Η Αβάνα αποχαιρέτησε χθες, Τρίτη 23 Ιουνίου 2026, έναν από τους τελευταίους ζωντανούς θρύλους της Κουβανικής Επανάστασης. Ο Ραμίρο Βαλντές, στενός συνεργάτης του Φιντέλ Κάστρο και «κομαντάντε» της επανάστασης, απεβίωσε σε ηλικία 94 ετών, αφήνοντας πίσω του μια ζωή αφιερωμένη στην κουβανική επανάσταση και στην οικοδόμηση του κομμουνιστικού κράτους της Καραϊβικής.
Τι έγινε: Η τελετή στο υπουργείο Άμυνας
Ο πρώην πρόεδρος της Κούβας, Ραούλ Κάστρο, 95 ετών, έκανε δημόσια εμφάνιση στην Αβάνα για να αποτίσει φόρο τιμής στον εκλιπόντα σύντροφό του. Συνοδευόμενος από τον νυν πρόεδρο Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, τέθηκε επικεφαλής τιμητικού αγήματος μπροστά στο δοχείο με την τέφρα του Ραμίρο Βαλντές, σε τελετή που έγινε στο υπουργείο Άμυνας της χώρας. Τα πλάνα μεταδόθηκαν από την κρατική τηλεόραση και έδειξαν έναν ηλικιωμένο αλλά παρόντα Ραούλ Κάστρο να αποχαιρετά με στρατιωτικές τιμές τον παλαιό του σύμμαχο. Η τελετή διεξήχθη κοντά στην εμβληματική πλατεία της Επανάστασης, στο καρδιά της κουβανικής πρωτεύουσας.
Στη συνέχεια, χιλιάδες Κουβανοί σχημάτισαν μακρές ουρές κάτω από τον καυτό ήλιο για να αποτίσουν με τη σειρά τους τον τελευταίο τους φόρο τιμής. Ανάμεσά τους ξεχώριζαν ιδίως στρατιωτικοί και εργαζόμενοι του υπουργείου Εσωτερικών, δηλαδή άνθρωποι που συνδέθηκαν επαγγελματικά με τη ζωή και το έργο του εκλιπόντος. Η μαζική συμμετοχή υπογράμμισε το βάθος της επιρροής που άσκησε ο Βαλντές στις κρατικές δομές της Κούβας για δεκαετίες. Ο ίδιος υπήρξε ένας από τους ιδρυτές της κουβανικής υπηρεσίας πληροφοριών και ένας από τους ελάχιστους που διατήρησαν ισοβίως τον τίτλο του «κομαντάντε» της επανάστασης.
Ο Ραμίρο Βαλντές ήταν μία από τις πλέον εμβληματικές φιγούρες της γενιάς που διαμόρφωσε τη σύγχρονη Κούβα. Όπως και ο Ραούλ Κάστρο, ήταν ανάμεσα στους τελευταίους επιζώντες της θρυλικής αποστολής της θαλαμηγού Granma, στις 2 Δεκεμβρίου 1956. Εκείνο το πλοίο μετέφερε από το Μεξικό τους πρώτους αντάρτες υπό τον Φιντέλ Κάστρο (1926-2016), οι οποίοι θα άρχιζαν τον ένοπλο αγώνα εναντίον της δικτατορίας του Φουλχένσιο Μπατίστα. Η αποστολή εκείνη αποτελεί ορόσημο για την κουβανική επανάσταση και ο Βαλντές παρέμεινε πιστός στα ιδανικά της μέχρι το τέλος της ζωής του.
Αντιδράσεις: Συγκίνηση και μηνύματα αντίστασης
Η συγκίνηση των πολιτών ήταν εμφανής σε όλη τη διάρκεια της τελετής. Ο Χουάν Αντόνιο Ροδρίγκες, 71 ετών, αξιωματούχος του υπουργείου Εσωτερικών που υπηρέτησε υπό τις εντολές του εκλιπόντος, δήλωσε «βαθιά λυπημένος» για τον θάνατό του. Ο ίδιος εκπροσωπούσε μια ολόκληρη γενιά Κουβανών που έζησαν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους υπό την ιδεολογική και διοικητική σκιά του Βαλντές. Παράλληλα, η Αϊντέ Μόντες, συνταξιούχος 70 ετών, κρατώντας στα χέρια της τη σημαία της Κούβας, δήλωσε ότι παρευρέθη για να τιμήσει στο πρόσωπο του Ραμίρο Βαλντές «όλους εκείνους που έκαναν την επανάσταση» στη χώρα.
Ωστόσο, η τελετή δεν ήταν απλώς μια στιγμή συλλογικού πένθους. Κάποιοι από τους παρευρισκόμενους έδωσαν στο αντίο αυτό έναν πολιτικό χαρακτήρα. «Αυτές τις στιγμές, μας λείπει ο Φιντέλ. Αλλά δεν είναι πια εδώ, και σύντομα δεν θα έχουμε ούτε τον Ραούλ. Αλλά πρέπει να συνεχίσουμε να μαχόμαστε», ανέφερε χαρακτηριστικά πολίτης στο Γαλλικό Πρακτορείο. Η δήλωση αυτή αποτυπώνει ευθέως την ανησυχία για το μέλλον της επαναστατικής ηγεσίας, καθώς η γενιά των ιδρυτών της Κουβανικής Επανάστασης σβήνει ολοένα. Η Κούβα βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπη με εντατικοποιημένες αμερικανικές πιέσεις στο πλαίσιο πολιτικής «μέγιστης πίεσης» που ασκούν οι ΗΠΑ στη νήσο υπό κομμουνιστική κυβέρνηση.
Η δημόσια εμφάνιση του Ραούλ Κάστρο προκάλεσε επίσης ιδιαίτερη προσοχή διεθνώς, καθώς ο 95χρονος πρώην πρόεδρος σπάνια εμφανίζεται δημοσίως τον τελευταίο καιρό. Η παρουσία του στη Αβάνα για να αποχαιρετήσει τον Βαλντές ερμηνεύτηκε ως ένδειξη της βαθιάς προσωπικής και ιδεολογικής τους σύνδεσης, που χρονολογείται από τις αρχές της δεκαετίας του 1950. Οι δυο τους ένωσε ο κοινός αγώνας στα βουνά της Κούβας, πλάι στον Φιντέλ Κάστρο και τον Ερνέστο «Τσε» Γκεβάρα, και η φιλία τους παρέμεινε αναλλοίωτη για περισσότερες από επτά δεκαετίες.
