Το κοινοβούλιο της Πορτογαλίας απέρριψε την Παρασκευή 19 Ιουνίου ένα εκτεταμένο σχέδιο μεταρρύθμισης του εργατικού δικαίου, το οποίο προωθούσε επί έναν χρόνο η δεξιά κυβέρνηση μειοψηφίας του πρωθυπουργού Λουίς Μοντενέγκρο. Η απόρριψη του νομοσχεδίου έγινε δεκτή με θερμά χειροκροτήματα στην αίθουσα, καθώς η αριστερή αντιπολίτευση και τα συνδικάτα το αντιμετώπιζαν εξαρχής με έντονη δυσπιστία. Η τελική έκβαση προκάλεσε έκπληξη, διότι κρίθηκε από την αρνητική στάση της άκρας δεξιάς, που μέχρι την τελευταία στιγμή άφηνε ανοικτό το ενδεχόμενο στήριξής της.
Τι έγινε στη Βουλή — Αριθμοί και χρονολογία
Το νομοσχέδιο συγκέντρωσε μόλις 100 ψήφους υπέρ: οι 91 βουλευτές του κυβερνώντος συνασπισμού και 9 μέλη του κόμματος Φιλελεύθερη Πρωτοβουλία το στήριξαν, ενώ οι υπόλοιποι από το σώμα των 230 εδρών το καταψήφισαν. Μεταξύ αυτών που ψήφισαν κατά ήταν οι 60 βουλευτές του Chega — το ακροδεξιό κόμμα που μέχρι πριν από λίγες ώρες φαινόταν να διαπραγματεύεται ενεργά με την κυβέρνηση — και οι 58 βουλευτές του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Το σχέδιο αφορούσε τροποποιήσεις σε περισσότερα από 100 άρθρα του κώδικα εργατικού δικαίου, με στόχο την αύξηση της παραγωγικότητας και την οικονομική ανάπτυξη, σύμφωνα με την κυβέρνηση.
Ο πρωθυπουργός Λουίς Μοντενέγκρο είχε παρουσιάσει το ευρύ αυτό σχέδιο μεταρρύθμισης το περασμένο καλοκαίρι. Ο βουλευτής Ούγκο Σοάρες, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος του Μοντενέγκρο, διαβεβαίωνε ακόμη και την προηγούμενη ημέρα της ψηφοφορίας ότι «αυτό το σχέδιο θα εγκριθεί». Παράλληλα, η υπουργός Εργασίας Μαρία ντο Ροζάριο Πάλμα Ραμάλχο είχε καλέσει τους βουλευτές «να επιλέξουν ανάμεσα στις συνταγές του παρελθόντος και της βούλησης για αλλαγή», προκειμένου να διασφαλιστεί μια παραγωγικότερη εργασία και ανταγωνιστικότερες εταιρείες. Ωστόσο, τα πράγματα εξελίχθηκαν διαφορετικά από ό,τι περίμενε η κυβέρνηση.
Τα συνδικάτα αντιτάχθηκαν σθεναρά στο νομοσχέδιο, υποστηρίζοντας ότι συνολικά ευνοεί τους εργοδότες σε βάρος των εργαζομένων και των εργασιακών τους δικαιωμάτων. Η θέση αυτή βρήκε σύμφωνη και την αριστερή αντιπολίτευση, που από την αρχή αμφισβητούσε τόσο τη φιλοσοφία όσο και τις επιμέρους προβλέψεις του κειμένου. Η σύμπλευση αριστεράς και ακροδεξιάς εναντίον κυβερνητικής πρότασης αποτέλεσε σπάνιο φαινόμενο στην πορτογαλική πολιτική σκηνή.
Αντιδράσεις — Το Chega έριξε τη μεταρρύθμιση
Ο πρόεδρος του κόμματος Chega, Αντρέ Βεντούρα, είχε αρχικά επιβεβαιώσει ότι ο σχηματισμός του θα καταψήφιζε το νομοσχέδιο. Στη συνέχεια, ωστόσο, ενεπλάκη σε απευθείας συνομιλίες με τον πρωθυπουργό Μοντενέγκρο, οι οποίες φαινόταν να καρποφορούν. Οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν «μέχρι την τελευταία στιγμή», όπως παραδέχθηκε ο ίδιος ο πρωθυπουργός, αλλά τελικά ναυάγησαν. Αιτία του ναυαγίου ήταν η απαίτηση του Chega να συμπεριληφθεί στη μεταρρύθμιση η μείωση της ηλικίας συνταξιοδότησης — κάτι που η κυβέρνηση αρνήθηκε να δεχθεί.
Αμέσως μετά την ψηφοφορία, ο Βεντούρα ανέβασε μήνυμα στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης Χ, γράφοντας χαρακτηριστικά: «Το Chega δεν είναι προς πώληση». Η δήλωση ερμηνεύτηκε ως απάντηση σε εικασίες ότι το κόμμα θα μπορούσε να αλλάξει στάση υπό πολιτική πίεση. Ο ίδιος ο Μοντενέγκρο, αντιδρώντας από τις Βρυξέλλες, παραδέχθηκε ότι συμφωνία με το Chega θα μπορούσε να επιτευχθεί «σχετικά εύκολα» στην πλειονότητα των θεμάτων, αλλά το αδιέξοδο δημιουργήθηκε από τη συγκεκριμένη απαίτηση για τη συνταξιοδότηση. «Η Πορτογαλία έχει μια μεγάλη ευκαιρία να αποκτήσει μια πιο ανταγωνιστική οικονομία και μια δυναμικότερη αγορά εργασίας», τόνισε ο πρωθυπουργός, αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν εγκαταλείπει τις μεταρρυθμιστικές του προθέσεις.
Τι ακολουθεί — Η κυβέρνηση δεν παραιτείται
Παρά την ήττα στο κοινοβούλιο, η κυβέρνηση Μοντενέγκρο δεν φαίνεται διατεθειμένη να αποσύρει τις φιλοδοξίες της για τη μεταρρύθμιση του εργατικού δικαίου. Ο πρωθυπουργός δήλωσε με σαφήνεια από τις Βρυξέλλες ότι η Πορτογαλία έχει μπροστά της μια σημαντική ευκαιρία για πιο ανταγωνιστική οικονομία, υπονοώντας ότι η προσπάθεια θα συνεχιστεί. Το ερώτημα που μένει ανοικτό είναι εάν η δεξιά κυβέρνηση μειοψηφίας μπορεί να βρει νέους συμμάχους ή να επαναδιαπραγματευθεί με το Chega σε βάση αποδεκτή και για τα δύο μέρη. Η απόρριψη του νομοσχεδίου αναδεικνύει την εύθραυστη θέση της κυβέρνησης στο 230μελές πορτογαλικό κοινοβούλιο, όπου κανένα κόμμα δεν κατέχει αυτοδύναμη πλειοψηφία.
