Το Μνημόνιο ΗΠΑ-Ιράν, γνωστό ως «Μνημόνιο Ισλαμαμπάντ», υπογράφηκε ηλεκτρονικά την Τετάρτη 17 Ιουνίου 2026, θέτοντας επίσημα τέλος στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή που ξεκίνησε την 28η Φεβρουαρίου. Το έγγραφο φέρει τις υπογραφές και των δύο προέδρων — Ντόναλντ Τραμπ για τις Ηνωμένες Πολιτείες και Μασούντ Πεζεσκιάν για το Ιράν — επιβεβαιώνοντας επίσημα τη συμφωνία. Την πληροφορία γνωστοποίησε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, ενώ επιβεβαίωση ήρθε αμέσως και από αξιωματούχο του Λευκού Οίκου. Η συμφωνία τίθεται άμεσα σε ισχύ, ξεκινώντας παράλληλα κρίσιμη περίοδο 60 ημερών για τη διαπραγμάτευση οριστικής λύσης.
Διαβάστε επίσης: Ο Τραμπ υπέγραψε το μνημόνιο ΗΠΑ-Ιράν στις Βερσαλλίες
Η υπογραφή στις Βερσαλλίες και τα 14 σημεία της συμφωνίας
Ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε το αντίτυπο της συμφωνίας κατά τη διάρκεια δείπνου που του παρέθεσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν στο Παλάτι των Βερσαλλιών, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της G7. Ο Μακρόν δημοσίευσε βίντεο της υπογραφής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τονίζοντας ότι «αυτή η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για διαρκή ειρήνη» και αναμένεται να συμβάλει «σύντομα στη μείωση των τιμών ενέργειας». Ο Λευκός Οίκος ανέβασε επίσης αμέσως στα social media το αντίτυπο με την υπογραφή, επιβεβαιώνοντας την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Με τον τρόπο αυτό κατέστη περιττή η προγραμματισμένη τελετή υπογραφής που είχε οριστεί για την Παρασκευή στην Ελβετία.
Το κείμενο του μνημονίου αποτελείται από 14 σημεία και αγγίζει τα πιο κρίσιμα ζητήματα της σύγκρουσης. Προβλέπει τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, καθώς και την αμοιβαία δέσμευση σεβασμού της κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας. Παράλληλα, αντιμετωπίζει τρία ακόμη κεντρικά ζητήματα: το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, την άρση των αμερικανικών κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου και την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Η τελική συμφωνία πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης αν συμφωνήσουν οι δύο πλευρές.
Ιδιαίτερης βαρύτητας είναι η ρήτρα για τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου. Το κλείσιμό τους από το Ιράν όταν ξέσπασε ο πόλεμος είχε προκαλέσει παγκόσμια ενεργειακή κρίση, αύξηση στις τιμές τροφίμων και λιπασμάτων, ενώ ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ έφτασε στο 4% λίγους μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Βάσει της συμφωνίας, το Ιράν θα εγγυηθεί ατελή διέλευση εμπορικών πλοίων για 60 ημέρες, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τερματίσουν χωρίς καθυστέρηση τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Η άρση των κυρώσεων θα επιτρέψει στο Ιράν να πουλάει ξανά ελεύθερα αργό πετρέλαιο — το 2025, οι πωλήσεις πετρελαίου απέφεραν στη χώρα περίπου 45 δισεκατομμύρια δολάρια.
Αντιδράσεις και γεωπολιτικό πλαίσιο
Η διεθνής κοινότητα υποδέχθηκε με ανακούφιση την υπογραφή. Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ανακοίνωσε ότι η συμφωνία «τίθεται σε ισχύ με άμεση εφαρμογή» και ότι το Πακιστάν, με τη στήριξη του Κατάρ, θα φιλοξενήσει τελετή στην Ελβετία την Παρασκευή για να «τιμήσει αυτό το ιστορικό γεγονός» και να σηματοδοτήσει την έναρξη τεχνικών συνομιλιών μεταξύ των δύο πλευρών. Ο δημοσιογράφος του αμερικανικού ιστότοπου Axios, Μπαράκ Ραβίντ, είχε αναφέρει από δύο Αμερικανούς αξιωματούχους ότι η συμφωνία «υπογράφηκε εξ αποστάσεως και βρίσκεται ήδη σε ισχύ». Το κείμενο δόθηκε πλήρως στη δημοσιότητα από την αμερικανική κυβέρνηση, ενώ ο εκπρόσωπος Μπαγκάι διευκρίνισε ότι το περσικό κείμενο είναι ταυτόσημο με το αγγλικό.
Από την ιρανική πλευρά, οι αντιδράσεις ήταν πιο σύνθετες. Ο εκπρόσωπος Μπαγκάι τόνισε ότι το επόμενο κρίσιμο στάδιο είναι η «πρακτική υλοποίηση των συμφωνηθέντων» και ότι η βασική αρχή που διέπει τις διαπραγματεύσεις είναι η «δέσμευση με αντάλλαγμα δέσμευση». Ωστόσο, ο επικεφαλής της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας και πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, υιοθέτησε σκληρότερη ρητορική, δηλώνοντας στην κρατική τηλεόραση ότι «η συμφωνία αυτή καταγράφει την αποτυχία των ΗΠΑ» και ότι «ο κόσμος θα ενημερωθεί και θα βγάλει τα συμπεράσματά του». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η δυσπιστία της Τεχεράνης απέναντι στην Ουάσιγκτον παραμένει και ότι το Ιράν εξακολουθεί να βρίσκεται σε κατάσταση ετοιμότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Γκαλιμπάφ ξεκαθάρισε ότι τα Στενά «δεν θα επιστρέψουν στην προπολεμική κατάσταση» και ότι το Ιράν, μετά τις 60 ημέρες, θα αρχίσει να εισπράττει τέλη διέλευσης επικαλούμενο «κυριαρχικό δικαίωμα».
Ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας στη σύνοδο της G7, δεν άφησε αμφιβολίες για τις συνέπειες σε περίπτωση παραβίασης: προειδοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «βομβαρδίσουν ανελέητα» το Ιράν αν δεν τηρήσει τους όρους. Στο πυρηνικό ζήτημα, ο εκπρόσωπος Μπαγκάι ξεκαθάρισε ότι τα ιρανικά πυρηνικά υλικά δεν πρόκειται να αποσταλούν εκτός Ιράν, με μία από τις εναλλακτικές που εξετάζει η Τεχεράνη να είναι η αραίωση του εμπλουτισμένου ουρανίου. Ο Τραμπ ελπίζει να αποσπάσει στις επόμενες 60 ημέρες μια ευρύτερη συμφωνία από αυτήν του 2015 που είχε ο ίδιος ακυρώσει πριν από οκτώ χρόνια. Ο πόλεμος, που άρχισε με το επιχείρημα ότι η Τεχεράνη ήταν έτοιμη να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο, αφήνει πίσω του χιλιάδες νεκρούς σε όλη τη Μέση Ανατολή, μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση και κλονισμένη την αμερικανική οικονομία.
