Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται στο επίκεντρο νέας γεωπολιτικής κρίσης, με το Ιράν να ανακοινώνει κλείσιμο της κρίσιμης θαλάσσιας οδού το Σάββατο 20 Ιουνίου 2026 και τις ΗΠΑ να αντιδρούν άμεσα. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να τοποθετηθεί μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, διευκρινίζοντας ότι δεν θα επιβληθούν τέλη διέλευσης για τις επόμενες 60 ημέρες, εφόσον ισχύει η εκεχειρία. Ωστόσο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής διοδίων από τις ΗΠΑ μετά τη λήξη αυτής της περιόδου, αν δεν υπάρξει οριστική συμφωνία με την Τεχεράνη. Παράλληλα, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αναχώρησε για Ελβετία, ενόψει των κρίσιμων συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν που ξεκίνησαν την Κυριακή 21 Ιουνίου στο Μπούργκενστοκ.
Διαβάστε επίσης: Το Ιράν κλείνει τα Στενά του Ορμούζ – Βανς διαψεύδει
Η ανάρτηση Τραμπ και η αμερικανική θέση
Ο Ντόναλντ Τραμπ δημοσίευσε το βράδυ του Σαββάτου μια ανάρτηση στο Truth Social με την οποία έθεσε νέο πλαίσιο για τη θέση της Ουάσινγκτον σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ. «ΔΕΝ θα υπάρχουν ΔΙΟΔΙΑ στα Στενά του Ορμούζ για 60 ημέρες κατά τη διάρκεια της Περιόδου Κατάπαυσης του Πυρός», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος με κεφαλαία. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι δεν θα υπάρχουν διόδια ούτε μετά τη λήξη των 60 ημερών, «εκτός εάν επιβληθούν από και υπέρ των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής», στην περίπτωση που δεν υπάρξει οριστική συμφωνία με το Ιράν. Ο Τραμπ χαρακτήρισε τις ΗΠΑ «Φύλακα Άγγελο» των χωρών της Μέσης Ανατολής και μίλησε για αποζημίωση «για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον».
Η τοποθέτηση αυτή ήρθε ως απάντηση στις ανακοινώσεις που προήλθαν από ιρανικές πηγές, σύμφωνα με τις οποίες το Ιράν προχωρούσε σε νέο κλείσιμο των Στενών, επικαλούμενο παραβίαση των όρων του Μνημονίου Κατανόησης από το Ισραήλ στον νότιο Λίβανο. Η Τεχεράνη υποστήριξε ότι το πετρέλαιο δεν θα ξαναρχίσει να ρέει αν δεν γίνουν σεβαστές οι συμφωνηθείσες δεσμεύσεις. Ωστόσο, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι η κίνηση στην περιοχή συνεχίζεται κανονικά, με 55 εμπορικά πλοία να έχουν διέλθει από τα Στενά κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τα αμερικανικά δεδομένα αντικρούουν ευθέως τους ισχυρισμούς της Τεχεράνης για αποκλεισμό.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς απέκλεισε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο κλεισίματος των Στενών, μιλώντας στο Fox News. «Δεν έχω κάποια ένδειξη ότι τα Στενά του Ορμούζ έχουν κλείσει», δήλωσε, εμφανιζόμενος συνολικά αισιόδοξος για τη διάρκεια της κατάπαυσης του πυρός. Η Ουάσινγκτον απέφυγε να σχολιάσει επίσημα και άμεσα την ιρανική ανακοίνωση, ωστόσο συνέχισε να υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει καμία διακοπή της ναυσιπλοΐας στον κρίσιμο αυτόν πορθμό. Με αυτή τη στάση, η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να διατηρήσει ψυχραιμία χωρίς να υποχωρήσει στις ιρανικές πιέσεις.
Αντιδράσεις και το πλαίσιο της κρίσης
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη, καθώς από εκεί διέρχεται τεράστιο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Κάθε ανακοίνωση για πιθανό κλείσιμο ή επιβολή τελών αντανακλάται άμεσα στις διεθνείς αγορές ενέργειας και προκαλεί ανησυχία στις κυβερνήσεις που εξαρτώνται ενεργειακά από τη συγκεκριμένη διαδρομή. Ο Τραμπ, αποφεύγοντας να σχολιάσει ευθέως την ιρανική ανακοίνωση, άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο: τα ίδια τα Ηνωμένα Κράτη να επιβάλουν διόδια στο πέρασμα ως «αποζημίωση» για τη στρατιωτική παρουσία τους στην περιοχή. Με αυτή τη θέση, η Ουάσινγκτον στέλνει σαφές μήνυμα ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει στο Ιράν να ελέγξει μονομερώς τον πορθμό.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαΐ δήλωσε ότι η Τεχεράνη θα ασκήσει πιέσεις για την τήρηση των δεσμεύσεων, τονίζοντας ότι στο παρελθόν η άλλη πλευρά δεν σεβάστηκε τα συμφωνηθέντα. Η ιρανική στάση αντικατοπτρίζει βαθύτερη δυσπιστία απέναντι στη συμμόρφωση του Ισραήλ με τους όρους της κατάπαυσης του πυρός στον νότιο Λίβανο, που αποτελεί και την κεντρική αιτία της νέας έντασης. Παράλληλα, το Ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε τη διαδικασία με επίσημη ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, δηλώνοντας ότι οι επικείμενες συνομιλίες εντάσσονται στο πλαίσιο εφαρμογής του Μνημονίου Κατανόησης που έχει υπογραφεί με τις ΗΠΑ. Το κλίμα παραμένει εξαιρετικά ρευστό, με τις δύο πλευρές να διατηρούν αντικρουόμενες αφηγήσεις για την πραγματική κατάσταση στον πορθμό.
Τι ακολουθεί: Διαπραγματεύσεις στο Μπούργκενστοκ
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αναχώρησε το βράδυ του Σαββάτου 20 Ιουνίου από την Ουάσινγκτον για την Ελβετία, προκειμένου να συμμετάσχει στις συνομιλίες που ξεκίνησαν την Κυριακή 21 Ιουνίου στο θέρετρο Μπούργκενστοκ. Ο ίδιος δήλωσε ότι μπορεί να παραμείνει στην Ελβετία μόνο «μια-δυο ημέρες» και εξέφρασε την ελπίδα να υπάρξει πρόοδος τόσο στο θέμα των πυρηνικών του Ιράν όσο και στην κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο. Πρόσθεσε ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ βρέθηκαν ήδη στην Ελβετία «για μερικές ώρες» για να χειριστούν ορισμένα «τεχνικά στοιχεία» των συνομιλιών. Η παρουσία τους υποδεικνύει ότι οι προετοιμασίες είχαν ήδη ξεκινήσει σε εργασιακό επίπεδο πριν από την επίσημη έναρξη.
Η ιρανική αντιπροσωπεία, επικεφαλής της οποίας είναι ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, έφτασε στην Ελβετία το Σάββατο το βράδυ, σύμφωνα με το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA. Στην αποστολή συμμετέχουν ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, καθώς και υψηλόβαθμα στελέχη των υπηρεσιών ασφαλείας, της κεντρικής τράπεζας και του πετρελαϊκού τομέα — σύνθεση που αντικατοπτρίζει το εύρος των θεμάτων που πρόκειται να συζητηθούν. Στις συνομιλίες, σε τεχνικό επίπεδο, θα συμμετάσχουν επίσης ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ και ο αρχηγός του στρατού, στρατάρχης Σιέντ Ασίμ Μουνίρ, ενώ παρόντες αναμένεται να είναι και εκπρόσωποι του Κατάρ. Οι συνομιλίες γίνονται υπό την αιγίδα της Ελβετίας και αφορούν την εφαρμογή του Μνημονίου Κατανόησης για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
