Σφοδρή αντίφαση μεταξύ Ουάσινγκτον, Τελ Αβίβ και Βηρυτού ξέσπασε την Πέμπτη 25 Ιουνίου 2026, μετά από δηλώσεις αμερικανού αξιωματούχου ότι το Ισραήλ απέσυρε μέρος των στρατευμάτων του από τη λεγόμενη «ουδέτερη ζώνη» στον νότιο Λίβανο ως ένδειξη καλής θέλησης. Τόσο ισραηλινοί όσο και λιβανέζοι αξιωματούχοι έσπευσαν αμέσως να διαψεύσουν τους ισχυρισμούς, δημιουργώντας σοβαρή σύγχυση γύρω από την κατάσταση στο πεδίο. Η εξέλιξη εκτυλίσσεται στο πλαίσιο ισραηλινο-λιβανικών συνομιλιών που διεξάγονται στην αμερικανική πρωτεύουσα υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, με στόχο τον σταδιακό τερματισμό της σύγκρουσης με τη Χεζμπολάχ.
Τι είπε η Ουάσινγκτον και τι απάντησε το Τελ Αβίβ
Ανώτερος αξιωματούχος του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι το Ισραήλ προέβη σε ένα «συγκεκριμένο βήμα», αποσύροντας δυνάμεις από τμήμα της «ουδέτερης ζώνης» που κατέχει στον νότιο Λίβανο. Ο αξιωματούχος χαρακτήρισε την κίνηση αυτή ως «σημαντική επίδειξη καλής πίστης» προς τη νόμιμη κυβέρνηση του Λιβάνου, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει την ακριβή τοποθεσία ή την έκταση των εδαφών. Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά πίεσε ανοιχτά τη Βηρυτό να αναπτύξει τον τακτικό στρατό της στα σημεία αυτά και να προχωρήσει σε επαληθεύσιμη εκκαθάριση τρομοκρατικών όπλων και υποδομών.
Η αντίδραση από το Τελ Αβίβ ήταν άμεση και κατηγορηματική. Ανώτατος ισραηλινός αξιωματούχος άμυνας δήλωσε στο Reuters ότι η πολιτική του Ισραήλ είναι σαφής και ο στρατός δεν πρόκειται να αποχωρήσει από τη «ζώνη ασφαλείας». Πηγή από τις Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) ήταν ακόμα πιο ξεκάθαρη: «Δεν γνωρίζω κάτι τέτοιο. Εκ των πραγμάτων, δεν έχουμε μετακινηθεί από πουθενά μέχρι στιγμής». Έτσι, η δήλωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ βρέθηκε σε ευθεία αντίθεση με τις δημόσιες τοποθετήσεις της ισραηλινής κυβέρνησης.
Αντίστοιχα, ανώτερη λιβανική στρατιωτική πηγή, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας, δήλωσε ότι οι αρχές βρίσκονται σε «πλήρη άγνοια» και αδυνατούν να επιβεβαιώσουν οποιαδήποτε αποχώρηση ισραηλινών στρατευμάτων. Η ίδια πηγή ανέφερε ότι οι εξελίξεις στο πεδίο τις τελευταίες ημέρες «δείχνουν το αντίθετο από οποιαδήποτε αποχώρηση», προσθέτοντας ότι οι ισραηλινές δυνάμεις εμποδίζουν ακόμα και τον λιβανικό στρατό να πλησιάσει στη ζώνη που κατέχουν.
Το σχέδιο «πιλοτικής ζώνης» και η αμερικανική πρόταση
Πίσω από την αντιπαράθεση αυτή βρίσκεται μια συγκεκριμένη πρόταση που προωθούν οι ΗΠΑ στο πλαίσιο των συνομιλιών στην Ουάσινγκτον. Το σχέδιο, γνωστό ως «πιλοτική ζώνη», προβλέπει τη σταδιακή μεταβίβαση εδαφών που κατέχει το Ισραήλ στον νότιο Λίβανο στις Λιβανικές Ένοπλες Δυνάμεις. Στόχος είναι η αποκατάσταση της λιβανικής κυριαρχίας στις κατεχόμενες περιοχές, με ταυτόχρονη διασφάλιση της πλήρους και επαληθεύσιμης καταστροφής των όπλων και των υποδομών της Χεζμπολάχ.
Σύμφωνα με τον αμερικανό αξιωματούχο, το μοντέλο αυτό προβλέπει την ανάπτυξη του λιβανικού στρατού στις εκάστοτε περιοχές, την εκκαθάριση οπλισμού και υποδομών μη κρατικών ένοπλων οργανώσεων, και εν συνεχεία την επανάληψη της διαδικασίας σε ολόκληρο τον νότιο Λίβανο. Το τελικό αποτέλεσμα θα ήταν η ασφαλής επιστροφή των εκτοπισμένων οικογενειών, η ανοικοδόμηση της περιοχής και η αποκατάσταση της πλήρους κυριαρχίας της Βηρυτού. Ωστόσο, το σχέδιο δεν έχει ακόμα επιβεβαιωθεί από καμία από τις δύο πλευρές ως συμφωνημένο.
Παράλληλα, οι συνομιλίες επισκιάζονται από εξωτερικές πιέσεις. Σύμφωνα με πληροφορίες, το Ιράν επιχειρεί να εντάξει τον Λίβανο στο πλαίσιο των δικών του διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι που περιπλέκει τη διπλωματική εικόνα. Οι συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου στην Ουάσινγκτον συνεχίζονται παρά τις αντιφάσεις, καταδεικνύοντας ότι υπάρχει βούληση και από τις δύο πλευρές για επίτευξη κάποιας μορφής διευθέτησης.
Τι ακολουθεί στον νότιο Λίβανο
Η αμερικανική διπλωματία δείχνει να επιμένει στο σχέδιο «πιλοτικής ζώνης» ως οδικό χάρτη για την αποκατάσταση της σταθερότητας στον νότιο Λίβανο. Ο αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ήταν σαφής: ο λιβανικός στρατός καλείται να αναλάβει δράση, να εκκαθαρίσει τις περιοχές από εξοπλισμό της Χεζμπολάχ με επαληθεύσιμο τρόπο, και να αποδείξει ότι η κυβέρνηση της Βηρυτού μπορεί να ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο στο νότιο έδαφός της. Μόνο έτσι, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, θα μπορέσει να ενεργοποιηθεί η σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων.
Ωστόσο, η χθεσινή ημέρα κατέδειξε πόσο εύθραυστη παραμένει η κατάσταση. Η αντίφαση μεταξύ των δηλώσεων του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών και των διαψεύσεων τόσο του Ισραήλ όσο και του Λιβάνου φανερώνει ότι η διπλωματική διαδικασία βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο. Το αν η «πιλοτική ζώνη» θα μετατραπεί σε πράξη ή θα παραμείνει στο επίπεδο των διαπραγματεύσεων θα κριθεί στους επόμενους γύρους συνομιλιών στην Ουάσινγκτον.
