Η γαλλική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε συνταγματική μεταρρύθμιση που προβλέπει τη χορήγηση ιδιαίτερου θεσμικού καθεστώτος στην Κορσική, ανοίγοντας τον δρόμο για μεγαλύτερη αυτονομία του μεσογειακού νησιού εντός της Γαλλικής Δημοκρατίας. Το νομοσχέδιο πέρασε σε πρώτη ανάγνωση, όμως η πορεία προς την τελική εφαρμογή του παραμένει σύνθετη και γεμάτη πολιτικές προκλήσεις.
Τι αποφάσισε η Εθνοσυνέλευση
Το κείμενο της συνταγματικής μεταρρύθμισης υιοθετήθηκε σε πρώτη ανάγνωση με 271 ψήφους υπέρ, 202 κατά και 64 αποχές στην Εθνοσυνέλευση. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στην προσπάθεια επανακαθορισμού των σχέσεων ανάμεσα στο Παρίσι και την Κορσική, χωρίς ωστόσο να διασφαλίζεται ακόμη η τελική εφαρμογή της. Η μεταρρύθμιση προβλέπει τη δυνατότητα προσαρμογής των εθνικών νόμων στις ιδιαίτερες ανάγκες και συνθήκες του νησιού, ενώ ανοίγει τον δρόμο ώστε η Κοινότητα της Κορσικής να αποκτήσει τη δυνατότητα έκδοσης δικών της κανονιστικών πράξεων. Με άλλα λόγια, οι τοπικές αρχές θα μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να εφαρμόζουν διαφοροποιημένες ρυθμίσεις σε σχέση με εκείνες που ισχύουν στην υπόλοιπη Γαλλία.
Παράλληλα, η πρόταση μεταρρύθμισης στοχεύει να επιτρέψει στους Κορσικανούς πολιτικούς να προσαρμόζουν τους νόμους που θεσπίζονται στο Παρίσι στα τοπικά δεδομένα. Προβλέπεται επίσης η αναγνώριση μιας ιστορικής, πολιτιστικής και γλωσσικής νησιωτικής κοινότητας με ιδιαίτερη σύνδεση με τη γενέτειρά της. Για πολλά από τα επιμέρους ζητήματα, ωστόσο, θα ακολουθήσει ξεχωριστός νόμος αργότερα, γεγονός που καθιστά το σημερινό ψήφισμα σημαντικό αλλά όχι οριστικό βήμα.
Αντιδράσεις και ιστορικό πλαίσιο
Η υπουργός Αποκέντρωσης Φρανσουάζ Γκατέλ χαρακτήρισε την ψήφιση του νομοσχεδίου «σημαντικό βήμα για την Κορσική και για τη δημοκρατία». Ο υπουργός Δικαιοσύνης Ζεράλ Νταρμανέν έκανε λόγο μέσω της πλατφόρμας X για υλοποίηση μιας πολιτικής υπόσχεσης «που τηρήθηκε». Ο Νταρμανέν, ως τότε υπουργός Εσωτερικών, είχε αναλάβει εκείνη την εποχή από τον πρόεδρο Μακρόν την εισαγωγή αυτού του νομοσχεδίου, με στόχο να τερματιστεί η βία που είχε προκληθεί από τον θάνατο στη φυλακή του αυτονομιστή ακτιβιστή Ιβάν Κολονά. Η σχέση μεταξύ της Κορσικής και της κυβέρνησης στο Παρίσι είναι εδώ και καιρό τεταμένη, με αυτονομιστικά κινήματα να διεκδικούν ευρύτερες εξουσίες για δεκαετίες.
Η ένταση αναζωπυρώθηκε πριν από λίγα χρόνια, όταν ξέσπασαν εκτεταμένες ταραχές μετά τον θάνατο του Ιβάν Κολονά στη φυλακή. Το περιστατικό προκάλεσε κύμα αντιδράσεων στο νησί και ώθησε την κυβέρνηση να αναζητήσει πολιτική λύση. Το 2023, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δεσμεύτηκε να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις που θα προσφέρουν στην Κορσική — νησί με περίπου 350.000 κατοίκους — μεγαλύτερο βαθμό αυτοδιοίκησης, παραμένοντας εντός του πλαισίου της Γαλλικής Δημοκρατίας.
Τι ακολουθεί: τα εμπόδια στον δρόμο
Προτού η Κορσική αποκτήσει πράγματι μεγαλύτερη ελευθερία από το Παρίσι, πρέπει να ξεπεραστούν αρκετά κρίσιμα εμπόδια. Το κείμενο θα πρέπει πρώτα να εγκριθεί από τη Γερουσία — την άνω βουλή του γαλλικού κοινοβουλίου — όπου επικρατούν η δεξιά και το κέντρο. Πολλοί γερουσιαστές έχουν ήδη εκφράσει επιφυλάξεις, θεωρώντας προβληματική την προοπτική να αποκτήσουν οι τοπικοί θεσμοί της Κορσικής μεγαλύτερο ρόλο στη διαμόρφωση της νομοθεσίας. Οι συντηρητικοί, που κατέχουν την πλειοψηφία στη Γερουσία, επικρίνουν ιδιαίτερα το αίτημα για μεγαλύτερη επιρροή των Κορσικανών πολιτικών στη νομοθετική διαδικασία.
Ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία ανάμεσα στα δύο σώματα για κοινό κείμενο, η συνταγματική τροποποίηση θα χρειαστεί στη συνέχεια την υποστήριξη των τριών πέμπτων όλων των κοινοβουλευτικών — βουλευτών και γερουσιαστών σε κοινή συνεδρίαση. Πέρα από αυτό, ο πληθυσμός της Κορσικής θα κληθεί να ψηφίσει επί της πρότασης, καθώς προβλέπεται προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία. Η πορεία της μεταρρύθμισης θα μπορούσε επίσης να διαταραχθεί από τις προεδρικές εκλογές του 2027, γεγονός που καθιστά την πολιτική συνέχεια αβέβαιη.
