Το έθιμο του Κλήδονα αναβίωσε για 10η συνεχή χρονιά στους Άνω Αμπελοκήπους, με παραδοσιακούς χορούς και άλματα πάνω από φλόγες να σηματοδοτούν μια βραδιά γεμάτη κέφι. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Άνω Αμπελοκήπων διοργάνωσε τη γιορτή το βράδυ της Τρίτης στο Πάρκο ΚΑΠΑΨ, με την παρουσία μεγάλου πλήθους από μικρούς και μεγάλους. Το αρχαίο αυτό λαϊκό έθιμο, ένα από τα πιο διαδεδομένα στην Ελλάδα, σηματοδοτεί για πολλούς την έναρξη του καλοκαιριού. Η γιορτή τελείται παραδοσιακά κοντά στο θερινό ηλιοστάσιο, την παραμονή της γιορτής του Γενεθλίου του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου.
Μαγιάτικα στεφάνια, ψησταριές και χορός στο Πάρκο ΚΑΠΑΨ
Το Πάρκο ΚΑΠΑΨ γέμισε από κόσμο το βράδυ της Τρίτης, καθώς κάτοικοι και επισκέπτες έσπευσαν να πάρουν μέρος στην παραδοσιακή γιορτή. Μικροί και μεγάλοι έφτασαν φέρνοντας μαζί τους τα μαγιάτικα στεφάνια — μια ακόμη παραδοσιακή συνήθεια — για να τα ρίξουν στην πυρά, συμβολίζοντας την αποτίναξη του κακού και την υποδοχή της νέας εποχής. Καθώς η μεγάλη φωτιά έκαιγε στο κέντρο, το πάρκο μεταμορφώθηκε σε ένα αυθεντικό λαϊκό γλέντι, με τις ψησταριές να παίρνουν φωτιά για τα παραδοσιακά σουβλάκια. Άλλοι τσούγκριζαν ποτήρια ψηλά, άλλοι απολάμβαναν τα αναψυκτικά τους, ενώ η ατμόσφαιρα παρέπεμπε σε εικόνες διονυσιακής έκστασης.
Τον ξεσηκωτικό ρυθμό της βραδιάς έδωσαν ζωντανά σχήματα που έφεραν τον παραδοσιακό ήχο. Οι Banda Calda ξεσήκωσαν το κοινό με τα χάλκινα και τα πνευστά τους, ενώ ο Γιώργος Κώτσικας στο βιολί και ο Κώστας Δεμένεγας στο λαούτο πρόσθεσαν το χαρακτηριστικό ελληνικό χρώμα στη μουσική παλέτα της βραδιάς. Παράλληλα, το σχήμα Χαονία συνέβαλε στη δημιουργία κοινής ατμόσφαιρας, ενώνοντας Αθηναίους και επισκέπτες σε έναν μεγάλο κύκλο χορού που δεν σταμάτησε για ώρες. Οι μελωδίες απλώνονταν σε κάθε γωνιά του πάρκου, φέρνοντας στο μυαλό εικόνες άλλων εποχών.
Η γιορτή έφτασε στο αποκορύφωμά της με τα παραδοσιακά άλματα πάνω από τις φλόγες. Πρόκειται για μια συμβολική πράξη που, σύμφωνα με το έθιμο, διώχνει το κακό και φέρνει υγεία και καλοτυχία στους συμμετέχοντες. Νέοι και ηλικιωμένοι έτρεξαν και πήδηξαν πάνω από τη φωτιά, αναπαράγοντας μια χειρονομία που χάνεται στα βάθη του χρόνου. Οι εικόνες ήταν εντυπωσιακές: φλόγες, σκιές, ανθρώπινες μορφές σε κίνηση — ένα ζωντανό δρώμενο που απέδειξε ότι η παράδοση κρατά γερά ρίζες ακόμη και στις αστικές συνοικίες.
Ο Κλήδονας: Αρχαίο έθιμο μαντείας που αντιστάθηκε στους αιώνες
Η λέξη «Κλήδονας» προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «κλήδων», που σημαίνει οιωνός, μαντικός λόγος ή ψίθυρος. Η ετυμολογία αυτή αποκαλύπτει την πραγματική φύση του εθίμου: δεν επρόκειτο απλώς για μια γιορτή, αλλά για μια πράξη έμμεσης μαντείας με βαθιές ρίζες στη λαϊκή πίστη. Στη νεοελληνική λαϊκή λατρεία, η παράδοση έλεγε ότι μέσω του Κλήδονα αποκαλύπτεται η ταυτότητα του μελλοντικού συζύγου στις άγαμες κοπέλες, δίνοντας στο έθιμο έναν ιδιαίτερα προσωπικό χαρακτήρα. Ήταν, με άλλα λόγια, ένα δρώμενο που άπτονταν των πιο βαθιών ελπίδων και αγωνιών του ανθρώπου.
Ωστόσο, το έθιμο δεν πέρασε αμελητέα από τους αιώνες. Κατά τους βυζαντινούς χρόνους, η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος το κατεδίκασε ως δεισιδαιμονική πρακτική, ασκώντας σκληρή πίεση για την εξάλειψή του. Παρά ταύτα, ο Κλήδονας επιβίωσε και συνέχισε να τελείται με αμείωτη ένταση ανά τους αιώνες. Η σύνδεσή του με το θερινό ηλιοστάσιο και τη γιορτή του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου του έδωσε μια χριστιανική επένδυση που το βοήθησε να διατηρηθεί, ενώ η βαθιά ανθρώπινη ανάγκη για σύνδεση με τους κύκλους της φύσης το κράτησε ζωντανό στη συνείδηση του κόσμου.
Σήμερα, το μαγικοθρησκευτικό περιεχόμενο του εθίμου έχει υποχωρήσει, δίνοντας τη θέση του σε ένα έντονο φολκλορικό και συμμετοχικό στοιχείο. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Άνω Αμπελοκήπων, διοργανώνοντας για 10η συνεχή χρονιά αυτή την εκδήλωση, αποδεικνύει ότι η ζωντανή παράδοση δεν ανήκει αποκλειστικά στα μουσεία και στα βιβλία ιστορίας. Αντίθετα, βρίσκει τη θέση της μέσα στο αστικό τοπίο, σε ένα πάρκο γεμάτο κόσμο, με ζωντανή μουσική, παραδοσιακά σουβλάκια και φλόγες που φωτίζουν τις νύχτες του Ιουνίου.
