσαλλιών, ενώ ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επικύρωσε ηλεκτρονικά το μνημόνιο από την πλευρά του. Η συμφωνία, που αποτελείται από 14 σημεία και 800 λέξεις, προβλέπει άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
Τι έγινε στις Βερσαλλίες
Ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε το μνημόνιο ΗΠΑ-Ιράν κατά τη διάρκεια επίσημου δείπνου στο Παλάτι των Βερσαλλιών, που διοργάνωσε ο Εμανουέλ Μακρόν αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συνόδου κορυφής της G7. Λίγο πριν υπογράψει το έγγραφο, ο Αμερικανός πρόεδρος σχολίασε τη διαδικασία με τη φράση: «Αυτό δεν ήταν εύκολο». Ο Μακρόν δημοσίευσε αμέσως βίντεο από τη στιγμή της υπογραφής μέσω της πλατφόρμας X, ανακοινώνοντας επίσημα τη συμφωνία στη διεθνή κοινότητα. Στη συνέχεια, η Ουάσινγκτον απέστειλε φωτογραφία του υπογεγραμμένου εγγράφου στην ιρανική πλευρά, ενώ ο Πεζεσκιάν επικύρωσε ηλεκτρονικά το μνημόνιο. Το ιρανικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA δημοσίευσε φωτογραφίες του Ιρανού προέδρου να κρατά το έγγραφο, στο οποίο διακρίνονται καθαρά οι υπογραφές και των δύο ηγετών.
Το «Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ» αποτελείται από 14 σημεία και 800 λέξεις και αποσκοπεί στην επέκταση της εκεχειρίας, καθώς και στην αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ — ενός από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαύλους για τη διεθνή ενεργειακή αγορά. Το μνημόνιο τίθεται σε ισχύ άμεσα: ως πρώτο βήμα, το Ιράν θα ανοίξει «χωρίς καθυστέρηση» τα Στενά, ενώ παράλληλα οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τερματίσουν «αμέσως» τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Ρόλο μεσολαβητή καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης διαδραμάτισε το Πακιστάν, με τη στήριξη του Κατάρ, και η δράση τους οδήγησε τελικά στη σύναψη αυτής της ιστορικής συμφωνίας.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε τη συμφωνία κρίσιμη εξέλιξη για τη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής και τη διεθνή οικονομία. «Η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για μια διαρκή ειρήνη και επιτρέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ», ανέφερε ο Μακρόν στην ανάρτησή του. Πρόσθεσε ότι η συμφωνία αναμένεται να συμβάλει «σύντομα» στη μείωση των τιμών της ενέργειας, κάτι από το οποίο θα επωφεληθούν άμεσα οι πολίτες. Η υπογραφή του μνημονίου ΗΠΑ-Ιράν προκάλεσε άμεση θετική αντίδραση στις διεθνείς αγορές, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν και τους επενδυτές να προεξοφλούν σταδιακή αποκατάσταση της ομαλότητας στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ επιβεβαίωσε μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα X ότι το μνημόνιο «τίθεται σε ισχύ με άμεση εφαρμογή» και ότι τα πρώτα βήματα — το άνοιγμα των Στενών και η άρση του αποκλεισμού — θα πραγματοποιηθούν χωρίς καθυστέρηση. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, επιβεβαίωσε μιλώντας στο κρατικό δίκτυο Press TV ότι η συμφωνία έχει υπογραφεί επίσημα και από τις δύο πλευρές. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κομβικό σημείο για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και η παρατεταμένη αναστολή της ελεύθερης διέλευσης είχε επιδράσει σημαντικά στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τι ακολουθεί
Σύμφωνα με τον Σεχμπάζ Σαρίφ, την Παρασκευή 19 Ιουνίου θα πραγματοποιηθεί στην Ελβετία ειδική τελετή για να τιμηθεί η ιστορική συμφωνία. Η τελετή θα διοργανωθεί από το Πακιστάν με τη στήριξη του Κατάρ και θα σηματοδοτήσει παράλληλα την έναρξη τεχνικών συνομιλιών μεταξύ των δύο πλευρών. Οι διαβουλεύσεις αυτές θα αφορούν τον τρόπο υλοποίησης των 14 σημείων του μνημονίου και την πρακτική εφαρμογή των συμφωνηθέντων μέτρων για τη σταδιακή εξομάλυνση των σχέσεων ΗΠΑ και Ιράν.
