Ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ανακοίνωσε το Σάββατο 27 Ιουνίου την παραίτησή του εντός των επόμενων εβδομάδων, ανοίγοντας τον δρόμο για πρόωρες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές. Η ανακοίνωση έγινε σε φιλοκυβερνητική συγκέντρωση του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS) στο Βελιγράδι, μπροστά σε χιλιάδες υποστηρικτές, και αποτελεί κορύφωση ενάμισι χρόνου έντονων αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων. Η δεύτερη και τελευταία θητεία του Βούτσιτς έπρεπε κανονικά να λήξει στα μέσα του 2027, καθιστώντας την παραίτηση κατά ένα χρόνο πρόωρη.
Η ανακοίνωση στο Βελιγράδι και ο συνασπισμός «Ενωμένη Σερβία»
«Αυτές είναι οι τελευταίες μου ημέρες και εβδομάδες ως πρόεδρος της Δημοκρατίας. Τότε θα παραιτηθώ», δήλωσε ο Βούτσιτς από το βήμα της συγκέντρωσης, αφήνοντας έκπληκτους ακόμη και τους πιο σκληροπυρηνικούς υποστηρικτές του. Ωστόσο, ο Σέρβος ηγέτης ξεκαθάρισε ότι δεν σκοπεύει να αποσυρθεί από την ενεργό πολιτική σκηνή — αντίθετα, θα αναλάβει τον ρόλο του επικεφαλής ενός νέου εκλογικού συνασπισμού με την ονομασία «Ενωμένη Σερβία». Ο νέος αυτός πολιτικός σχηματισμός θα απαρτίζεται από πατριωτικές πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις ανεξάρτητα ιδεολογίας, με στόχο, όπως τόνισε, την έκφραση της ενότητας του σερβικού λαού. Παράλληλα, δήλωσε αποφασισμένος να εργαστεί για τη νίκη του SNS τόσο στις προεδρικές όσο και στις βουλευτικές κάλπες.
Ο Βούτσιτς κράτησε, ωστόσο, κλειστά τα χαρτιά του σε ό,τι αφορά τις ακριβείς ημερομηνίες: δεν ανακοίνωσε ούτε πότε θα υποβάλει επίσημα την παραίτησή του, ούτε πότε θα προχωρήσει στη διάλυση του κοινοβουλίου — η οποία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την προκήρυξη πρόωρων βουλευτικών εκλογών. Πιθανολογείται ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν το φθινόπωρο. Η φιλοκυβερνητική συγκέντρωση στο Βελιγράδι ξεκίνησε με τον εθνικό ύμνο, κι έπειτα κινέζικα ανθρωποειδή ρομπότ, ντυμένα με σερβικές παραδοσιακές ενδυμασίες, χόρεψαν παραδοσιακούς χορούς στη σκηνή. Ταυτόχρονα, υποστηρικτές του SNS ξεδίπλωσαν κατά μήκος κεντρικής λεωφόρου μία τεράστια σερβική σημαία μήκους 500 μέτρων. Στην ομιλία του ο Βούτσιτς υπεράσπισε τα οικονομικά επιτεύγματα της διακυβέρνησής του, τονίζοντας ότι παρέλαβε το 2012 μια οικονομικά διαλυμένη χώρα και την οδήγησε στην ανάπτυξη, ενώ απηύθυνε έκκληση για διάλογο στους πολιτικούς αντιπάλους, πριν τους επιτεθεί κατηγορώντας τους ότι «επιθυμούν το κακό της Σερβίας και υποκινούνται από κέντρα εξουσίας στο εξωτερικό».
Η τραγωδία του Νόβι Σαντ και η οργή του φοιτητικού κινήματος
Η απόφαση Βούτσιτς να παραιτηθεί δεν ήρθε στο κενό. Η σπίθα που άναψε το φυτίλι της γενικευμένης κοινωνικής αντίδρασης ήταν η τραγωδία του Νοεμβρίου 2024 στο Νόβι Σαντ: η κατάρρευση του στεγάστρου στον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό της βόρειας πόλης στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους. Για διαδηλωτές, αντιπολίτευση και διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η τραγωδία μετατράπηκε στο σύμβολο της κρατικής κακοδιαχείρισης και της ανεξέλεγκτης διαφθοράς. Οι επικριτές καταλογίζουν στην κυβέρνηση αυταρχισμό, άσκηση βίας κατά πολιτικών αντιπάλων, διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα και συστηματική φίμωση των ελεύθερων μέσων ενημέρωσης — κατηγορίες τις οποίες το προεδρικό περιβάλλον αρνείται κατηγορηματικά.
Μόλις λίγες ημέρες πριν από την ανακοίνωση, χιλιάδες φοιτητές συγκεντρώθηκαν στο Νόβι Σαντ για να τιμήσουν τη μνήμη των θυμάτων και να απαιτήσουν άμεση προσφυγή στις κάλπες. Ο επικεφαλής του φοιτητικού κινήματος «Ξεκίνα-Άλλαξε» (Kreni-Promeni), Σάβο Μανόιλοβιτς, αντέδρασε αιχμηρά: «Με την παραίτησή του ο Βούτσιτς προσπαθεί απλώς να προλάβει την αναπόφευκτη πτώση του, καθώς το φοιτητικό κίνημα απολαμβάνει πλέον μεγαλύτερη στήριξη από τον ίδιο». Η αντιπολίτευση ερμηνεύει την κίνηση αυτή ως τακτικισμό πολιτικής επιβίωσης και όχι ως γνήσια απόφαση αποχώρησης. Ακτιβιστές του φοιτητικού κινήματος δηλώνουν αποφασισμένοι να αμφισβητήσουν τον Βούτσιτς και το SNS στις επικείμενες κάλπες, με νέες κινητοποιήσεις ήδη προγραμματισμένες στο Κράλιεβο και άλλες σερβικές πόλεις.
Τι ακολουθεί: Κάλπες το φθινόπωρο και η ευρωπαϊκή διάσταση
Παρόλο που ο Βούτσιτς δεν προσδιόρισε ακριβείς ημερομηνίες, πιθανολογείται ότι οι πρόωρες εκλογές θα διεξαχθούν το φθινόπωρο του 2026. Ο ίδιος έχει ξεκαθαρίσει ότι θα ηγηθεί ενεργά του εκλογικού αγώνα, επικεφαλής του νέου συνασπισμού «Ενωμένη Σερβία», με στόχο τη νίκη τόσο στις προεδρικές όσο και στις βουλευτικές κάλπες. Η πολιτική κρίση ξεσπά σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για το διεθνές μέλλον της Σερβίας, η οποία παραμένει υποψήφια χώρα προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τις Βρυξέλλες να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Οι επικείμενες εκλογές αναμένεται να κρίνουν όχι μόνο το εσωτερικό πολιτικό μέλλον της χώρας, αλλά και τη διεθνή της κατεύθυνση στα χρόνια που ακολουθούν.
